Gặp các chiến sĩ trong đội 589 vào dịp tổng kết công tác tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại chiến trường Lào, chúng tôi càng thấu hiểu hơn công việc cao cả của các anh. Thượng tá Phan Đức Quý, Đội trưởng Đội 589 với gương mặt sạm đen bởi nắng và gió Lào. Anh là người gắn bó với Đội từ những ngày đầu và cũng đã chứng kiến bao chuyện buồn vui của tập thể những người nặng lòng vì tình nghĩa này. Anh Qúy tâm sự: Mỗi lần đi là chúng tôi chỉ mong tìm được mộ các liệt sĩ, dù không biết tên các anh, các chị nhưng chúng tôi vẫn ấm lòng vì đã đưa được các anh, các chị về quê hương yên nghỉ.

Những hôm nào tìm được liệt sỹ còn nguyên vẹn, cả Đội vui mừng khôn xiết, niềm vui được nhân lên trọn vẹn khi liệt sỹ được xác định cả tên tuổi, quê quán nơi các anh đã sinh ra... Dù điều đó cũng rất hiếm hoi, nhưng trong số gần 2 ngàn hài cốt liệt sỹ tìm thấy đã có 98 liệt sỹ xác đinh được tên, tuổi và Đội 589 đưa về tận quê nhà 46 hài cốt liệt sĩ, phần nào bù đắp nỗi khát khao tìm lại người thân của gia đình liệt sĩ.

Để đưa được các liệt sĩ về yên nghỉ trên mảnh đất quê hương, các chiến sĩ trong Đội 589 đã gian lao vất vả, những đêm giữa rừng sâu phải đào công sự, bố trí canh gác như trên chốt tiền tiêu vì đề phòng mọi bất trắc có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Đó là chưa kể thú dữ, rắn độc... mà người lính Đội 589 luôn đối mặt. Khó khăn, nguy hiểm như vậy, nhưng Đội 589 vẫn làm tất cả với nghĩa cử cao đẹp. Điều đầu tiên là anh em trong Đội động viên nhau làm tốt công tác dân vận. Việc cùng ăn, cùng ở, cùng làm với bà con dân bản được quán triệt. Bộ đội xem đó là chốt lề quan trọng cho hoạt động trước mắt và lâu dài của toàn đội. Thấy dân đau ốm thì các anh chữa bệnh, thấy dân đói thì san sẻ khẩu phần ăn, thấy dân làm thì cầm lấy cuốc xẻng làm cùng... Dần dần bà con hiểu nghĩa tình của những người lính hôm nay trở lại để tìm đồng đội của mình đã ngã xuống vì độc lập cho những bản làng hôm nay.

Đội trưởng Quý kể lại về bản Phà Đó (Nọng Ma - Buôn La Pha - Lào) những ngày các chiến sỹ Đội 589 mới đến. Khi đó, trong bản có gia đình anh Xong Liêm, không may vợ chết sớm, một mình nuôi 6 đứa con nhỏ, có đứa mới lẫm chẫm biết đi. Đội đã cử một tổ công tác đến sửa sang nhà cửa, hỗ trợ gạo, thuốc chữa bệnh, tiền... giúp bố con Xong Liêm ổn định cuộc sống. Sau này, Xong Liêm đã trở thành người giúp tích cực cho công việc của Đội. Mỗi lần có Đội 589 đến, bà con các bản đều rạng rỡ niềm vui. Có món ngon thì chia cho bộ đội, có bài thuốc gia truyền chữa rắn độc cắn cũng bày cho bộ đội, tình quân dân thắm thiết nhường nào.

Nhớ chuyến đi tìm đồng đội ở bản Nam Ba Hang (tỉnh Buôn La Pha), chiến sỹ Nguyễn Hồng Thái bị rắn cắn vào cổ khi đang tìm kiếm mộ liệt sỹ cách xa nơi đơn vị đóng quân hơn 6km đường rừng. Y sỹ Đặng Ngọc Tuấn trán vã mồ hôi vẫn không sao garô được bởi vết rắn cắn ở chỗ quá hiểm. Nếu thắt chặt thì anh Thái không thở được, thắt lỏng thì không hiệu quả. Đồng đội vội cắt rừng đưa Thái về nhanh. Dọc đường, anh Thái mệt dần, buồn nôn, khó thở, mặt bắt đầu sưng tấy lên, bầm đỏ. Chưa về đến đơn vị thì anh đã bắt đầu mê sảng, đồng đội nhìn Thái trào nước mắt. May sao, có gia đình người Lào mách cho hạt thuốc cây rừng chữa rắn cắn. Mọi người lấy dao cắt đôi hạt rồi áp vào chỗ bị rắn cắn. Lát sau, anh Thái đã bớt đau nhức, hết nói sảng và người khá dần lên. Qua một đêm, đến sáng hôm sau thì anh đã tự đi được, giục mọi người quay trở lại nơi đang tìm kiếm đồng đội…

Mặc dù khó khăn gian khổ nhưng các chiến sĩ luôn giữ trong mình lòng tri ân các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống. Ghi nhận công lao của Đội 589, Chủ tịch nước đã tặng Huân chương Lao động hạng Nhì cho Đội 589 - Bộ CHQS tỉnh Quảng Bình. Các anh em trong Đội 589 thầm hứa sẽ làm tốt hơn nữa nhiệm vụ của mình, để sớm đưa các liệt sĩ về yên nghỉ tại quê nhà./.

Sưu tầm: Thu Hà

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)