Buông lỏng quản lý nhà nước nhiều năm nay

Theo UBND tỉnh Quảng Bình, toàn tỉnh hiện có 3.417 tàu, trong đó có 245 tàu có công suất trên 90 mã lực (CV), 876 tàu công suất từ 40 đến 90 CV và 2.296 tàu dưới 40 CV.

Mức hỗ trợ dự kiến cụ thể là: về dầu, 245 tàu có công suất trên 90 CV được hưởng định mức bình quân 24 triệu đồng/tàu/năm; 876 tàu được hưởng định mức 20 triệu đồng/tàu/năm; 2.296 tàu dưới 40 CV hưởng định mức 15 triệu đồng/tàu/năm. Như vậy, tổng số tiền hỗ trợ dầu năm 2008 cho số tàu của toàn tỉnh Quảng Bình là 57.840 triệu đồng.

Về bảo hiểm tàu cá: hỗ trợ cho 1.121 tàu từ 40 CV trở lên với số tiền là 12.873 triệu đồng, trong đó, mỗi tàu có công suất trên 90 CV được hỗ trợ 15 triệu đồng/năm và tàu công suất từ 40 đến dưới 90 CV được hỗ trợ 10,5 triệu đồng/năm. Về bảo hiểm tai nạn thuyền viên: hỗ trợ cho 16.662 thuyền viên trên 3.417 tàu với mức bình quân 42.000 đồng/người/năm.

Tính chung, nhu cầu dự kiến hỗ trợ cho ngư dân toàn tỉnh năm 2008 là trên 72 tỷ đồng. Đến giữa tháng 6/2008, Bộ Tài chính đã tạm ứng cho tỉnh Quảng Bình 51,2 tỷ đồng để hỗ trợ kịp thời cho ngư dân theo Quyết định 289/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, khi tỉnh Quảng Bình triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ trên, mới phát hiện ra nhiều lỗ hổng trong công tác quản lý nhà nước đối với phương tiện đánh bắt thuỷ sản. Thêm vào đó, do vướng mắc trong việc áp dụng các văn bản hướng dẫn, nên đến cuối tháng 7 tỉnh vẫn chưa hỗ trợ cho ngư dân được đồng nào.

Theo quy định phân cấp quản lý về tàu cá, tàu công suất từ 20 CV trở lên do Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản cấp đăng ký, đăng kiểm, phối hợp tổ chức đào tạo máy trưởng, thuyền trưởng nên có thể thống kê tương đối đầy đủ, còn số thuyền dưới 20 CV do chính quyền địa phương quản lý, nhưng do đã buông lỏng từ lâu nên không nắm được số lượng cụ thể. Vì thế, con số 3.417 tàu mà UBND tỉnh “chốt lại” để đề nghị Chính phủ hỗ trợ chưa phải là con số chuẩn.

Để được hỗ trợ dầu, phí bảo hiểm, ngoài các thủ tục cần thiết như có đăng kiểm, đăng ký, ngư dân phải có thêm hợp đồng giữa chủ tàu và thuyền viên. Đây được coi là vướng mắc lớn nhất, bởi từ trước đến nay, hầu hết các tàu cá ở Quảng Bình chưa hề có hợp đồng lao động.

Thông thường, thuyền viên là con cái, anh em trong cùng gia đình.., nên hợp đồng bằng miệng là chủ yếu. Trong khi đó, Thông tư số 35 ngày 25/4/2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Quyết định trên của Thủ tướng Chính phủ quy định rất rõ ràng về điều kiện để được hưởng trợ cấp, nên tiền đã có mà vẫn chưa thể đến được với ngư dân.

Bao giờ tiền đến tay ngư dân?

Có lẽ, đây là mối quan tâm nhất của ngư dân Quảng Bình hiện nay, khi giá xăng dầu lại tiếp tục tăng và vụ đánh cá năm gần kết thúc. Ông Ngô Văn Khởi, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản tỉnh cho biết, ngay từ khi có Quyết định 289/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, liên Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) và Tài chính tỉnh đã họp và ban hành hướng dẫn triển khai.

Chi cục đã làm việc với các huyện để hướng dẫn đăng ký, đăng kiểm tàu cá và cấp giấy phép khai thác thuỷ sản bảo đảm hồ sơ đúng quy định để được hỗ trợ. Ông Khởi cũng cho biết thêm, nhằm tháo gỡ khó khăn cho ngư dân đối với các trường hợp thiếu bằng máy trưởng, thuyền trưởng hạng 5 (tàu cá từ 90 CV trở lên), Sở NN &PTNT tỉnh đã... cho nợ để được cấp giấy phép khai thác thuỷ sản (thời gian nợ không quá 12 tháng). Hiện có hàng chục ngư dân 4 xã thuộc huyện Quảng Trạch được nợ loại giấy tờ này.

Theo ông Khởi, ngư dân đã qua 7 tháng đi biển trong năm có thể làm thủ tục một lần và được hỗ trợ ít nhất là 2/3 số tiền định mức theo quy định. Trong số các huyệnven biển của Quảng Bình, Quảng Trạch là huyện thực hiện việc hướng dẫn, tổng hợp và thẩm định hồ sơ đề nghị hỗ trợ của ngư dân vào loại sớm nhất. 12 xã biển của huyện có đề nghị hỗ trợ cho 1.135 chiếc tàu, với số tiền trên 24 tỷ đồng, trong đó riêng trợ cấp tiền dầu là 20,434 tỷ đồng.

Qua thống kê có thể thấy, đội tàu xa bờ của địa phương này ngày càng giảm, bây giờ chỉ còn 111 chiếc có công suất từ 90 CV trở lên và ngược lại, số tàu thuyền nhỏ (dưới 40 CV) ngày càng tăng lên (538 chiếc, chiếm gần 50 % tổng số tàu, thuyền toàn huyện). Nguyên nhân là do đánh bắt xa bờ ngày càng thua lỗ, nên ngư dân quay sang mua tàu nhỏ đánh cá ở vùng lộng.

Trong khi đó, chỉ với một xã biển bãi ngang là Hải Ninh, nhưng ngay đến văn bản hướng dẫn của Phòng NN&PTNT huyện Quảng Ninh cũng đã làm khó cho ngư dân ở đây. Số là Công văn hướng dẫn số 09 ngày 22/7/2008 của Phòng NN&PTNT huyện Quảng Ninh nêu rõ điều kiện để được hỗ trợ là “Các ngư dân có tàu hoạt động từ 6 tháng trở lên, có đăng ký đăng kiểm, có giấy phép khai thác thuỷ sản, có địa chỉ cư trú cụ thể, hợp pháp”. Trong khi đó, đối với Hải Ninh, toàn bộ tàu đều dưới 20 CV thì theo quy định không cần đăng kiểm, mà chỉ cần xã cấp giấy chứng nhận đã đăng ký là được.

Câu hỏi bao giờ thì tiền mới đến tay ngư dân Quảng Bình, hiện vẫn chưa có câu trả lời.

Cao Trường Sơn