Xuân về, hai bên đường ngược lên cổng trời để vào bản Ra Mai của người Khùa hoa rừng nở trắng cả lối đi. Từ xa bản Ra Mai xuất hiện như một chấm son giữa núi rừng trùng điệp. Những ngôi nhà sàn kiên cố nằm nép vào nhau như chắt chiu, nương tựa thương yêu bao lâu nay của tộc người Khùa. Ngược dòng thời gian, người Khùa nơi đây nhớ mãi cái ngày trọng đại nhất của bà con dân bản.

Ngày mà nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã về thăm Quảng Bình và lên với người Khùa, người Mày anh em. Làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Bình, Chủ tịch nước yêu cầu được đi thăm bản nào xa nhất, còn khó khăn nhất của tỉnh. Và Ra Mai là điểm đến. Già làng Hồ Đeng cầm mãi tay Chủ tịch nước và khóc như trẻ thơ: “Bản Ra Mai ai cũng nghèo. Mình cảm ơn cán bộ Triết ở xa mà về với dân bản”.

Bà con dân tộc ở Làng Ho, Quảng Bình vui mừng vào nhà mới.

Chứng kiến cảnh người dân ăn nhờ ở tạm trong những túp lều tranh, vách đất, Chủ tịch nước cùng các nhà hảo tâm đi trong đoàn đã ứa nước mắt và có một quyết định rất nhân văn: trao tặng món quà hơn 3 tỷ đồng để xây dựng nhà kiên cố cho 50 hộ đồng bào nghèo nơi đây. Triền miên đời này qua đời khác, có bao giờ bà con dân tộc nơi đây nghĩ tới ngày có một căn nhà trên kín, dưới êm để ở. Nhưng giờ đây, không chỉ có nhà kiên cố cho bà con người Khùa, tỉnh Quảng Bình còn đầu tư hàng trăm tỷ đồng để xây dựng cơ sở hạ tầng điện, đường, trường, trạm giúp người Khùa tiếp nhận những giá trị vật chất và tinh thần tốt nhất mà đất nước đang chuyển mình đạt tới.

Từ ngày nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết về thăm, bà con dân bản luôn xem như Già Triết là người con dân bản đi xa lâu ngày chưa về. Tết vừa qua, ngoài việc cấp tiền hỗ trợ Tết của Trung ương, tỉnh Quảng Bình còn cấp gạo cho bà con ở Ra Mai. Tôi vào nhà nào cũng ăm ắp gạo đầy chum, đầy bồ. Hồ Phom, năm nay đã bước qua tuổi 70 cầm tay tôi cười rạng rỡ “Sống từng này mùa rẫy rồi, nhưng miềng chưa thấy khi mô người Khùa sướng cái bụng như bây giờ”.

Từ tộc người sống du canh du cư trên những ngọn núi cao của dãy Trường Sơn hùng vĩ, nhiều giai đoạn tưởng người Khùa tuyệt chủng, nhờ chủ trương đúng đắn, đùm đọc cưu mang của địa phương, người Khùa giờ đây đã hòa nhập với cuộc sống của các dân tộc anh em khác. Bàn tay người Khùa đã biết cầm cái cày, cái cuốc để trồng cây lúa, cây ngô, biết nuôi con lợn, con gà…và xa hơn đêm đêm đã nghe tiếng đọc sách học bài trong những ngôi nhà sàn kiên cố. Chúng tôi vào nhà bà con người Khùa, ai cũng mong ước ngày Già Triết về thăm. 

Về với bản làng mang họ Bác Hồ

Trong không khí giao hoà của đất trời, men theo đường Hồ Chí Minh chạy dọc dãy Trường Sơn hùng vĩ chúng tôi đến Làng Ho, Lệ Thuỷ, Quảng Bình thăm bà con dân tộc Vân Kiều. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Binh đoàn Trường Sơn đã chọn Làng Ho lập điểm tập kết vũ khí, cơm gạo, thuốc men, đạn dược gùi thồ vượt đỉnh 1001 vào chi viện cho chiến dịch Khe Sanh, Đường 9 Nam Lào và chiến trường Trị Thiên khói lửa.

Chúng tôi đến Làng Ho anh hùng khi trời bảng lảng khói sương của ngày đầu xuân. Cả bản làng như thay da đổi thịt, hàng chục căn nhà mới của bà con nơi đây được khánh thành và đưa vào sử dụng. Tháng 4/2011, Chương trình “Nghĩa tình Trường Sơn” của Báo Sài Gòn giải phóng phối hợp với Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Quảng Bình (BĐBP Quảng Bình) thực hiện dự án xây dựng công trình cụm bản văn hóa Làng Ho, trọng tâm là làm mới 33 căn nhà gỗ với giá trị 1.485 triệu đồng, sửa lại nhiều căn nhà khác bị xuống cấp cho bà con dân bản.

Bên cạnh đó các đơn vị còn tổ chức làm mới đường giao thông ở Làng Ho và làm cổng chào vào bản; xây dựng nhà vệ sinh cho từng hộ dân; ủng hộ mỗi hộ dân 500.000 tiền mua giống và xây dựng trạm quân dân y kết hợp. Đến nay toàn bộ các hạng mục công trình ở Làng Ho đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Bà con dân tộc Vân Kiều ở bản Làng Ho đã có nhà mới để đón Tết vui xuân. Ngồi bên bếp lửa bập bùng, cựu binh Hồ Uôi ở bản Trung Đoàn, xã biên giới Kim Thuỷ, Lệ Thuỷ, Quảng Bình suy tư về câu chuyện đời mình.

Rời quân ngũ khi chiến trường ngưng tiếng súng, người lính Hồ Uôi cùng vợ bám đất, bám rừng lăn lộn gần hết cả đời người vẫn không cất nổi mái nhà. Niềm vui của Hồ Uôi cùng gia đình vỡ oà khi Đồn Biên phòng Làng Ho quyết định kêu gọi các nhà hảo tâm góp sức cùng với đồn tặng Hồ Uôi căn nhà mới.

Bên chén rượu đầu xuân, chuyện xưa, chuyện nay ở Làng Ho vẫn thu hút người nghe một cách lạ kỳ. Chuyện về những người PaKô, Vân Kiều ở Làng Ho cùng anh Bộ đội vượt Trường Sơn ngày nào đánh giặc; Cách đây hơn 40 năm khi nghe tin Bác Hồ mất, cả Làng Ho đã khóc suốt đêm tưởng niệm Người, ngày hôm sau cả dân tộc Vân Kiều đã đổi họ mình thành họ Bác. Hay chuyện cảm động về những người lính Biên phòng thức thâu đêm để dựng nhà cho dân bản; Chuyện về người lính biên phòng cõng dân bản qua 3 quả đồi, hai dốc núi để vượt cạn an lành… Những việc làm và tình cảm của các chiến sĩ BĐBP Quảng Bình sẽ góp phần làm ấm lòng và thắp sáng ngọn lửa niềm tin trong bà con dân bản. Cũng từ đây đồng bào các dân tộc ít người dưới dãy Trường Sơn vững tin và nỗ lực hơn trên hành trình xóa đói nghèo