Làng quê mất an ninh trật tự, rừng Di sản bị đe dọa

Vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng có diện tích gần 125 nghìn ha, trong đó có nhiều loại động, thực vật quý hiếm nằm trong "sách đỏ" thế giới và Việt Nam. Vườn quốc gia này còn được đánh giá cao dưới góc độ đa dạng sinh học, hiện đang hoàn thiện hồ sơ để được công nhận Di sản thiên nhiên thế giới lần thứ hai theo tiêu chí này.

Với diện tích rộng lớn và sự phong phú về mặt đa dạng sinh học nên áp lực bảo vệ rừng ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là rất lớn, nhất là người dân ở các xã vùng đệm lại sống dựa vào rừng.

Hiện nay, trên thị trường gỗ huê có giá rất cao (20-50 triệu đồng một kg), điều này tăng sức hấp dẫn cho thương lái và một bộ phận người dân. Vì thế, đầu nậu và "lâm tặc" bất chấp tất cả để vào rừng tìm gỗ huê. Có thời điểm người dân vào rừng lên đến hàng nghìn người.

Từ khi xảy ra vụ "lâm tặc" đốn hạ ba cây gỗ huê ở rừng Phong Nha, đời sống của hơn hai chục nghìn dân ở ba xã Phúc Trạch, Sơn Trạch và Xuân Trạch của huyện Bố Trạch bị ảnh hưởng nghiêm trọng, tình hình an ninh trật tự có nhiều diễn biến phức tạp. Tại xã Phúc Trạch, những ngày cuối tháng tư, đầu tháng năm, hầu hết thanh niên, trai tráng vào rừng để gùi gỗ thuê hoặc đi mót cành ngọn, rễ huê bán kiếm tiền. Xóm làng im ắng, công việc đồng áng bị bỏ bê. Người người, nhà nhà lao vào rừng mong đổi đời từ gỗ huê. Lãnh đạo xã Phúc Trạch thừa nhận là giá trị quá lớn của gỗ huê đã lôi cuốn nhiều người dân kéo vào rừng.

Cũng vì món lợi lớn nên một số đối tượng hình sự ở các nơi như Nghệ An, Hải Phòng đến Phong Nha để "bảo kê" cho các đầu nậu gỗ, gây mất an ninh trật tự trong khu vực. Những làng quê ven Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng nằm trong tình trạng bất an. Ðêm 7-5, một nhóm khoảng 30 người đi trên ba xe ô-tô mang theo dao, mã tấu từ xã Sơn Trạch đến khu vực sân bay Khe Gát xã Xuân Trạch để trả thù những kẻ đã cướp gỗ huê của họ trước đó. Vụ xô xát giữa hai nhóm làm năm người bị thương, một xe ô-tô bị đập nát.

Trước khi vụ gỗ huê rộ lên, nhiều người dân ở xã Phúc Trạch chủ yếu vào rừng tìm phong lan, kim tuyến và ít gỗ tạp về bán. Khi nghe tin có gỗ huê, nhiều người kéo nhau vào rừng gùi gỗ thuê.

Mặc dù nhiều người đổ xô vào rừng nhưng không phải ai cũng kiếm được tiền từ việc gùi thuê hoặc mót gỗ huê. Sáng 10-5, tại thôn Khe Gát xã Xuân Trạch, chúng tôi gặp một nhóm thanh niên đang ngồi trong quán cà-phê. Chúng tôi làm quen thì được biết nhóm của họ cũng vừa ra khỏi rừng hai ngày. Một thanh niên trong nhóm cho biết, họ vào rừng không phải đi tìm gỗ huê mà chỉ đi lấy mật ong và tìm gỗ tạp. Theo nhóm thanh niên này, có nhiều nhóm khác vào rừng nhưng không được thuê gùi gỗ hoặc không kiếm được mẩu rễ huê nào.

Giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng Lưu Minh Thành cho biết, vụ "lâm tặc" đốn hạ ba cây gỗ huê ở rừng Phong Nha được đánh giá dưới ba góc độ. Về góc độ bảo tồn, huê là loài thực vật được Chính phủ đưa vào danh sách một trong các loài thực vật quý hiếm theo NÐ 48/2002/NÐ-CP. Vì vậy, huê được đưa vào đối tượng ưu tiên bảo vệ nghiêm ngặt. Nhưng hiện nay, gặp nhiều khó khăn do huê bị "lâm tặc" săn lùng khai thác, mua bán rất ráo riết.

Về góc độ quản lý, bảo vệ rừng, việc đốn hạ ba cây gỗ huê trong Vườn quốc gia với diện tích gần 125 nghìn ha là chưa gây tổn hại đáng kể đến hệ sinh thái rừng nhưng làm rộ lên phong trào người dân ồ ạt đua nhau lên rừng tìm kiếm, săn lùng ráo riết loài huê có giá trị siêu lợi nhuận này. Ðặc biệt, lần này vụ khai thác gỗ huê có tổ chức các đường dây, thực hiện hết sức tinh vi làm cho công tác bảo vệ rừng vốn rất khó khăn nay lại càng khó khăn, phức tạp hơn.

Về góc độ xã hội: Vụ việc này không chỉ dừng lại ở giá trị cây gỗ huê mà nó có những hệ lụy khác như làm cho vấn đề an ninh trật tự xã hội "nóng" lên, xảy ra các vụ gây rối, cướp giật... Từ đó làm cho việc tuyên truyền vận động người dân tham gia công tác bảo vệ rừng gặp nhiều khó khăn, việc ngăn chặn, bắt giữ đối tượng khai thác, vận chuyển, mua bán gỗ huê càng khó khăn phức tạp hơn.

Sớm ổn định tình hình tại khu vực Phong Nha

Trước tình hình trên, từ đầu tháng năm, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình đã chỉ đạo các ngành chức năng, huyện Bố Trạch có biện pháp ngăn chặn có hiệu quả tình trạng khai thác, mua bán, vận chuyển gỗ huê... Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng huy động mọi nguồn lực để tăng cường bảo vệ rừng, không cho người dân vào rừng.

Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Quảng Bình Phạm Hồng Thái cho biết, đơn vị đã tăng cường 60 cán bộ, chiến sĩ để phối hợp, hỗ trợ Vườn quốc gia chốt chặn các điểm trọng yếu, tổ chức các đoàn truy quét, xử lý việc vận chuyển, buôn bán, tàng trữ gỗ huê. Nhưng về lâu dài, Vườn quốc gia cần có phương án bảo vệ vùng lõi, nhất là phải giữ cho được các loài động, thực vật quý hiếm trong rừng Di sản.

Công an tỉnh Quảng Bình đã điều động cảnh sát giao thông, cảnh sát cơ động chốt chặn, kiểm tra tuyến đường Hồ Chí Minh, tuần tra để xử lý các "điểm nóng" liên quan vận chuyển gỗ huê. Ðồng thời, một lực lượng lớn cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Quảng Bình, huyện Bố Trạch xuống cơ sở làm nhiệm vụ vận động quần chúng không nghe theo lời kẻ xấu kéo nhau vào rừng, vi phạm quy định Nhà nước về bảo vệ rừng.

Bí thư Huyện ủy Bố Trạch Trần Thanh Văn cho biết, hệ thống chính trị từ huyện đến cơ sở đã vào cuộc để ổn định tình hình trật tự vùng đệm Phong Nha. Huyện ủy Bố Trạch xác định, việc bảo vệ tài nguyên rừng Di sản thiên nhiên thế giới mang tính lâu dài. Muốn vậy phải bám dân, bám địa bàn, bám hiện trường để chỉ đạo, vận động thực hiện hiệu quả. Khối dân vận và Mặt trận các cấp phối hợp các đoàn thể tuyên truyền đến từng hội viên, từng địa bàn dân cư để người dân hiểu, chấp hành quy định về bảo vệ rừng. Các xã sử dụng hệ thống truyền thanh để tuyên truyền, vận động người dân không vào rừng tiếp tay cho "lâm tặc".

Lực lượng Công an phối hợp Kiểm lâm huyện Bố Trạch chốt chặn ở các khu vực quan trọng, đồng thời tổ chức theo dõi các đối tượng lạ mặt nhằm ngăn chặn việc mua bán, vận chuyển gỗ huê. Tổ công tác liên ngành với sự hỗ trợ của Công an tỉnh Quảng Bình đã tuần tra, kiểm soát tại các địa bàn "nóng" như khu vực Bàu Sen, xã Phúc Trạch và sân bay Khe Gát, xã Xuân Trạch.

Cùng đoàn cán bộ xã Phúc Trạch đến thôn Thanh Sen 1 để vận động, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng bà con, chúng tôi được biết, cuộc sống người dân nơi đây phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp nhưng năm nay ngô, lạc mất mùa nên hầu hết lao động đều vào miền nam tìm việc, số ở lại trồng xong ngô, lạc là vào rừng kiếm sống. Biết vào rừng tiếp tay cho "lâm tặc" chặt phá gỗ huê là sai nhưng bà con làm vì mưu sinh cuộc sống. Theo Trưởng thôn Thanh Sen 1 Nguyễn Thế Vinh, có thời điểm, gần 198 hộ trong thôn đều có người vào rừng, có người thì kiếm được chút ít nhưng cũng nhiều người "trắng" tay. Sau khi được chi bộ, ban cán sự thôn giải thích, vận động, hầu như tất cả người dân đã trở về. Cuộc sống dần trở lại ổn định.

Còn tại thôn Thanh Sen 3, mấy hôm nay trưởng thôn Lê Văn Thảo thường xuyên đến từng ngõ, gõ từng nhà để vận động người dân không nghe đầu nậu, vào rừng. "Sống dựa vào rừng nhưng không phải vì rứa (thế) mà làm ẩu. Miềng (mình) phải tính, có khai thác, có bảo tồn rừng mới mang lại ổn định được" - ông Thảo nói. Chính nhờ việc tuyên truyền theo lối cầm tay chỉ việc của người trưởng thôn này nên Thanh Sen 3 được xem là thôn làm tốt nhất, sớm ổn định tình hình sau vụ đốn hạ ba cây huê.

Bí thư Ðảng ủy xã Phúc Trạch Nguyễn Văn Hiền cho biết, Phúc Trạch là xã thuần nông, diện tích rất rộng nhưng chủ yếu đất lâm nghiệp, chưa tới 1.000 ha đất sản xuất nông nghiệp. Cây trồng chính là lạc và ngô. Tại thời điểm này xã đang mất mùa do thiếu nước tưới, nên áp lực dựa vào rừng kiếm sống càng tăng lên.

Hiện nay, với sự vào cuộc quyết liệt của tỉnh Quảng Bình, về cơ bản, tình hình an ninh trật tự trên địa bàn các xã vùng đệm Phong Nha đã tạm thời ổn định. "Thời gian tới, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục duy trì các lực lượng tuần tra kiểm soát tại ba xã vùng đệm cho đến khi an ninh trật tự ở đây được bảo đảm, góp phần ổn định đời sống cho người dân trên địa bàn" - Chủ tịch UBND huyện Bố Trạch Phan Văn Gòn cho biết.

Sưu tầm: T.QUÝ 

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)