Bộn bề sau lũ

Vượt qua quãng đường gần 100 km, chúng tôi về Quảng Minh, xã cồn bãi giữa sông Gianh của huyện Quảng Trạch (Quảng Bình). Ðây là xã bị thiệt hại nặng nhất huyện Quảng Trạch trong trận lũ lịch sử vừa qua. Trạm y tế của xã bị lũ tàn phá nghiêm trọng, nhưng với sự hỗ trợ của các đơn vị trong ngành y tế và những nỗ lực vượt bậc, các cán bộ, nhân viên ở đây đã chủ động khắc phục khó khăn, vừa vệ sinh phòng khám bệnh, vừa thu dung điều trị người bệnh ngay khi nước lũ vừa rút.

Bà Hoàng Thị Nghiếng, 67 tuổi, ở thôn Nam Minh Lệ, xã Quảng Minh đang điều trị bệnh tại đây nói: ’Tui (tôi) bị bệnh tim nên nhiều năm qua đã trở thành ’người nhà’ của trạm. Hôm lũ tràn về, nhà tui chỉ có ba bà cháu ở nhà, nước chảy xiết đã làm sập tường nhà. Hoảng quá, tui lên tra (gác gần mái nhà - PV) để trú nhưng được một lúc thì cũng ngập nước, may có hai đứa con chị hàng xóm đưa phao sang cứu, nếu không, lũ cuốn trôi rồi. Do sợ quá, nên tim của tui rất khó thở, mấy chú, mấy o ở Trạm y tế đã xăn (xắn) quần đến đầu gối dọn dẹp bùn đất nhưng cũng tìm cho tui được chỗ nằm để kiểm tra huyết áp, cho tui uống thuốc. Tui cảm động lắm’.

Một người bệnh khác đang điều trị tại đây cũng góp vào câu chuyện của chúng tôi, đó là ông Lê Bá Vận, 70 tuổi, ở thôn Minh Lệ Nam. Ông Vận cho biết: ’Không có năm mô (nào) xã Quảng Minh không bị lụt, nhưng 70 năm qua, tui chưa khi mô (nào) chộ (thấy) lũ lớn như rứa (thế). Nước lũ dâng cao và lên nhanh vào ban đêm nên nhiều người không kịp trở tay. Tài sản bị nước lũ cuốn trôi, ướt và hư hỏng nhiều. Trạm y tế cũng bị lũ phá tan hoang, nhưng các cán bộ ở đây đã kịp thời quét dọn bùn, rác để đặt hai giường điều trị cho người dân ốm đau sau lũ. Tinh thần phục vụ người bệnh của cán bộ y tế kịp thời như rứa nên rất được nhân dân trong xã ghi nhận’.

Quả đúng như ông Vận nói, trận lũ dữ đã tàn phá Trạm y tế xã Quảng Minh nghiêm trọng. Hệ thống tường rào, hai trụ cổng bị lũ làm đổ ngổn ngang, các cánh cửa bị lũ cuốn trôi, sân của trạm đầy bùn đất, cát đá. Nước ngập gần ba mét, nên máy tính, các trang thiết bị, y cụ, hồ sơ, biểu mẫu, chăn màn bị trôi hoặc hư hỏng. Bên cạnh đó, nhà điều trị mới của trạm đang trong giai đoạn chuẩn bị đổ sàn tầng một thì nước lũ làm hư hỏng 20 tấn xi-măng.

Tại Trạm y tế xã Quảng Minh, nước lũ vừa rút để lại một lớp bùn, rác dầy trong các phòng làm việc, phòng điều trị. Gác lại việc nhà, cả năm cán bộ, nhân viên của trạm với sự hỗ trợ của bộ đội và thanh niên tình nguyện đã tập trung dọn sạch bùn để có nơi thu dung điều trị người bệnh ngay sau lũ rút. Theo anh Tưởng Minh Khuê, điều dưỡng viên của trạm, thì sau lũ bùn dầy đến mức năm người của trạm trong một ngày làm việc cật lực chỉ dọn sạch được một phòng rộng 15 m2 để đặt hai giường cho người bệnh nằm. Dọn được phòng, đặt được giường, nhưng mối lo khác là dụng cụ để khám, chữa bệnh cho bà con đang rất thiếu. May sao, Trung tâm y tế dự phòng Quảng Trạch và Bệnh viện Ða khoa Bắc Quảng Bình đã kịp thời chi viện cán bộ, nhân viên; dụng cụ y tế và thuốc men.

Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng huyện Quảng Trạch, Phạm Minh Sơn cho biết, với phương châm ’nước rút đến đâu, vệ sinh môi trường và xử lý nguồn nước đến đó, Trung tâm đã chủ động chuẩn bị việc giải quyết nguồn nước uống cho nhân dân. 39 cán bộ của Trung tâm cùng với hơn 100 cơ số thuốc, 525kg cloramin B bột và 300.000 viên cloramin B cấp phát về chín xã ngập lụt trong huyện để hướng dẫn xử lý nguồn nước, khám và cấp phát thuốc điều trị các bệnh thông thường xảy ra trong lũ. Ðể kịp thời có nước sạch cho dân ngay cả khi nước rút chưa hết, Trung tâm đề ra phương pháp là chọn ba nhà ở liền kề nhau, xử lý nước giếng nhà ở giữa để hai gia đình bên cạnh cũng có nước dùng rồi hướng dẫn từng nhà khử khuẩn, làm sạch nguồn nước. Cùng với cán bộ Trung tâm, hàng trăm nhân viên các trạm y tế, y tế thôn bản là lực lượng đi đầu trong việc hướng dẫn bà con khử khuẩn nguồn nước bằng cloramin B và làm vệ sinh môi trường ở các trạm y tế, khu dân cư.

Tại ’rốn lũ’ Tân Hóa, huyện Minh Hóa, bác sĩ Cao Sĩ Phượng, Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng huyện Minh Hóa cho biết, do ngập lụt kéo dài nên xác gia súc chết cùng với bùn đất, các loại rác thải... đã làm cho môi trường ở đây ô nhiễm nặng, nguy cơ xảy ra dịch bệnh rất cao. Nhiều người dân bị bệnh ngoài da, đau mắt đỏ, tiêu chảy, cảm cúm, viêm phổi. Trung tâm đã chuyển thuốc cloramin B, đồng thời cử cán bộ đến phối hợp với trạm y tế xã điều trị cho người dân; phối hợp với đơn vị bộ đội của Quân khu bốn làm vệ sinh môi trường, xử lý nguồn nước sinh hoạt cho nhân dân. Ðến nay, người dân đã có nước sạch để sử dụng và số người mắc các bệnh thường gặp sau lũ cũng đã giảm dần.

Người dân và ngành y tế Hà Tĩnh cũng đang lo các bệnh ngoài da, đau mắt đỏ và dịch sốt xuất huyết có thể quay trở lại. Ông Nguyễn Văn Hân, người dân xã Phương Mỹ, huyện Hương Khê đã ’khẩn cầu’ báo chí lên tiếng để các cấp, các ngành có những biện pháp triển khai bơm thuốc diệt muỗi giúp bà con. Những ngày bị ngập lụt, phần lớn người dân Phương Mỹ phải rời bỏ nhà cửa để chạy lên đồi cao trú tránh. Chỉ có những người đàn ông khỏe mạnh mới ở lại, ngồi trên ’chạn’ (gác xép của căn nhà) trông chừng lũ và bảo vệ tài sản của gia đình. Nếu gọi huyện Hương Khê, Vũ Quang là cái phễu chứa nước lũ của tỉnh Hà Tĩnh trong đợt lũ vừa qua, thì các xã Phương Mỹ, Hà Linh, Hòa Hải, Phương Ðiền (Hương Khê), Ân Phú, Ðức Giang, Ðức Lĩnh, Sơn Thọ, Hương Minh, Hương Quang (Vũ Quang) đáng được xem là ’đáy phễu’, bởi đây là vùng thấp trũng nhất. Ngoài ’nạn muỗi’ thì với khẩu phần ăn chủ yếu là mì tôm, nước mưa trong nhiều ngày liền đã dần dần vắt kiệt sức lực của những người được gọi là trụ cột của gia đình. Thêm vào đó, cùng với việc ngày ngày họ phải trèo lên trèo xuống, lội trong dòng nước ô nhiễm để thu vén tài sản gia đình, cũng đã khiến họ mắc bệnh nước ăn chân và các bệnh ngoài da khác.

Trưởng phòng y tế huyện Vũ Quang, ông Nguyễn Ðình Sơn than: ’Ở xã Ðức Liên, tình trạng người dân bị bệnh nước ăn chân và các chứng viêm nhiễm ngoài da do tiếp xúc với nước đã trở nên khá phổ biến. Hiện chúng tôi đã cử cán bộ đưa thuốc cấp phát cho người dân, đồng thời tiến hành rà soát tại những địa phương khác để khám, chữa kịp thời. Tuy nhiên cũng đang lo bởi lượng thuốc của Phòng có hạn’.

Tại huyện Nam Ðàn, Nghệ An, ngoài năm xã vùng ngoài đê Tả Lam đang phải ’sống chung với lũ’ khi mực nước sông Lam đang lên cao thì các xã vùng trong đê gồm Nam Cát, Giang, Nam Thái, Nam Anh, Nam Tân cũng đang chịu cảnh ngập úng, bị chia cắt thiếu nước sinh hoạt, lương thực, thực phẩm. Ở hai xã Nam Phúc và Nam Cường do nước lũ ngập cao đến 1,7m, nên công tác khám bệnh tại đây đã được thực hiện tại tầng 2 trường tiểu học và lập trạm y tế dã chiến tại cầu Yên Xuân. Ðể tập trung đẩy mạnh công tác cứu trợ và thực hiện tốt vệ sinh môi trường trong và sau lũ, chiều ngày 19-10, ngay trong vùng lũ tại xã Khánh Sơn, UBND huyện Nam Ðàn đã tổ chức họp để xem xét các giải pháp đối phó với tình hình mưa lũ. Theo đó, hai nhiệm vụ cứu trợ lương thực, thực phẩm, nước uống và công tác vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh cho nhân dân vùng lũ lụt được đặt ra rất cấp bách.

Bác sĩ Hà Chu Thành, Giám đốc Bệnh viện huyện Nghi Xuân cho biết: Bệnh viện đã tổ chức một kíp bác sĩ ứng trực ngay tại địa điểm để sẵn sàng chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Huyện Nghi Xuân có 10/19 xã bị ngập sâu trong nước, trong đó nhiều nhà riêng của các thầy thuốc nước cũng tràn vào nhà, nhưng bên cạnh việc nhanh chóng ổn định gia đình, các thầy thuốc đều sẵn sàng ứng trực tại bệnh viện và sẵn sàng nhận lệnh điều động đi hỗ trợ y tế tuyến dưới khi cần thiết.

Chung tay khắc phục

Trước mùa mưa lũ, Sở Y tế tỉnh Quảng Bình đã chỉ đạo các cơ sở y tế chuẩn bị đầy đủ các phương tiện, vật tư, thuốc, hóa chất để bảo đảm thực hiện phòng, chống bão lụt theo phương châm ’bốn tại chỗ’, cấp cho các địa phương 150 cơ số thuốc phòng, chống bão lụt, 500kg cloramin B bột, 200 nghìn viên cloramin B; ngoài ra còn nhiều loại thuốc khác để điều trị các bệnh thông thường xảy ra sau lũ, lụt. Mưa lũ diễn ra trên diện rộng, ngành y tế Quảng Bình cũng bị thiệt hại lớn: 106 trạm y tế bị ngập, trong đó 36 trạm nhà cấp bốn bị ngập hoàn toàn. Riêng thuốc, vật tư và trang, thiết bị y tế hư hỏng hoặc bị nước cuốn trôi với giá trị thiệt hại hơn 41 tỷ đồng. Mặc dù vậy, tỉnh đã chỉ đạo các cơ sở y tế bằng mọi biện pháp khôi phục hoạt động, thu dung điều trị cho người bệnh và hướng dẫn xử lý nguồn nước để sớm có nước sinh hoạt cho người dân. Các bệnh viện huyện, thành phố đã huy động đội ngũ cấp cứu ngoại viện để hỗ trợ người dân trong mọi tình huống. Bệnh viện huyện Minh Hóa trong những ngày nước lũ dâng cao đã khắc phục khó khăn, thực hiện tốt việc cấp cứu và điều trị người bệnh, cung cấp các bữa ăn miễn phí và tạo mọi thuận lợi để người bệnh yên tâm điều trị tại bệnh viện.

Cùng đó, Viện Sốt rét-ký sinh trùng Quy Nhơn, Viện Pasteur Nha Trang (Bộ Y tế), Phòng Quân y Quân khu bốn, Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương quân đội, đã mang thuốc, hóa chất và cử nhiều đoàn cán bộ và nhân viên y tế... đến các vùng bị thiệt hại nặng để điều trị bệnh và xử lý nguồn nước sinh hoạt cho nhân dân. Mới đây, các bác sĩ tình nguyện của Trường đại học Y dược TP Hồ Chí Minh đã khám, chữa bệnh miễn phí cho hơn 1.000 người bệnh và trao 600 suất quà cho nhân dân vùng lũ ở hai huyện Bố Trạch và Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.

Ở tỉnh Hà Tĩnh tại các địa phương vùng ngập lụt, quân đội, thanh niên các địa phương đã được huy động khẩn trương để cùng người dân vùng lũ thu dọn môi trường trong những ngày qua. Ở huyện Hương Khê, tính đến ngày 25-10, lực lượng này đã xử lý nước trên 17 nghìn giếng trên tổng số hơn 20.000 cái. Huyện Vũ Quang cũng đã xử lý xong 21 nghìn giếng nước. Lực lượng y tế dự phòng đã tăng cường xuống địa bàn xung yếu tập trung xử lý.

Bác sĩ Phạm Văn Khang, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) cho biết: ’Trong cộng đồng đang có hiện tượng người dân bị đau mắt đỏ, nước ăn chân, cảm sốt do vi rút. Huyện đã cấp mỗi xã hai cơ số thuốc, nhưng sợ không đủ. Chúng tôi đang chờ cấp thêm, điều phối cho những nơi thực sự cần thuốc. Sau lũ, nhiều cơ sở khám, chữa bệnh tại các xã đã bị ngập nước, thiệt hại nặng, chưa thể thống kê. Việc khắc phục đang được tiến hành, song sẽ không tránh khỏi một số mất mát, trong đó không loại trừ có một số phòng khám ở tuyến xã phải tạm thời đóng cửa để khôi phục’.

Ngay từ đầu mùa lũ, Trung tâm y tế huyện Hưng Nguyên, Nghệ An thông qua hệ thống y tế cơ sở thông báo bảo đảm nguồn nước sinh hoạt sau lũ bằng việc sử dụng bạt, chăn bịt kín miệng cống giếng tránh nước lũ tràn vào gây ô nhiễm nguồn nước. Từ chiều ngày 18-10, Trung tâm đã cấp phát cho tám xã bị ngập nặng 100 kg cloramin B và 100kg phèn chua kèm giấy hướng dẫn người dân sử dụng làm trong, khử khuẩn nguồn nước và công tác xử lý vệ sinh môi trường. Ðể nhân dân kịp thời làm trong, sạch nguồn nước sử dụng ngay trong mưa lũ, Sở Y tế Nghệ An cũng đã cấp 32.000 viên aquatabs, 80 nghìn viên cloramin B để Hưng Nguyên triển khai cấp phát ngay cho các địa phương bị ngập lụt sử dụng. ’Trung tâm đã thành lập hai đội lưu động, phân công tám cán bộ đi tám tuyến bám cơ sở hướng dẫn nhân dân nước rút đến đâu làm vệ sinh môi trường đến đó, thu gom phế thải, xử lý phù sa, xác súc vật chết, tu sửa hệ thống nhà vệ sinh... Chúng tôi cũng đã đề nghị cấp bổ sung thêm nguồn hóa chất dự phòng để chủ động phun thuốc phòng, chống dịch nếu có nguy cơ xảy ra dịch bệnh. Tập trung phòng ngừa dịch, bệnh sau mưa, lũ. Bác sĩ Nguyễn Ðình Thanh, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Hưng Nguyên (Nghệ An) cho biết.

Ðiều đáng ngại nhất ở thời điểm này là công tác thu dọn vệ sinh ở các xã vùng thấp trũng đang gặp trở ngại do thiếu nguồn nhân lực. Lực lượng quân đội, thanh niên tình nguyện được đưa về chủ yếu thu dọn ở các công trình phúc lợi xã hội như trạm y tế, trường học. Những khu vực còn lại như đường liên xã, thôn, xóm được giao cho người dân địa phương, trong khi họ đang tất bật với việc cứu chữa tài sản của gia đình. Bởi thế, trong những ngày này, tình trạng rác thải, rơm ướt nằm trong vườn nhà, bùn đất đọng trên cây, mái nhà và các trục đường vẫn còn ngổn ngang ở những vùng vừa trải qua cảnh lụt lội. Với thực tế này, ngành y tế ở địa phương lo ngại, dịch bệnh xuất hiện sau lũ là rất lớn nếu thiếu thuốc phòng, chống dịch và thiếu nguồn nhân lực để xử lý môi trường.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)