Chúng tôi đến nhà ông Hà Văn Chứng, Chủ tịch Hội Khuyến học họ Hà đúng vào lúc Hội Khuyến học họ Hà đang tổ chức lễ kỷ niệm 10 năm thành lập. Ngôi nhà nhỏ của ông Chứng lúc này tấp nập người ra vào, mọi người hối hả chuẩn bị cho kịp lễ cúng ông bà tổ tiên, tiếng các em nhỏ cười đùa vang rộn một khoảng sân. Ông Chứng vừa quay ra thúc giục mọi người chuẩn bị, vừa hồ hởi nói với chúng tôi: “Năm nào tôi cũng mong nhanh đến ngày này lắm mấy cô à. Năm nay tròn 10 năm thành lập Hội Khuyến học họ Hà đấy. Con cháu ai cũng cố gắng về tham dự, xa mấy cũng về. Nên nhà cứ như bé hơn, mà niềm vui như tăng gấp bội vậy. Năm nào vào ngày sinh hoạt Hội, chúng tôi đều làm lễ cúng ông bà tổ tiên. Đây vừa là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính, biết ơn với tổ tiên, vừa là dịp để báo cáo những thành tích mà dòng họ đã đạt được.”

Năm 1999, quỹ khuyến học họ Hà được thành lập. Đến năm 2001, khi được sự ủng hộ từ con cháu trong dòng họ, cũng như của Hội Khuyến học tỉnh, Hội mới chính thức thành lập và đi vào hoạt động. Bà Hà Thị Riên, một trong những thành viên đầu tiên thành lập Hội, vốn gặp nhiều gian truân trong cuộc sống nhưng đã vượt qua rất nhiều khó khăn, cố gắng rất nhiều để đạt được những thành công như bây giờ. Bà quan niệm, dù có khó khăn như thế nào đi nữa thì việc học phải luôn đặt lên hàng đầu. “Muốn thành người thì ngoài thể xác phải có trí tuệ", vì vậy bà muốn con cháu mình phải hiểu được giá trị của đạo học. Để động viên con cháu học hành, bà đã cùng bàn với những người đứng đầu dòng họ quyết định thành lập Hội Khuyến học cho dòng họ mình.

Kể từ khi Hội Khuyến học họ Hà được thành lập, phong trào thi đua học tập của dòng họ đã phát triển thêm nhiều bước mới. Hội đã phát động phong trào “Khuyến học đến từng thành viên, từng gia đình”, phong trào “gia đình cử nhân” được các thành viên trong Hội tham gia tích cực. Ngay trong mỗi gia đình, các thành viên cùng thi đua với nhau, hàng tháng có đánh giá kết quả, khen thưởng và rút kinh nghiệm. Gần đây, Hội còn đặt ra giải thưởng “Cháu ngoan nhất nhà” để tạo thành phong trào không chỉ thi đua học tập mà còn phải rèn luyện đạo đức trong các cháu. Trước đây, dòng họ Hà vốn đa số là những người bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. Làm lụng vất vả quanh năm cũng chỉ đủ miếng ăn nên nhiều gia đình không có khả năng cho con cháu mình học lên cấp 3, đại học. Nhưng từ khi Hội khuyến học được thành lập, mọi người đều thi đua với nhau, nhiều người còn vay cả tiền cho con học hành đến nơi đến chốn. Nhờ thế, thành tích học tập mà dòng họ đã đạt được ngày càng đi lên. Đến nay toàn thể dòng họ đã có 1 tiến sĩ sinh học, 29 cử nhân đại học, 10/21 gia đình đạt gia đình cử nhân, ông Hà Văn Chứng tự hào khoe với chúng tôi. Nhưng có khen thì cũng phải có khiển trách, những cháu nào không tiến bộ trong học tập, rèn luyện đạo đức, cũng sẽ bị nhắc nhở, phê bình trước bàn thờ ông bà tổ tiên và trước dòng họ. Nhờ vậy, mọi người đều tự bảo ban nhau, giúp đỡ nhau cùng cố gắng. Như nhà bà Lanh, chồng mất, một mình nuôi 2 đứa con học đại học, có lúc phải vay mượn để có tiền nộp học phí cho con. Khó khăn là vậy, nhưng năm nào bà cũng quyên góp cho Quỹ "Khuyến học" của dòng họ để động viên các cháu có cố gắng trong học tập.

Không chỉ có tiếng về phương thức hoạt động và những thành tích đạt được ở địa phương, Hội Khuyến học họ Hà còn được bà con trong vùng yêu mến. Hội thường xuyên nhắc nhở mọi thành viên trong dòng họ phải luôn gây dựng tình làng nghĩa xóm, giúp đỡ những người xung quanh, sống hòa thuận với mọi người. Vì thế, dòng họ Hà luôn được mọi người biết đến là một dòng họ hiếu học và có nếp sống tốt đẹp.

Chúng tôi chào gia đình ông Hà Văn Chứng và các thành viên trong Hội Khuyến học họ Hà để ra về sau khi lễ cúng dòng họ Hà, cũng như buổi trao thưởng cho các cháu đã kết thúc. Đọng lại trong mỗi chúng tôi chính là hình ảnh các cháu có thành tích học tập tốt được ông trưởng họ xướng tên lần lượt thắp nén hương trước bàn thờ tổ tiên để nhận thưởng. Năm nay, sổ vàng khuyến học của Hội Khuyến học họ Hà lại đón nhận thêm những thành tích mới, những cái tên mới và sẽ ngày một dày thêm nữa những kết quả mới./.

Sưu tầm: Thu Hà

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)