"Tổng đài" anh Mỵ

Giọng anh Nguyễn Văn Mỵ vang lên khi bắt được tín hiệu từ bộ đàm liên lạc từ ngoài biển gọi về. Phía bên kia, tiếng người đi biển cùng tiếng sóng vỗ hòa trong tiếng gió hỏi tình hình thời tiết. Sau khi thông báo cho ngoài khơi xa tin tức, anh Mỵ đặt bộ đàm xuống, kể: "Hằng ngày tui theo dõi dự báo thời tiết trên đài rồi thông báo cho bà con đi biển qua bộ đàm. Cho nên mọi người mới đặt cho tui là tổng đài biển".

Sinh ra ở làng cát Xuân Hòa, lên năm tuổi mắt anh mờ dần rồi không nhìn thấy gì nữa. Cuộc đời anh từ đó chìm trong một màn đen dày đặc. Lớn lên, lấy được vợ, đêm nằm vắt tay lên trán suy nghĩ phải làm cái gì có ích cho đời và cũng phụ thêm được vợ con... Hằng ngày làm bạn với đài, biết rõ tình hình thời tiết trong khi bà con đi biển lại không thường xuyên theo dõi được đài nên anh bèn nghĩ ra cách kiếm một bộ đàm cũ, tự mày mò biến thành một máy liên lạc với tàu thuyền ngoài khơi.

Anh Mỵ dùng máy bộ đàm liên lạc với ngư dân đi biển -  Ảnh: h.trang

Từ đó, anh Mỵ đã giúp nhiều tàu đánh cá ngoài khơi khi biển có dông bão. Nhờ máy bộ đàm, anh Mỵ đã cứu được nhóm người cùng làng gặp phải lốc xoáy đánh chìm thuyền. Lúc đó, anh Quang - một trong những người bị nạn - chỉ kịp đọc số định vị nơi thuyền chìm, lập tức anh Mỵ thông báo cho mọi người ra cứu được cả sáu người đang chơi vơi giữa biển.

Có trường hợp thuyền đánh cá của Đà Nẵng chết máy không vào bờ được, lại hết lương thực, họ liên lạc được với anh nhờ gọi điện cho gia đình. Thời ấy trong làng không ai có điện thoại, anh phải đi xe ôm qua làng khác gọi điện báo cho gia đình những người đang cầu cứu. Thoát nạn, họ xem anh như người đã sinh ra họ lần thứ hai.

Điều day dứt, khổ tâm nhất của anh là ba đứa con gái đầu đều bị mù và điếc nặng. Anh ngậm ngùi: "Cũng có những tổ chức hảo tâm đưa mấy bố con đi khám chữa bệnh nhưng bệnh tui là do bẩm sinh, không thể chạy chữa được. Mấy đứa con gái tui do di truyền nên không làm chi hơn cho các cháu. Vừa rồi, ông chủ tịch Hội Người mù Quảng Trạch đặt vấn đề cho các cháu được đi học chữ nổi để biết chữ, tui mừng lắm!".

Anh Mỵ từng nhận được thư khen của Chủ tịch nước Trần Đức Lương về sáng kiến nghĩ ra tổng đài giúp ích cho người dân đi biển. Năm 2005, anh được ra Hà Nội, là khách mời danh dự chương trình "Vinh quang Việt Nam"...

Lão mù đi biển

Cũng tại làng biển Xuân Hòa còn có ông già mù lòa Lê Hận đã tung hoành trên biển hơn 35 năm. Cha mẹ sinh ra ông lành lặn, bụ bẫm nhưng lên 10 tuổi thì ông bị đỏ mắt, gia cảnh nghèo không có tiền chạy chữa nên bị mù hẳn. Ông có tên khai sinh là Lê Chậm nhưng khi bóng đen mù lòa phủ cuộc đời, ông đổi tên thành Lê Hận.

Ngay từ lúc còn trẻ, dù bị mù nhưng ông Lê Hận vẫn lần mò xuống bãi biển của làng để xin dân chài cùng lứa cho đi biển. Bạn bè thấy ông mù ở nhà buồn nên đồng ý. Lần đầu ra khơi, sóng biển làm ông say ngất ngây, lên bờ nằm mấy ngày mới lấy lại được thăng bằng. Tỉnh lại, ông không chùn bước mà quyết đi biển làm ăn. Mọi người ai cũng thương và ái ngại nhưng sợ ông buồn nên tặc lưỡi cho ông đi.

Lão ngư Lê Hận kể: "Chuyến đi thứ hai tui xung phong học gỡ cá từ lưới. Phải mất đứt ba ngày tui mới cảm nhận từng mảnh lưới, cầm mớ lưới trên tay cảm thấy lưới không chao đảo là cá nằm gần phía trên gáy lưới, đầu hướng về phía bên phải. Nếu lưới đảo liên hồi có nghĩa là cá nằm dưới đáy lưới, đầu hướng về phía bên trái. Biết được như vậy là thế nào cũng được cá”.

Ngư dân Lê Hận đi biển khi còn thanh niên và nhờ vậy mà thoát được đói nghèo, tích cóp tiền bạc dựng được căn nhà ba gian hai chái. Ông trở thành "kình ngư” có một không hai của người dân vùng biển Xuân Hòa. Với ông, việc phát hiện luồng cá, luồng ruốc là chuyện bình thường. Cứ mỗi chuyến đi biển về, ông lại tích cóp thêm gia sản để đến tận hôm nay đã đủ tiền mua cho hai con trai hai chiếc tàu đánh cá xa bờ, mỗi chiếc trị giá 600 triệu đồng.

Hơn 35 năm tung hoành ngang dọc trên biển, bây giờ tuổi đã ngoài 60, ông về lại ven bờ đánh bắt cá trên chiếc thuyền nan, ra khơi trong sương sớm rồi trở về lúc chiều tà cho đỡ nhớ nghề...