Vạn sự khởi đầu nan

Đội quy tập 589, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Bình được thành lập ngày 12-10-1989 theo quyết định của Bộ Tư lệnh Quân khu IV, gồm 46 đồng chí, do Đại úy Nguyễn Ngọc Sơn làm Đội trưởng. Lực lượng chủ yếu của đội là những cán bộ, chiến sỹ đã từng công tác trên đất nước Lào và chiến sỹ trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng nhằm tìm kiếm cất bốc hài cốt liệt sĩ Việt Nam hi sinh ở tỉnh Khăm Muộn, nước CHDCND Lào.

Thượng tá Phan Đức Quý, Đội trưởng Đội 589 cho biết: Những ngày đầu mới thành lập, đội gặp nhiều khó khăn, hầu hết anh em chiến sĩ chưa quen đường sá, địa hình, khí hậu và phong tục tập quán nơi mình đến công tác. Trong những lần đi tìm hài cốt, mặc dù đã có sự khảo sát, đánh dấu bản đồ địa điểm nhưng so với thực địa thì có nhiều thay đổi. "Bên cạnh đó, số lượng bom mìn còn sót lại, nhân chứng biết thông tin mộ liệt sỹ ngày càng ít gây nhiều khó khăn, trở ngại cho công tác tìm kiếm. Đặc biệt, thời gian đầu, tình hình an ninh chính trị của bạn còn những vấn đề phức tạp, tại tỉnh Khăm Muộn và Savannakhet vẫn còn tàn dư thổ phỉ hoạt động, nên đội vừa làm công tác tìm kiếm, quy tập, vừa nâng cao tinh thần cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu đề phòng bất trắc”, Thượng tá Quý kể lại.

Nhớ lại chuyến đi đầu tiên, ông Quý cho biết, hồi đó đường đi lại ở tỉnh Khăm Muộn vô cùng khó khăn, do đặc thù công việc hầu hết ở vùng rừng núi nhiều lúc đội phải tự mở đường, tự làm cầu... Nhiều khi, chiến sỹ trẻ không quen với khí hậu nên một số bị sốt rét. Tuy vậy, cán bộ chiến sỹ đã xây dựng ý chí quyết tâm cao, quán triệt tốt kỷ luật quân đội, đoàn kết thống nhất nên luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ngay trong chuyến công tác đầu tiên, đội đã cất bốc được 222 bộ hài cốt. Đó là thành công của chuyến đi "vạn sự khởi đầu nan”.

Chuyện thật như cổ tích

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Đội quy tập 589 đã tổ chức khám chữa bệnh miễn phí cho trên 2.500 lượt người, hỗ trợ 20 tấn gạo, xây dựng một bia tưởng niệm. Ngoài ra còn giúp người dân nước bạn Lào sửa chữa 32 ngôi nhà, 11 trường học. Từ mối quan hệ hữu nghị, thân thiết với nhân dân nên Đội nhận được nhiều thông tin có giá trị. Riêng từ năm 1994 trở lại đây, địa phương bạn đã cử 14 cán bộ có năng lực và hơn 5.000 lượt quần chúng nhân dân tham gia dẫn đường, phiên dịch và vận động nhân dân 9/9 huyện thuộc tỉnh Khăm Muộn cung cấp nhiều thông tin cho Đội làm nhiệm vụ.

Hơn 20 năm qua, toàn Đội đã tích cực bám địa bàn, bám cơ sở, lội suối băng rừng tìm kiếm, cất bốc, quy tập, nên đã thu được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Từ năm 1989 đến nay, Đội 589 đã tổ chức cất bốc và quy tập được 2.242 bộ hài cốt liệt sỹ, trong đó có 116 bộ có danh tính. Tổ chức an táng tại các Nghĩa trang ở tỉnh Quảng Bình 2.193 bộ, bàn giao 49 bộ cho thân nhân đưa liệt sỹ về an táng ở quê nhà. Những lần đưa tiễn các anh từ Lào về Việt Nam, rồi công tác đón nhận, an táng trên Đất Mẹ diễn ra trang trọng, chu đáo và đầy cảm động.

Thiếu tá Trương Minh Đức, Chính trị viên của Đội đã kể cho chúng tôi nghe nhiều câu chuyện cảm động trong các đợt tìm kiếm hài cốt, có những chuyện thật mà nghe như cổ tích. Như chuyện bà Chăn Thìn ở bản Cút Nặm Xáy, huyện Xay Bua Thong bị mù cả hai mắt nhưng vẫn nhớ dẫn đường chỉ lối cho đơn vị tìm được mộ liệt sĩ. Hay ông Coong Kẹo, ở bản Cha Lét, huyện Bua La Pha bị liệt cả hai chân, khi biết tin có đội quy tập đến, ông nằm võng cho bộ đội khiêng qua nhiều đèo, nhiều suối và nhiều km đường rừng để chỉ cho Đội đào tìm được 2 hài cốt liệt sĩ. Chuyện về em nhỏ ở bản Noong Xeng, huyện Bua La Pha khi phát hiện hài cốt đã cất giữ trên sàn nhà của mình để trao cho Đội. Người dân ở bản Xiêng Ven Cà Bút đã phát hiện 2 hài cốt liệt sĩ, đánh dấu để chờ Đội quy tập đến...

Hiện nay theo xác định của Ban công tác đặc biệt hai tỉnh, trên địa bàn Khăm Muộn có 58 bản còn nhiều thông tin về mộ liệt sỹ, có khả năng quy tập được 95 mộ, số còn lại không còn khả năng vì địa hình đã thay đổi, một số mộ gần sông suối bị nước lũ cuốn trôi, một số gần khu đô thị bị san lấp…

Đầu năm 2012, Đội 589 đã quy tập đưa về nước an táng được 37 bộ hài cốt, trong đó 3 bộ có danh tính, đó là một sự cố gắng rất lớn của những người ở "Binh chủng đặc biệt” này.

Và ở đâu còn những đồng đội đang nằm lại, dù là nơi rừng sâu núi thẳm xa xôi, các chiến sỹ Đội 589 – Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Bình lại tiếp tục lên đường để đưa các anh về với quê hương.

Sưu tầm: Thu Hà 

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)