THU NHẬP QUÁ THẤP

Dưới cái nắng gay gắt của những ngày tháng tư, tôi ghé chân về khu chợ Lý Hòa, xã Hải Trạch, huyện Bố Trạch (Quảng Bình) để chứng kiến sự hối hả của các chị công nhân trong Đội vệ sinh môi trường (ĐVSMT) xã đang thu gom các loại rác thải.
Lật ngửa nón ra khỏi đầu, lau những giọt mồ hôi trên trán, chị Nguyễn Thị Hiền (SN 1965) - tổ trưởng kể: chị là một trong số 11 thành viên nữ tham gia vào ĐVSMT của xã do anh Hồ Minh Ái đứng ra thành lập và xin chính quyền địa phương cho phép hoạt động từ năm 2004.

Những ngày đầu ĐVSMT đi vào hoạt động, chỉ với 13 người nhưng lại phải đối mặt với lượng rác thải không nhỏ của các hộ gia đình. Bao nhiêu khó khăn, thử thách, nào là sự hôi thối, nhiễm bẩn từ các loại rác, thậm chí cả xác chết súc vật cũng được người dân “tống khứ” vào những bao tải, và phần việc còn lại chính là của những nữ công nhân trong ĐVSMT.

Thời điểm năm 2004, lương mỗi tháng của mấy chị em trong ĐVSMT chỉ được 450.000đ, chỉ mới hơn một năm trở lại đây, lương mới được cải thiện với 600.000đ/người/tháng. Số tiền này còn phụ thuộc vào mức thu phí vệ sinh từ các hộ dân theo chủ trương chung của xã. Tuy nhiên, cũng có nhiều hộ gia đình không tham gia đóng phí vệ sinh môi trường nên việc thu phí hàng tháng của đội không đảm bảo. Mỗi ngày, mưa cũng như nắng, từ 4 giờ sáng, khi nhiều người còn đang ngủ say thì các chị đã thức giấc, miệt mài cùng chiếc xe rác “len lỏi” vào khắp tận cùng ngõ hẻm các thôn, đến tận từng nhà để thu gom kịp tập kết vào bãi rác cạnh chợ Lý Hòa. Trời vừa sáng, các chị lại tất bật bốc rác lên xe chở vào bãi rác Đồng Hới.

Đồng lương 600.000đ mỗi tháng như hiện nay là rất thấp so với công sức, mồ hôi và những độc hại mà các chị đang phải gánh chịu.

Trong số các tổ viên của ĐVSMT xã Hải Trạch, hoàn cảnh của gia đình chị Hồ Thị Huấn là khó khăn, vất vả hơn cả. Chồng chị trước đây là trụ cột của gia đình với khoản thu nhập từ nghề phụ xây. Thế nhưng vừa qua, trong một lần tháo nhà cho một hộ dân, bất ngờ tường nhà sập xuống khiến chồng chị Huấn tử vong. Bây giờ, một tay chị chèo chống nuôi hai đứa con còn nhỏ dại (đứa lớn chỉ mới 7 tuổi). Vì vậy, số tiền có được từ hoạt động thu dọn vệ sinh không đủ lo cho các con đang tuổi ăn học.

Trao đổi với chúng tôi, anh Hồ Minh Ái - Đội trưởng ĐVSMT xã Hải Trạch cho biết: Nhận thấy việc thu gom rác thải trên địa bàn các thôn trong xã Hải Trạch là một việc làm cần thiết nên năm 2004, anh Ái xin phép chính quyền địa phương xã đứng thầu và thành lập ĐVSMT của xã. Những ngày mới hoạt động, vừa phải huy động và kêu gọi các hộ dân đóng góp đầy đủ phí vệ sinh theo mức quy định chung, vừa phải tìm bãi tập kết rác, hợp đồng xe vận chuyển rác vào bãi rác tỉnh, vừa chi phí trả lương cho chị em công nhân... Mọi việc đều do anh tự xoay sở. Thậm chí có một thời gian, tiền phí môi trường thu không đủ để chi trả cho các hoạt động của ĐVSMT, anh Ái phải bỏ tiền túi để trả lương cho các chị em công nhân và tìm cách duy trì hoạt động đến bây giờ. Từ tháng 4-2009 đến nay, mức thu phí của mỗi hộ dân được nâng lên 13.000đ/hộ/tháng (với khoảng 1.200 hộ dân tham gia) nhưng vì phải chi phí cho các dịch vụ khác quá cao như: tiền hợp đồng xe vận chuyển rác vào bãi rác tỉnh là 320.000đ/chuyến xe (mỗi tháng hơn 20 chuyến), tiền nộp dịch vụ bến bãi 50.000đ/xe rác... nên muốn tăng lương cho chị em công nhân cũng là việc nan giải.

NHẶT RÁC ĐỂ NUÔI CON ĂN HỌC

Với chị Phan Thị Gái ở tiểu khu 1, phường Bắc Lý, TP. Đồng Hới thì việc nhặt rác đã gắn bó với chị từ hơn 8 năm qua...

Chị Gái tâm sự: “Nếu không chịu khó, có lẽ tôi và gia đình không thể trụ nổi với nghề này, cái nghề mà nhắc tới đã nghe bốc mùi khó chịu rồi chú à!”. Ấy thế mà chị và các thành viên trong gia đình đã trót gắn bó với công việc này nên bất kể trời mưa hay nắng, từ mờ sáng khi mọi người vừa tỉnh giấc hay lúc các gia đình chuẩn bị bữa cơm chiều thì chị cùng chồng và các con đã có mặt tại bãi rác để cặm cụi tìm bới, nhặt nhạnh những thứ người ta không còn dùng nữa. Tất cả từ chai nước, bao lác, túi nylon, dây kim loại, giày dép rách cho đến cả xương bò... đều được chị nhặt nhạnh, sàng lọc, phân loại rạch ròi.

Chị Gái trước đây là công nhân Công ty xây lắp 1. Vợ chồng chị có bốn con thì hai đứa theo bố mẹ lên bãi rác kiếm sống. Thu nhập mỗi tháng được bao nhiêu vợ chồng chị dồn hết cho hai đứa con học xa, một đang học lớp sửa chữa ôtô ở Đắk Lắk, một là sinh viên Trường Đại học Kinh tế TPHCM. Chỉ riêng cô con gái học ở Sài Gòn, mỗi tháng gia đình chị đã phải mất gần 2 triệu đồng để gửi vào. Số tiền ấy với một gia đình bình thường cũng đã phải toan tính, với gia đình chị lại càng chật vật hơn. Điều mong mỏi lớn nhất của anh chị là sức khỏe, bởi “nếu ngã bệnh thì cuộc sống của gia đình càng gặp khó khăn”.

Trong “cuộc đời nhặt rác” của mình, chị nhớ mãi kỷ niệm lần nhặt được chiếc ví của một người đàn ông, trong đó có nhiều giấy tờ quan trọng. Sau khi nhặt được, chị tìm cách liên lạc với chủ nhân của chiếc vì và cuối cùng người đó đã trả ơn chị bằng cách cho tiền, nhưng chị và gia đình kiên quyết từ chối không nhận tiền. Chị bảo, mình cảm thấy rất vui vì làm được một việc có ý nghĩa, dù sao những người nhặt rác như vợ chồng chị cũng có cơ hội giúp người, góp phần làm việc có ích cho đời.

Thời gian, sức khỏe và mặc cảm nghề nghiệp là những rào cản đối với những người muốn tìm đến với nghề này. Chính vì vậy, không ít người đã lần lượt từ bỏ để đi tìm một công việc khác.

Chia tay các chị công nhân nhặt rác, tôi thầm cảm phục những việc làm của họ, những người không quản ngại vất vả trong lao động chỉ với những vật dụng bảo hộ rất sơ sài, thậm chí là trực tiếp bằng tay để làm sạch, làm đẹp môi trường sống xung quanh chúng ta.

Sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)