Tuy vậy, du lịch ở đây lại chưa phải là lợi thế để phát triển kinh tế và quảng bá văn hóa lịch sử của địa phương.

Bí ẩn động Thiên Đường

Tuyến du lịch hấp dẫn

Một ngày ghé Quảng Bình, chúng tôi đã có những trải nghiệm tuyệt vời khi lênh đênh trên sông, len lỏi theo lối mòn trong rừng và lạc vào chốn huyền bí của hang động. Tuyến du lịch sông Chày- Hang Tối vừa khai trương từ tháng 6-2011 đã lập tức trở thành điểm hút khách bởi sự thú vị và “vừa vặn” của nó.

Buổi sáng, du khách có thể bắt đầu lên thuyền ngay gần khu vực làm việc của Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, xuôi theo con sông Chày trong vắt nguyên sơ. Cảnh quan dọc hai bờ sông thực sự thu hút hút tầm mắt của du khách bởi những cánh rừng nguyên sinh với nhiều tầng cây, hoa nở rất đẹp. Những mỏm đá có hình thù kỳ lạ và nên thơ nhoài ra mép nước, có nơi tạo thành quần thể đảo đá như vịnh Hạ Long thu nhỏ. Dọc theo dòng sông, thấp thoáng trong nắng những chiếc thuyền chài.

Chỉ một tiếng vỗ tay, những người dân chài sẽ chèo con thuyền nhỏ của họ cập thuyền du khách, mang đến những mớ tôm tươi xanh lạo xạo. Ở cuối chặng hành trình, ngay triền đá gần nơi đầu suối Nước Moọc, những tôm cá tươi rói đó sẽ được nướng lên để du khách thưởng thức sau khi tắm mình trong dòng suối mát.

Khi lênh đênh trên sông vừa đủ mỏi tầm mắt và buồn đôi chân, cũng vừa lúc thuyền dừng trước cửa Hang Tối. Với chiều dài hơn 5km, bên trong vòm hang cao tới gần 80, Hang Tối là một điểm đến đầy bí ẩn. Đầu cửa hang, hàng ngàn con dơi, chim én cư ngụ, đặt biệt đây cũng là nơi trú ẩn của loài Voọc Hà Tĩnh – một trong những loài linh trưởng có tên trong sách đỏ của Việt Nam. Hang còn nguyên sơ với hàng ngàn cột nhũ đá hình thù đa dạng và đặc sắc.

Theo các chuyên gia khảo sát, Hang Tối có thể “già” nhất trong quần thể hang động ở Phong Nha Kẻ Bàng. Hệ thống thạch nhũ cổ khoảng năm trăm triệu năm tuổi theo các chuyên gia là rất có ý nghĩa với nghiên cứu khoa học. Khi đưa vào khai thác du lịch, Ban quản lý danh thắng Phong Nha - Kẻ Bàng chỉ mới cho lắp cầu gỗ đi dọc theo lòng hang chừng 1km, còn phía sâu bên trong, theo ông Hoàng Hải Vân, Phó Giám đốc Ban quản lý, sẽ “để dành” cho những du khách ưa khám phá và mạo hiểm. Du khách có thể bơi thuyền kayak trên những hồ nước trong xanh dưới lòng hang, khám phá vòm hang và thạch nhũ bằng đèn pin. Những hồ nước trong hang thông ra sông Chày, sông Son, cửa hang sau cùng thông ra một khu rừng.

Khi bước ra khỏi cửa hang, đi thuyền một đoạn ngắn, du khách có thể cập bờ và chuyển đi bộ len lỏi ven theo rừng dọc sông Chày chừng 3km để đến nơi đầu nguồn suối Nước Moọc. Sau quãng thời gian leo trèo khá vất vả để chiêm ngưỡng những tầng cây và sinh vật kỳ lạ trong rừng, du khách sẽ đến nơi có thể đắm mình trong làn nước suối mát lạnh mọc lên từ một mạch ngầm đâu đó và thưởng thức bữa trưa với sản vật rừng và suối ngay bên bờ đá. Du khách có thể có một giấc ngủ trưa kỳ diệu trên những cánh võng mắc trong rừng già trong tiếng suối reo.

Tiềm năng chưa được khai thác

Tuyến sông Chày – Hang Tối – suối Nước Moọc chỉ mới là một thí dụ nhỏ về tiềm năng du lịch khám phá - mạo hiểm đầy hấp dẫn ở Quảng Bình. Trong năm 2011, còn có thêm động Thiên Đường được đưa vào khai thác. Với sự đầu tư khá chuyên nghiệp của một công ty tư nhân, động Thiên Đường đang trở thành điểm đến thu hút du khách. Theo ông Nguyễn Văn Kỳ, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Bình, số lượt khách đến quần thể Phong Nha - Kẻ Bàng trong sáu tháng đầu năm tăng khoảng 12% ở các điểm mới, trong đó chủ yếu tập trung ở động Thiên Đường.

Trong quần thể danh thắng Phong Nha - Kẻ Bàng, người ta vẫn liên tiếp phát hiện nhiều hang động kỳ bí. Mới đây, việc phát hiện hang động lớn nhất thế giới – hang Sơn Đoòng- đang thực sự là một kỳ vọng về địa chỉ du lịch khám phá đầy hấp dẫn đối với cả du khách quốc tế. Cho đến nay, đoàn khảo sát của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh cũng chưa xác định chính xác hang Sơn Đoòng dài bao nhiêu. Họ chỉ mới công bố hang có chiều dài ít nhất là 8,5km. Không chỉ có hệ thống thạch nhũ tuyệt đẹp, hang Sơn Đoòng chứa cả khu rừng nguyên sinh, nhiều hồ nước ở bên trong. Đây thực sự là một hang động kỳ vĩ vào loại bậc nhất thế giới, đã làm mê hoặc các chuyên gia khảo sát nước ngoài.

Sau Sơn Đoòng là hang Én, nơi có hàng triệu con chim én và rất nhiều những bí ẩn kỳ thú. Hang Én cũng vừa mới phát hiện nhưng đã được đưa vào khai thác du lịch, bởi sự hấp dẫn của nó với du khách, đặc biệt là khách nước ngoài. Tuy nhiên, hành trình đến hang Én và Sơn Đoòng, cho đến nay, vẫn là những thách thức với cả những người tiên phong trong du lịch khám phá ở Việt Nam.

Để đến được Hang Én, phải trải qua 3 ngày hai đêm đi bộ trong rừng. Mỗi người đi phải mang theo khẩu phần ăn vừa đủ calo cho mấy ngày leo rừng lội suối, phải có giày và quần áo chuyên dụng, lều bạt và túi ngủ…

Cho đến nay, chỉ mới có một vài nhóm du khách nước ngoài có thể đi hang Én. Chưa kể đến Sơn Đoòng, ngay cả cán bộ khảo sát phía Việt Nam sau cả tuần lội suối trèo đèo đi xuyên rừng, cũng chỉ mới đến được… cửa hang! Vào trong hang là điều không thể, bởi không có phương tiện bảo hiểm chuyên dụng. Ông Nguyễn Văn Kỳ cho biết, đến nay tỉnh nếu muốn tổ chức đi thì phải thuê phương tiện, dụng cụ của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh, nhưng cũng chưa ai dám đi vì chưa có kiến thức về du lịch hang động và sự bảo hiểm cần thiết.

Ngoài các hang động mới vẫn tiếp tục được phát hiện, thì theo ông Hoàng Hải Vân, Phó Giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, còn có nhiều sản phẩm du lịch đa dạng và đặc sắc. Gắn liền với di sản và danh thắng, Quảng Bình còn là nơi ẩn chứa nhiều giá trị văn hóa, đặc biệt vùng văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số như Ma Cong, Vân Kiều, Bru, người Rục, Arem… Đây cũng là nơi đầu tuyến đường 20 - Quyết Thắng nối với đường mòn Hồ Chí Minh, chứa nhiều giá trị lịch sử với những di tích kháng chiến, ghi dấu những chiến công kỳ diệu và sự hy sinh thầm lặng của quân đội, nhân dân trong kháng chiến chống Mỹ. Cũng theo ông Vân, hầu như những sản phẩm du lịch văn hóa – lịch sử thì chưa hề được khai thác. Đến nay, Quảng Bình nói chung và vùng di sản Phong Nha - Kẻ Bàng nói riêng vẫn chưa có quy hoạch du lịch. Điều đó hạn chế sự đầu tư bền vững, do đó cũng khó khăn để tính đến một chiến lược lâu dài.

Sưu tầm: Hồ Văn Thành

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)