Nhà bia tại hang Lèn Hà

Theo lời kể của chị Hoàng Thị Luân, cán bộ Trung tâm Văn hóa huyện Tuyên Hóa: Trạm Cơ vụ A69 thành lập vào ngày 07/01/1967 được biên chế một tiểu đội tải ba tổng đài, một tiểu đội nguồn điện, một tiểu đội đường dây và bộ phận hậu cần. Trạm được bố trí một đại đội nhưng thường xuyên có mặt tại trạm trên 30 người, trong đó có 13 nữ được giao nhiệm vụ thay nhau trực máy thông tin, số nam giới còn lại đảm nhiệm việc quản lý sửa chữa máy móc và tuyến dây trần từ trạm A69 tới các trạm khác. Trạm Cơ vụ A69 có nhiệm vụ trung chuyển các mệnh lệnh, chỉ thị từ Trung ương, Bộ Quốc phòng ở Thủ đô Hà Nội tới các chiến trường miền Nam và Lào phục vụ cho công tác lãnh đạo, chỉ huy qua các giai đoạn của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngay sau khi được thành lập, Trạm đã chọn hang Lèn Hà nằm trong khu rừng già thuộc xã biên giới Thanh Hóa (huyện Tuyên Hóa) cách đường Hồ Chí Minh khoảng 10km, tiếp giáp với nước bạn Lào làm nơi đóng quân. Đây là một trạm thông tin quan trọng trên tuyến dây trần trục giao thông Bắc - Nam, cách tuyến đường chiến lược 15A khoảng 03 km, thường xuyên là trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ. Muốn vào được trạm phải vượt qua dốc Bà Tôn khá cao, trống trải, bên trong là núi đá và rừng rậm. Trần hang Lèn Hà cao chừng 150m, có đỉnh cao nhất là 320m. Lưng chừng núi có một hang đá rộng trên 400m2 được cán bộ, chiến sĩ sử dụng làm nơi đặt máy móc, điện đàm. Dưới chân núi là rừng cây rậm rạp, rất dễ ngụy trang được xây dựng làm nơi nghỉ ngơi, sinh hoạt của bộ đội.

Trong những năm đầu chống chiến tranh phá hoại, tuyến lửa Quảng Bình là nơi địch tập trung đánh phá ác liệt nhất, nhất là vùng rừng núi phía tây, nơi tập trung nhiều tuyến đường chiến lược quan trọng, những người con đất Bắc từ các tỉnh Hưng Yên, Thái Bình, Phú Thọ, Cao Bằng, Ninh Bình, Hòa Bình... Với tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" đã hăng hái lên đường. Vào chiến trường, các cán bộ, chiến sĩ Trạm Cơ vụ A69 đã xác định nhiệm vụ hết sức nặng nề và vô cùng quan trọng, đó là bảo đảm thông tin liên lạc kịp thời, thông suốt trên "chiến trường lửa".

Nơi đặt Trạm Tổng đài cơ vụ A69

Sau một thời gian hoạt động, phát hiện được địa điểm của Trạm Cơ vụ A69 và vị trí quan trọng của hang Lèn Hà, địch thường xuyên tập trung đánh phá ác liệt vào khu vực hang. Đặc biệt vào lúc 13 giờ 25 phút ngày 02/7/1972, máy bay giặc Mỹ bất ngờ ập tới bắn pháo khói vào nhà ăn của Trạm để chỉ điểm. Chưa đầy 05 phút sau, hai máy bay B57 bay đến ném 03 quả bom vào hai đầu núi và một quả vào chính giữa hội trường. Tiếp đó, chúng đánh bom phát quang, rồi đánh bom cháy xuống, khu vực trạm bị bốc cháy dữ dội. Trạm máy trên hang đá cao bị hư hỏng nặng, mạng cáp nhập đài và khoảng 1.500m đường dây quanh khu vực bị đứt nát không làm việc được. 13 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hi sinh, trong đó có 10 nữ, đa số tuổi đời từ 17 - 20. Cả một khu vực rộng lớn của trạm bị bom địch đánh phá, đau thương và tổn thất vô cùng nặng nề đến với Trạm Cơ vụ A69. Với tinh thần tất cả cho nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc, các chiến sĩ còn sống sót đã gạt nước mắt, nén đau thương lao vào thực hiện nhiệm vụ và chỉ sau 01 giờ đồng hồ, thông tin liên lạc đã được thông suốt, trạm máy được củng cố, đồng thời các đồng chí lo cứu chữa thương binh, tìm thi thể và mai táng 13 đồng đội của mình...

Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ kính yêu: "Việc liên lạc là việc quan trọng bậc nhất trong công tác cách mệnh, vì chính nó quyết định sự thống nhất chỉ huy, sự phối hợp lực lượng và do đó bảo đảm thắng lợi", các cán bộ, chiến sĩ Trạm Cơ vụ A69 đã vượt lên tất cả những hiểm nguy của bom đạn, sự khó khăn, thiếu thốn của cuộc sống giữa rừng thiêng nước độc, sự khắc nghiệt của núi rừng Trường Sơn để tạo dựng một cuộc sống mới dựng nhà, có nhà sinh hoạt, hội họp, có nhà ăn, nhà nghỉ... đào ao, hồ thả cá, đào giếng để lấy nước dùng cho sinh hoạt. Không những thế các anh, các chị được sự giúp đỡ của nhân dân địa phương làm công trình đập nước ở khe suối cách trạm khoảng 02 km để tạo nguồn điện phục vụ cho công việc. Hiểm nguy, gian khổ là thế nhưng cán bộ, chiến sĩ của Trạm Cơ vụ A69 luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, giữ vững thông tin liên lạc, phục vụ cho các mặt trận, các chiến dịch, chiến đấu thắng lợi.

Mặc dù gặp muôn vàn khó khăn gian khổ, hi sinh mất mát nhưng với tinh thần “Tất cả cho chỉ huy chiến đấu giành thắng lợi”, “Tim còn đập mạch máu thông tin còn thông suốt”, cán bộ, chiến sĩ Trạm Cơ vụ A69 vẫn kiên cường bám trụ để làm nhiệm vụ. Suốt quá trình chiến đấu và phục vụ chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, chi viện cho các chiến trường, bất chấp mưa bom bão đạn của địch, không ngại gian khổ, hy sinh cũng như khí hậu khắc nghiệt của núi rừng Trường Sơn, các cán bộ, chiến sĩ Trạm Cơ vụ A69 đã kiên cường, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo vượt qua khó khăn, gian khổ, hy sinh để tiếp chuyển hàng trăm nghìn phiên liên lạc kịp thời, chính xác, bí mật, an toàn, phục vụ cho Bộ Chỉ huy chỉ đạo các đơn vị chiến đấu, tiêu biểu là Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, Chiến dịch Cánh Đồng Chum năm 1971, Chiến dịch Quảng Trị năm 1972...

Và trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt đó đã xuất hiện nhiều tấm gương sáng thà hy sinh tất cả chứ nhất định không để mạch máu thông tin gián đoạn. Bằng ý chí quyết tâm, phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cán bộ, chiến sĩ Trạm Cơ vụ A69 liên tục 04 năm liền (1970-1973) là “Trạm cơ vụ tiên tiến”; Đại đội 9, 03 năm liền đạt Danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng”; Trạm Cơ vụ A69 đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng 02 Huân chương chiến công hạng Nhì. Năm 1970 và 1971 được công nhận là Trạm kiểu mẫu; năm 1972 được Trung đoàn tặng Bằng khen. Hang Lèn Hà là nơi thấm đẫm máu, mồ hôi và nước mắt của các cán bộ, chiến sĩ Trạm Cơ vụ A69 thuộc Đại đội 9, Trung đoàn 134 anh hùng.

Khắc ghi những chiến công hào hùng và sự hi sinh anh dũng của cán bộ, chiến sĩ Trạm Cơ vụ A69, ngày 07/5/2009, hang Lèn Hà đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận Di tích lịch sử cấp Quốc gia, những chiến sỹ hy sinh đã được Chủ tịch nước phong tặng Danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Hiện nay, hang còn lưu giữ một phần nhỏ các hiện vật như: Bệ đặt máy phát nổ, máy thông tin liên lạc được đắp bằng vôi vữa, đá và phía các tường hang còn lưu dấu 04 câu khẩu hiệu: “Quý xăng như máu/ Yêu máy như con/ Quyết tâm bám máy giữ vững thông tin liên lạc”. Tại đây đã có một nhà bia tưởng niệm dưới chân núi được xây dựng khang trang để thờ các vong hồn liệt sĩ đã anh dũng hi sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Đồng chí Trương Minh Tuấn, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông thắp hương tại hang Lèn Hà vào ngày 02/4/2016

Đặc biệt, để tưởng niệm, tri ân các cán bộ, chiến sĩ hy sinh tại hang Lèn Hà, vào tối 03/7/2016, UBND tỉnh, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Tư lệnh Thông tin liên lạc, Đài Truyền hình Việt Nam sẽ phối hợp tổ chức lễ tưởng niệm, tri ân tại sân vận động thị trấn Đồng Lê (huyện Tuyên Hóa) và được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV1. Bên cạnh đó, theo Kế hoạch 876/KH-UBND ngày 09/6/2016 của UBND tỉnh, việc tổ chức Lễ tưởng niệm, tri ân các cán bộ, chiến sỹ hy sinh tại hang Lèn Hà còn bao gồm các hoạt động chính như: Lễ dâng hương tại hang Tám Cô, Đồi 37 (vào lúc 8h ngày 02/7/2016); lễ cầu siêu tại hang Lèn Hà, xã Thanh Hóa (vào lúc 14h ngày 02/7/2016) và lễ dâng hương tại hang Lèn Hà (vào lúc 16h ngày 03/7/2016) nhằm khơi dậy lòng tự hào dân tộc, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của Di tích lịch sử Quốc gia hang Lèn Hà; đồng thời quảng bá hình ảnh Quảng Bình, thúc đẩy hoạt động du lịch tâm linh của tỉnh đến với trong nước và quốc tế...

Minh Huyền