Lễ cúng cội hồn và cúng đất trước khi vào hội.

Ngược về truyền thuyết

Theo đường 20 Quyết Thắng, chúng tôi lên bản Cà Roòng 1 thuộc xã vùng cao Thượng Trạch để tìm hiểu về lễ hội độc đáo của người Ma Koong. Lễ hội thể hiện ước mơ mùa màng tươi tốt, mưa thuận gió hòa và là nơi trai gái trao duyên.

Truyền thuyết kể rằng, xưa kia, người Ma Koong không có Tết bởi quanh năm bà con bận làm lụng vất vả mà vẫn không đủ bữa. Bao nhiêu của cải làm ra đều bị con khỉ già lấy mất. Trong tay khỉ già có chiếc trống thần. Vào mùa thu hoạch, khi khỉ già đánh vào chiếc trống thần thì bao nhiêu lúa ngô, của cải của dân bản đều chạy theo, vì thế dân bản triền miên trong đói khổ. Tức giận, người Ma Koong bày mưu, nghĩ kế để lấy trống thần từ tay con khỉ.

Vào một đêm tháng Giêng trăng sáng vằng vặcV, khỉ già no nê và ngủ say như chết, chủ làng sai người tới nhà khỉ già lấy trống thần về và đánh cho thủng trống. Từ đó dân bản dần no đủ, con cháu không bị đau ốm, lúa ngô trên nương được đưa về cất trong nhà. Người Ma Koong quyết định mở hội đập trống, nhảy múa vào đêm trăng sáng để mừng mùa trăng mới và coi đó như ngày Tết của dân tộc mình.

Trước khi vào hội, già làng làm lễ cột hồn, cúng đất để xin Giàng (Trời - NV) cho dân bản được vào hội. Lễ vật bao gồm cá bắt dưới sông, gà bẫy trong rừng, rượu cần làm từ cây đoác. Bà con còn lấy đọt mây thay muối, hoa chuối rừng thay cơm để làm lễ cúng Giàng. Trước ngày lễ, mỗi bản nộp một hũ rượu để cúng Giàng và uống trong lễ hội.

Thanh niên nam nữ cuồng nhiệt theo nhịp trống.

Trong lễ hội, người Ma Koong không ăn gì mà chỉ uống rượu cần và nhảy múa thâu đêm. Say quá, mệt quá thì ngủ, tỉnh lại tiếp tục nhảy múa và đập trống. Dùi đập trống phải là cây lồ ô, nứa rừng, không được dùng cây gỗ. Trống phải được đập theo nhịp và đập cho đến khi trống thủng mới thôi, vì bà con quan niệm trống thủng thì mùa màng năm sau mới no đủ. Nếu đến nửa ngày hôm sau trống vẫn chưa thủng thì sau 3 ngày, già làng phải làm lễ cúng và lấy giáo đâm thủng trống.

Lễ hội của tình yêu...

Lắc lư trong men rượu cần và nhạc trống, ông Đinh Hợp, Chủ tịch UBND xã Thượng Hóa phấn khởi nói: “Được sự quan tâm của Nhà nước và sự giúp đỡ của bộ đội biên phòng, mấy năm nay cuộc sống của bà con no đủ hơn, lễ hội cũng được tổ chức vui hơn. Nhưng chúng tôi cũng quán triệt tinh thần vui vẻ, tiết kiệm, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa”.

Lễ hội đập trống của người Ma Koong còn được xem là đêm hội của tình yêu. Thanh niên nam nữ ngất ngây trong men rượu cần vừa trổ tài đánh trống, vừa nhảy múa và hát. Tất cả quyện vào nhau, vai khoác vai cùng vui theo nhịp trống. Tiếng trống hòa cùng tiếng chiêng thành âm hưởng dậy trời giữa đại ngàn Trường Sơn.

Khi đêm đã khuya, trăng sáng tỏ, trống đã thủng, từng đôi nam nữ lặng lẽ nắm tay nhau đi xuống suối hay vào bìa rừng để tâm sự. Chỉ trong chốc lát, lễ hội trở nên thưa vắng người, nhường chỗ cho những dư vị ngọt ngào của tình yêu đôi lứa. Bởi đây cũng là đêm duy nhất họ không ràng buộc, đàn ông và đàn bà tự nguyện tìm đến với nhau để chia ngọt sẻ bùi, quên đi những nhọc nhằn đời thường...

Khi tiếng gà rừng gáy sáng cũng là lúc họ chia tay trong luyến tiếc. Tan hội, ai nấy trở về với gia đình, vợ chồng tìm lại nhau mà không hề ghen tuông, hờn giận. Họ lên nương rẫy, chuẩn bị cho một vụ mùa mới, trong lòng thầm nghĩ về hội đập trống năm sau...

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)