Một mảnh đất nhỏ hẹp 8.000 km2, với chỉ 40 vạn dân mà luôn chịu bao sự khắc nghiệt và đau thương nhưng luôn kiên cường anh dũng, luôn sáng ngời chiến công thần kỳ.

Chỉ trong 08 năm leo thang ra đánh phá Miền Bắc, để ngăn chặn sự chi viện của Miền Bắc vào Miền Nam với ý đồ chặt đứt chiếc cầu nối hai miền đất nước, biến Quảng Bình thành khu sa mạc lửa, giặc Mỹ đã huy động máy bay đánh phá 71.825 lần (trong đó có 34.796 lần ban đêm, 726 lần với 2.427 máy bay chiến lược B52, 127 lần máy bay F111A), đánh phá bằng tàu chiến 2.554 lần, bắn đạn pháo từ 76 đến 406 ly (trong đó có 1.524 lần ban đêm). Chúng đã đánh xuống mảnh đất này 1.557.417 loạt bom đạn các loại. Bình quân mỗi km2 chịu 158 quả bom, 16 đạn pháo, 03 loạt rốc két, chưa kể hàng trăm loạt bom bi, bom napan… Mỗi người dân chịu 574 kg bom tạ... Có lẽ chưa có nơi nào phải đối đầu như thế. Không một giờ nào vắng tiếng đạn bom. Cả quê hương bị đạn bom cày đi xới lại nhiều lần. Thị xã Đồng Hới, thị trấn Ba Đồn, 31 xã và 252 thôn xóm bị hủy diệt. Toàn bộ 133 xã và 459 thôn xóm đều bị đánh phá liên tục; 22.456 người bị thương; 13.786 người phải ra đi để lại vành khăn tang cho người thân; 93.712 nhà dân bị phá hủy… Chưa kể hàng ngàn con em đã hy sinh và bị thương trên các chiến trường xa!...

Có lẽ mỗi lần gây tội ác như vậy, giặc Mỹ hí hửng hy vọng đánh gãy chiếc đòn gánh gánh hai đầu đất nước này và chấm dứt sự chi viện của hậu phương vào chiến trường! Nhưng, mỗi tội ác của chúng như lửa đổ thêm dầu. Lửa căm thù giặc Mỹ ngày càng ngùn ngụt bốc cao. Tình yêu nước, yêu người càng nồng thắm. Người Quảng Bình luôn vững vàng thể hiện tính tiên phong nơi đầu sóng ngọn gió – nơi đụng đầu lịch sử. “Quảng Bình quê ta ơi! Giữ lấy đất trời của quê hương ta, giữ lấy những gì mà ta yêu quý!...” Chính cái tư tưởng kiên định như vậy nên người Quảng Bình “dù ăn rau tàu bay với hạt muối trường… vẫn đứng hiên ngang… Mỗi cành lá biếc cũng thành súng gươm, đánh cho giặc Mỹ tan tành…”. Giữa mưa bom bão đạn của quân thù, người Quảng Bình chỉ một ý chí “Quyết tâm đánh thắng hoàn toàn giặc Mỹ xâm lược”, “Tất cả vì Miền Nam thân yêu, vì Trị - Thiên Huế ruột thịt”, “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”… Cũng chính vì thế mà tinh thần của người Quảng Bình là “Nhà tan cửa nát cũng ừ, đánh thắng giặc Mỹ cực chừ sướng sau”, “Xe chưa qua nhà không tiếc - Đường chưa thông không tiếc máu xương”.

08 năm chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ - ròng rã gần 3.000 ngày đêm ấy, người Quảng Bình luôn tay cày tay súng, tay búa tay súng, vừa sản xuất, vừa chiến đấu và chi viện cho chiến trường, được Bác Hồ gửi thư khen “chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi”. Trong gần 3.000 ngày đêm đó, Quảng Bình đã huy động 2.959.071 ngày công phục vụ chiến đấu và đảm bảo giao thông vận tải, 39.500 con em lên đường nhập ngũ và vào thanh niên xung phong (chiếm hơn 10% dân số, 38.715 lượt người trực tiếp chiến đấu ở chiến trường Miền Nam và Lào). Phần lớn những người khỏe mạnh đủ tiêu chuẩn sức khỏe đều lên đường theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Những người còn lại ở nhà vẫn đều là chiến sĩ kiên cường. Hiếm có trên thế gian này có một tỉnh nhỏ bé như Quảng Bình mà đã trực tiếp bắn rơi 704 chiếc máy bay các loại, trong đó có nhiều loại máy bay thuộc bậc hiện đại nhất thế giới, bắn cháy 86 tàu chiến (trong đó có 77 khu trục, một tàu tuần dương và 08 tàu biệt kích) và đánh tan 41 toán gián điệp biệt kích, loại khỏi vòng chiến đấu 119 tên. Lực lượng nào, bộ đội hay dân quân, thanh niên hay phụ nữ và phụ lão, pháo các cỡ hay súng trường và huyện nào cũng bắn rơi được máy bay, bắn cháy tàu chiến Mỹ, thật quá kỳ vĩ! Chính những chiến công vĩ đại ấy đã nức rộng khắp năm châu, được Đảng, Nhà nước và Bác Hồ ghi nhận, đã tặng thưởng 01 Huân chương Độc lập hạng Nhất, 02 Huân chương Độc lập hạng Nhì, 756 Huân chương Quân công và các loại, 232 Huân chương Tự do của Lào.

Thực tình, người Quảng Bình hy sinh, chiến đấu không phải để được khen thưởng. Cái ham muốn cao nhất là góp phần “Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”, chấm dứt chiến tranh, chấm dứt đổ máu, giải phóng Miền Nam, thống nhất Tổ quốc, giữ lời ước “hẹn ngày chiến thắng, ta sẽ về trong một nhà…” Cũng vì lẽ đó, mà sau khi cuộc chiến tranh phá hoại Miền Bắc của giặc Mỹ chấm dứt, người Quảng Bình vẫn dốc lòng, dốc sức liên tục phục vụ và chi viện cho các chiến trường. Đầu năm 1973, Trung ương Đảng chỉ thị cho tỉnh Quảng Bình chuẩn bị tham gia chiến dịch vận tải lớn khi địch ngừng bắn, với số lượng hàng tiếp nhận là 20 vạn tấn, chiến dịch lấy mật hiệu là “Ngày N”. Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ thị cho các ngành, các cấp khẩn trương làm công tác chuẩn bị. 3 giờ sáng ngày 15 tháng 01 năm 1973, Trung ương điện vào cho biết: "Mỹ đã ngừng bắn từ 0 giờ ngày 15 tháng 01 năm 1973”. Lệnh của tỉnh phát ra. Đúng 5 giờ ngày 15 tháng 01 các lực lượng, phương tiện vận tải đều tập kết đầy đủ trong tư thế sẵn sàng ở các bến bãi. Các đơn vị cầu phao, bến phà… lao vào nhiệm vụ. Nhân dân dọc các tuyến đường Quốc lộ 1A, đường 15A đều xông ra lấp hố bom, chống lầy, làm ngầm, sửa chữa đường, tham gia bốc vác hàng hóa. Chỉ trong một thời gian ngắn, bộ đội công binh Đoàn 559 phối hợp với quân và dân địa phương bắc xong 03 cầu phao ở Roòn, Gianh và Long Đại, đáp ứng yêu cầu khẩn cấp của công tác vận chuyển cơ giới. Cầu Roòn bắc xong ngày 17/01/1973, bình quân mỗi ngày có gần 1.100 xe ra vào. Cầu Long Đại bắc xong ngày 18/01/1973, bình quân mỗi ngày có gần 600 xe ra vào. Cầu Gianh bắc xong ngày 21/02/1973, bình quân mỗi ngày có gần 700 xe ra vào. Ngày 18 tháng 01 năm 1973, cả thị xã Đồng Hới ra quân thực hiện chiến dịch lấp Cầu Dài như một công trường lớn, với khí thế dời núi, ngăn sông vì Bắc - Nam thống nhất. Sau 15 ngày khúc song rộng 150 mét đã được lấp xong. Đồng chí Đồng Sĩ Nguyên kiểm tra, ra lệnh thông đường đúng lúc đoàn xe của các đồng chí Tố Hữu và Lê Văn Lương, Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng vào chiến trường. Các đoàn xe nối nhau chuyển quân và chuyển hàng ra tiền tuyến. Sau hơn một tháng (16/01 – 28/02/1973) chiến dịch “ Ngày N” kết thúc thắng lợi. Quân và dân Quảng Bình đã tiếp nhận trên 118.000 tấn hàng hóa. Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã gửi lẵng hoa tươi vào tặng cho các đơn vị xuất sắc. Trung ương gửi điện khen ngợi, biểu dương tinh thần cao cả tất cả vì Miền Nam, tất cả để đánh thắng hoàn toàn giặc Mỹ xâm lược.
Với tinh thần “Thóc không thiếu một cân - quân không thiếu một người”, chỉ trong 2 năm 1973 và 1974, Quảng Bình đã giao cho các đơn vị 4.524 tân binh, vượt 3,2% chỉ tiêu, được Hội đồng Chính phủ biểu dương. Cũng trong thời gian này, sau khi đưa Đoàn 13 pháo binh tăng cường cho mặt trận phía Nam, tháng 9/1973, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh điều thêm 02 đại đội cho sư đoàn 341 của Quân khu 4. Những tháng cuối năm 1974, cục diện chiến trường Miền Nam ngày càng chuyển biến có lợi cho ta. Tất cả cho tiền tuyến! Cuối năm 1974, Quảng Bình gấp rút huấn luyện và bổ sung 1.788 đồng chí cho Sư đoàn 341. Lớp sau nối tiếp lớp trước, con em Quảng Bình liên tiếp lên đường bổ sung cho chiến trường, góp sức cùng toàn quân và toàn dân tạo nên sức mạnh phi thường trong Cuộc Tổng tấn công và nổi dậy mùa Xuân 1975, mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đánh thắng một kẻ thù lớn mạnh và hung hãn nhất của loài người tiến bộ trong thế kỷ XX, đánh cho ngụy nhào, giải phóng hoàn toàn Miền Nam thân yêu, giành độc lập hoàn toàn cho Tổ quốc Việt Nam yêu quý.

Bài ca “Quảng Bình quê ta ơi!” cứ vang lên mãi mãi, mang đậm ý chí và bao niềm tự hào của con người trên mảnh đất địa linh nhân kiệt này, trở thành “Giai điệu tự hào” của cả dân tộc. Giai điệu tuyệt vời ấy đang tạo nên sức mạnh cho mỗi con người Quảng Bình tiếp tục vươn lên, tiếp tục đổi mới và tiếp tục giành nhiều thắng lợi mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa, với tinh thần: “Giữ lấy đất trời của quê hương ta, giữ lấy những gì mà ta yêu quý”!

Kim Cương (Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh)