Ông Trương Tình Báo, nguyên B trưởng C1 đơn vị TNXP N129-P31

Uốn lượn dưới cánh rừng thông điệp trùng, đường Ba Trại nối liền với thôn Khương Hà, xã Cự Nẫm, lên Ba Rền, Xuân Sơn, đường 15, đường 20 Quyết Thắng. Đây đã từng trở thành một trong những con đường huyết mạch vận chuyển hàng hóa phục vụ chiến trường Miền Nam đánh Mỹ. Cùng với đó, rừng thông Ba Trại là nơi ẩn giấu hàng chục kho vũ khí đạn dược, quân trang quân dụng, lương thực, thực phẩm và làm trạm trung chuyển tập kết hậu cần cho các chiến sỹ.

Sau năm 1973, đường Ba Trại và toàn bộ rừng thông hoang tàn do những năm máy bay Mỹ bắn phá. Chứng tích để lại là hàng chục đầu máy, cabin, thùng xe tải, nằm ngổn ngang hai bên đường. Kho hậu cần bao lần trúng bom, hàng hóa, kể cả vũ khí, quân tư trang bị cháy nham nhở. Có ngày phải hứng chịu ba đợt B52, mỗi đợt 03 chiếc và hàng chục đợt máy bay F4H oanh kích dữ dội. Bom nổ trúng kho đạn, tiếng nổ kéo dài hàng giờ liền, khói đen bao kín cả cánh rừng thông Ba Trại. Con đường dưới mưa bom, lửa đạn, máu TNXP, bộ đội lái xe quân sự, dân sự hòa lẫn vào nhau thấm vào từng mét đất đá vùng đồi nơi đây. Thế nhưng, ngày cũng như đêm con đường vẫn âm thầm, lặng lẽ xuyên dưới làn bom Mỹ để xe chuyển hàng vào kho Ba Trại, trạm trung chuyển Khương Hà, Xuân Sơn và tuyến đường 15, đường 20 Quyết Thắng nhập vào đường Trường Sơn hùng vỹ. Mặc cho máy bay Mỹ bắn phá ngày đêm, pháo sáng đỏ trời, những chiến sỹ TNXP vẫn sáng lên nụ cười, tiếng hát át tiếng bom… Năm 1967-1969, đơn vị TNXP N129-P31C-736 có mặt trên tuyến đường Ba Trại và các vùng trọng điểm lân cận. Đó là vào những năm máy bay Mỹ bắn phá ác liệt nhất. Trên 300 TNXP làm nhiệm vụ san lấp hố bom, chuyển, bốc xếp hàng, chuyển thương binh trong không khí khẩn trương sôi động, với ý chí quyết tâm sắt đá…

Mặc dù con đường Ba Trại chỉ dài chừng 10 km nhưng nơi đây bom đạn giặc Mỹ đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người con yêu quý đến từ những vùng đất khác nhau của Tổ quốc. Ông Trương Tình Báo (71 tuổi), nguyên B trưởng C1 đơn vị TNXP N129-P31 vẫn rất minh mẫn hồi nhớ những ký ức thương đau hào hùng và tự hào về đồng đội cùng ông trong những năm tháng làm nhiệm vụ ở tuyến đường này. Ông không nói về mình mà dành nhiều thời gian kể lại những tấm gương hy sinh anh dũng của đồng đội. Đó là câu chuyện về Thiệp và Hoa ở đôi bờ Bắc và Nam sông Gianh với một tình yêu đẹp như hương hoa chặc chìu thơm ngát giữa cánh rừng thông Ba Trại. Học xong cấp II, Thiệp và Hoa cùng gia nhập TNXP một ngày. Tháng 2 năm 1966, hai người chung đơn vị, tại tuyến đường Ba Trại. Sau loạt bom, Thiệp bị thương nặng, mảnh bom nhỏ cắm sâu vào lồng ngực phải, hôn mê bất tỉnh nhiều lần. Nhưng với sức trẻ và tình yêu trong sáng của Hoa cùng tình cảm thiêng liêng của đồng đội, anh đã dũng cảm chịu đau đớn khi bác sỹ phẫu thuật gắp mảnh bom ra ngoài. Chỉ chờ có thế, Hoa nở nụ cười nhìn Thiệp và lại tiếp tục ra tuyến đầu làm nhiệm vụ san lấp mặt đường. Có ngờ đâu, đó là chuyến đi định mệnh của cô gái trẻ A trưởng của A4 - C1. Trong lúc đang san lấp mặt đường cho xe qua, máy bay Mỹ nhào đến, một loạt bom trùm phủ tuyến đường và đội hình của Hoa. Loạt bom tai ác đó đã cướp mất Hoa cùng 02 chiến sỹ và 06 chiến sỹ khác bị thương. Nghe tin, Thiệp bàng hoàng, mới vừa gặp Hoa, thấy được ánh mắt Hoa cười. Vậy mà..! Bên nấm mộ Hoa và 02 đồng chí, Thiệp cùng đồng đội trồng xuống mấy cây hoa tứ quý - loại hoa bốn mùa nở tươi dưới ánh nắng và gió của miền quê cát trắng…

Ông Trương Tình Báo ngưng kể, đứng dậy lấy khăn thấm những giọt nước mắt. Không chỉ là câu chuyện về Hoa và Thiệp mà còn bao ký ức đau thương vẫn cứ tràn ngập lòng ông mỗi khi có ai đó nhắc đến. Những người con TNXP trên cả nước, khắp các chiến trường và các con đường qua hai cuộc chiến tranh đều anh dũng kiên cường, đều hy sinh mất mát… Vào một đêm tháng 7 năm 1968, Đại đội của ông đang san lấp hố bom cho đoàn xe quân sự chuẩn bị đi qua, đang lấp hố bom cuối cùng cũng vừa lúc đoàn xe quân sự đến. Nhiều chiếc máy khỏe vượt qua được các hố bom lấp chưa đầy đất, 02 chiếc yếu không vượt qua được đứng ì một chỗ. Lập tức máy bay Mỹ vòng lại rà thấp, chúng phát hiện mục tiêu bắn hỏa tuyển, một xe bốc cháy, lái xe bị thương. Đơn vị ông nhào ra dập lửa, đưa chiến sỹ lái xe ra khỏi ca bin cáng vào rừng thông. Lúc này pháo cao xạ của ta bắn rát, buộc máy bay Mỹ bay cao chuồn thẳng ra biển. Đến 8 giờ sáng cùng ngày, đồng đội ông lại tiếp tục sửa đường. Máy bay Mỹ lại nhào đến dội bom, ba quả bom rơi cách đội hình của ông không xa, mảnh bom văng trúng vào tim Thiệp. Thiệp hy sinh khi vừa 24 tuổi, vừa đúng lúc làm xong nhiệm vụ đường đã thông xe. Nấm mộ Thiệp nằm cạnh mộ Hoa, ông Trương Tình Báo trồng tiếp những bông hoa tứ quý. Hoa khoe sắc bốn cánh trắng hồng, rung rinh bừng lên dưới ánh nắng lấp lánh cánh rừng thông tràn gió. Ông nghẹn ngào nói: “Đơn vị của chú giờ còn lại mấy người, ai nấy đều đã tuổi “thất thập cổ lai hy”, còn lại có ông Đỗ Thanh Chương - Chỉ huy trưởng của Đại đội, ông Phạm Văn Hoán ở xã Đại Trạch (Bố Trạch), ông Nguyễn Như Lới ở Ba Đồn (Quảng Trạch)”.

Sau gần 04 năm phục vụ trong lực lượng TNXP, trực tiếp ở tuyến đường Ba Trại, rừng thông Ba Trại với nhiệm vụ mở đường, san lấp hố bom, gom xếp hàng hóa, chuyển hàng lên xe, khiêng cáng thương binh đến bệnh xá, ông Trương Tình Báo xuất ngũ trở về đời thường. Với 05 lần ông bị thương, 03 lần vào bệnh xá điều trị, đến nay, người cựu TNXP này vẫn chưa làm được chế độ thương binh. Ở tuổi 71, ông Báo còn viết báo, khắc họa và “kiêm” luôn thầy tụng. Đặc biệt, ông được biết đến là một nhạc sỹ từng nổi tiếng qua các bài hát trong những năm chiến tranh chống Mỹ “Sông Gianh lũy thép anh hùng” và “Quảng Bình yêu thương”… Ngoài ra, Cựu TNXP Trương Tình Báo còn là một nhà viết kịch, nhà nghiên cứu lịch sử, nhà thơ quần chúng với những vần thơ mộc mạc, chân tình...

Không có lương, phụ cấp, trợ cấp, ở tuổi này, ông Trương Tình Báo và vợ vẫn đang thuê nhà của một người dân để ở. Cái đáng quý và trân trọng nhất của cuộc đời ông là được Nhà nước tặng Kỷ niệm chương TNXP, Kỷ niệm chương “Chiến sỹ Trường Sơn”, Huy chương “Vì sự nghiệp Văn hóa quần chúng”, Huy chương “Vì sự nghiệp Văn hóa Nghệ thuật” và nhiều Giấy khen chứng nhận chiến công khác.

Duy Hiến (Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Bình Phước)