Nhiều năm trở lại đây, thương hiệu “Bánh lọc Mẹ Xuân” đã trở thành “tiếng lành đồn xa” không chỉ riêng địa bàn thành phố Đồng Hới mà còn là địa chỉ của khách thập phương mỗi khi đến du lịch tại Quảng Bình. Khi được hỏi tại sao bánh lọc Mẹ Xuân lại được nhiều người yêu mến đến như vậy, ông bà Xuân - Hùng cho biết: “Bánh ngon cốt ở cái nhân, cũng như con người cốt ở cái tâm. Tâm sáng thì người tốt, nhân tốt thì bánh ngon. Lúc nào vợ chồng tôi cũng lấy chữ Tín làm trọng, vì mất chữ Tín thì mất tất cả”. Khi được hỏi về quá trình làm nên cơ nghiệp này, bà Xuân nói trong tâm trạng xúc động: “Ba mẹ tôi mất khi tôi đang còn nhỏ. Một mình sống côi cút nhờ vào tình thương yêu của bà con họ hàng, lối xóm. Lớn lên trong thời chiến, tôi xung phong đi Thanh niên xung phong. Có mặt trên những cung đường bị bom Mỹ đánh phá ác liệt. Còn chồng tôi là lính của Tỉnh đội Quảng Bình”. Hoàn thành nghĩa vụ với Tổ quốc, năm 1976, hai ông bà về sinh sống tại phường Hải Thành, thành phố Đồng Hới. Để ổn định cuộc sống, ông bà tình nguyện nha nhập Hợp tác xã nghề cá của phường Hải Thành. Hàng ngày, ông đi biển, bà ở nhà chăm sóc gia đình và tham gia chế biến hải sản. Bảy năm sau, Hợp tác xã giải thể, ông Lê Hùng đi phụ xe công - nông, đêm làm thêm bảo vệ cho Chi cục Nguồn lợi Thủy sản, bà mở thêm quán bán nước và ít kẹo lạc ven đường. Suốt 20 năm trời mà cái đói nghèo chẳng chịu buông tha. Nhưng với bản chất “anh lính Cụ Hồ”, họ không chịu để cho số phận an bài mà lúc nào cũng trăn trở tìm cách vươn lên làm giàu chính đáng. Hơn 10 năm trở lại đây, du lịch Quảng Bình phát triển mạnh. Hai ông bà bàn nhau chuyển qua nghề làm bánh lọc. Lúc đầu, mỗi ngày chỉ làm vài ba trăm cái bán ở quán nước. Sau khách đến ăn ngày một đông, số lượng bánh theo đó mà tăng dần. Hiện tại, mỗi ngày ông bà tiêu thụ gần 100kg bột sắn (ngày cao điểm có thể hơn), 30kg tôm biển, 8kg mộc nhĩ, 20kg thịt heo cùng nhiều phụ gia khác. Nhờ thơm ngon, nóng, giá cả phải chăng, vệ sinh lại đảm bảo nên uy tín “Bánh lọc Mẹ Xuân Hải Thành” vang khắp ba miền Bắc - Trung - Nam. Năm 2008, bánh lọc của ông bà được UBND phường Hải Thành (thành phố Đồng Hới) chọn đi dự Hội chợ quê “Ẩm thực và đặc sản làng nghề” tổ chức tại Khu du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng nhân kỷ niệm 05 năm Phong Nha - Kẻ Bàng được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Tại đây, Sở Công thương Quảng Bình đã cấp Giấy chứng nhận thương hiệu “Bánh lọc Mẹ Xuân Hải Thành” và sau đó ít lâu “Bánh lọc Mẹ Xuân” được Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật ẩm thực (thuộc Hội văn nghệ dân gian Việt Nam) tặng Kỷ niệm chương “Tinh hoa đặc sản 3 miền”. Từ thương hiệu “Bánh lọc Mẹ Xuân”, gia đình ông bà Xuân - Hùng trở thành gia đình tiêu biểu trong công tác từ thiện, nhân đạo, nghĩa tình với đồng đội. Không chỉ làm nên thương hiệu một đặc sản đã được tôn vinh, năm 2014, gia đình Cựu chiến binh Xuân - Hùng được Ban Liên lạc Cựu chiến binh 3 chiến dịch lịch sử Việt Nam tặng Bằng chứng nhận vì đã có những đóng góp cho nghĩa tình đồng đội. UBND thành phố Đồng Hới tôn vinh Mệ Xuân là một trong 10 công dân tiêu biểu của thành phố Đồng Hới nhân dịp thành phố được Nhà nước công nhận là Đô thị loại II.

Sau một thời gian phấn đấu, chắt chiu vì cuộc sống mưu sinh, giờ đây ông bà đã có một cơ ngơi khá giả, nhà cửa khang trang, của ăn của để, con cái trưởng thành. Quán bánh lọc mang thương hiệu “Mẹ Xuân Hải Thành” đã giải quyết việc làm thường xuyên cho 15 - 20 lao động, đa số họ là con em của cựu thanh niên xung phong. Ngoài cơm ăn ngày ba bữa, quán Mẹ Xuân còn trả công cho người lao động mỗi tháng 03 triệu đồng. Mặc dù công việc kinh doanh bận rộn, ông bà Xuân - Hùng vẫn dành thời gian cho hoạt động nghĩa tình đồng đội với Hội cựu Thanh niên xung phong và Ban Liên lạc Cựu chiến binh 3 chiến dịch lịch sử. Không chỉ tham gia với đồng đội thăm lại các chiến trường xưa, ông bà còn tài trợ cho các tổ chức, đoàn thể của phường Hải Thành và các Hội mà ông bà làm hội viên. Mỗi năm chi phí cho hoạt động này với số tiền từ 50 - 90 triệu đồng.

Tâm sự với chúng tôi, ông bà Xuân - Hùng bộc bạch: “Bánh lọc là mặt hàng đặc trưng lâu đời của người Đồng Hới. Giữ gìn và phát huy món ăn dân gian này là trách nhiệm của mỗi người dân”. Đúng vậy, bánh lọc là một nét văn hóa ẩm thực của dân tộc, đưa bánh lọc của Đồng Hới trở thành một thương hiệu mang tầm cỡ Quốc gia “Tinh hoa đặc sản 3 miền”, công đầu tiên thuộc về vợ chồng Cựu chiến binh Hà Thị Xuân - Lê Hùng ở phường Hải Thành, thành phố Đồng Hới, Quảng Bình.

Trọng Lãnh (Văn phòng đại diện Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập tại Quảng Bình)