Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có 259 HTX đang hoạt động với 4.050 lao động trực tiếp với số vốn hơn 2.536 tỷ đồng. Dự kiến đến hết năm 2016, toàn tỉnh có khoảng 1.660 tổ hợp tác (THT) với 28.500 thành viên, trong đó có 645 THT được thành lập có chứng thực của UBND cấp xã, phường, tăng 430 THT so với cuối năm 2015. Hoạt động của các THT cơ bản đáp ứng với điều kiện, tình hình phát triển kinh tế của địa phương, yêu cầu về nguyên tắc tự nguyện, cùng có lợi. Các THT giúp nhau vay vốn, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật đến với người nông dân để áp dụng vào sản xuất kinh doanh, tận dụng các nguồn lực đất đai, nguyên liệu, vốn, lao động hiện có tại địa phương, tạo tiền đề cho cách làm ăn mới, tạo việc làm, tăng thu nhập và nâng cao đời sống cho các hộ nông dân góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, ổn định chính trị cơ sở. Doanh thu bình quân ước đến cuối năm 2016 đạt 950 triệu đồng/năm/THT; lợi nhuận bình quân THT 70 triệu đồng/năm/THT.

Cùng với việc thành lập mới HTX và THT, số lượng xã viên HTX và thành viên THT không ngừng tăng lên qua các năm. Các HTX, THT không ngừng mở rộng sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, thu hút lao động; tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động. Tổng số thành viên HTX toàn tỉnh ước đến cuối năm 2016: 121.027 thành viên và tổng số lao động thường xuyên trong HTX ước đến cuối năm 2016 có 4.177 lao động, riêng tổng số thành viên THT ước đến cuối năm 2016 có 28.500 thành viên.

Theo dự kiến cuối năm 2016, số lượng HTX trên lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, thủy sản có 130 HTX (125 HTX nông, lâm nghiệp và 05 HTX thủy sản) hoạt động. Tổng số xã viên 71.757 xã viên, bình quân 535 xã viên/HTX; lao động làm việc thường xuyên trong HTX là 1.962 người, bình quân 15 lao động/HTX. Nguồn vốn hoạt động 339.365 triệu đồng, bình quân 2.532 triệu đồng/HTX.

Cũng trong thời gian qua, các HTX dịch vụ nông, lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh đã dần thể hiện được vai trò hỗ trợ, dịch vụ, kỹ thuật cho kinh tế hộ, kinh tế trang trại phát triển. Các HTX đã hướng dẫn sản xuất vụ Đông Xuân đúng lịch thời vụ, tích cực triển khai phòng, chống sâu bệnh và chuột hại lúa, hạn chế thấp nhất thiệt hại xảy ra. Các HTX nông nghiệp đang tích cực khẩn trương thu hoạch lúa và các cây trồng Đông Xuân nhanh gọn theo phương châm thu hoạch xong đến đâu làm đất gieo trồng vụ Hè Thu đến đó, nhất là các cây trồng chuyển đổi trên lúa để tranh thủ độ ẩm trong đất. Bên cạnh đó, các HTX tích cực thực hiện gieo cấy đảm bảo diện tích theo kế hoạch của tỉnh, giảm diện tích lúa tái sinh đến mức thấp nhất, đồng thời cơ cấu giống phù hợp với từng chân đất, ưu tiên tăng diện tích lúa chất lượng cao, ngắn ngày, cực ngắn như HT1, PC6, SV181, P6 đột biến. Với sự quan tâm về cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, các tổ chức tuyên truyền, vận động ngư dân đầu tư đóng mới tàu đánh cá xa bờ có công suất lớn, tàu vỏ thép để đánh bắt ở những vùng biển xa. Các HTX nuôi trồng thủy sản được áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật khá đồng bộ và phạm vi được mở rộng, hình thức nuôi trồng đa dạng, sản phẩm nuôi trồng phong phú.

Hoạt động của các THT nông, lâm nghiệp đã góp phần tích cực vào phát triển kinh tế xã hội, hỗ trợ nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các hộ gia đình, giúp nhau về vốn, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất kinh doanh, tận dụng các nguồn lực sẵn có như đất đai, nguyên liệu, vốn, lao động tại địa phương, tạo tiền đề cho cách làm ăn mới, hướng tới sản xuất theo nhu cầu của thị trường. Tuy nhiên, quy mô của THT còn nhỏ, vốn và tài sản ít, chưa tiếp cận được với các chính sách vay ưu đãi của nhà nước, hoạt động đơn điệu thiếu bền vững. Dự kiến cuối năm 2016 có 49 HTX hoạt động ở lĩnh vực công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp (CN, TTCN) với 2.805 thành viên, 706 lao động, nguồn vốn hoạt động: 65.299 triệu đồng.

Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn về nguồn vốn, thị trường tiêu thụ nhưng các HTX đã cố gắng khắc phục, tranh thủ các điều kiện, lợi thế về nguyên vật liệu, sự quan tâm hỗ trợ của các ngành, điạ phương nên vẫn giữ vững tiến độ sản xuất, kinh doanh, bảo đảm việc làm và đời sống cho xã viên, người lao động. Một số HTX đã đầu tư mua sắm máy móc hiện đại, công nghệ tiên tiến đưa vào sản xuất nên sản phẩm làm ra đạt chất lượng tốt, tiêu thụ hết, một số mặt hàng vươn ra thị trường ngoài tỉnh, nước bạn (Lào, Căm-pu-chia). Nổi bật có HTX Ngói Cầu Bốn, HTX Chế biến nước mắm Xuân Hồng, HTX Nước mắm Phú Vang, HTX Nón lá Mỹ Trạch, HTX Mây xiên Quảng Phương, HTX Làng nghề Võ Xá, HTX Bánh mè xát Tân An... Doanh thu bình quân của các HTX là 1.500 triệu đồng/HTX; lãi bình quân của HTX là 100 triệu đồng/năm.

Ngoài ra, lĩnh vực điện, xây dựng, giao thông vận tải, thương mại dịch vụ và các lĩnh vực khác cũng đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đã thực hiện linh hoạt các chính sách hỗ trợ về đất đai, đầu tư, thuế, tín dụng như chính sách cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giảm tiền thuê đất đối với HTX phi nông nghiệp; giao đất không thu tiền và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các HTX nông nghiệp đã được Liên minh HTX phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND các huyện, thị xã, thành phố tập huấn, hướng dẫn các HTX thực hiện. Tiền thuế thuê đất của HTX hàng năm được giảm 50%. Một số địa phương đã quan tâm chuyển giao tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất thông qua các quỹ khuyến công, khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư giúp các HTX hoạt động...

Nhận thức về kinh tế tập thể và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp ngày càng được nâng lên. Nhiều nơi đã chú trọng và có biện pháp đẩy mạnh phát triển HTX như mở rộng các hình thức liên doanh, liên kết với các loại hình kinh tế khác, tạo sự chuyển biến tích cực trong kinh tế tập thể, góp phần xây dựng nông thôn mới, xóa đói, giảm nghèo, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của xã viên và cộng đồng dân cư... khẳng định được vai trò, vị trí quan trọng của kinh tế tập thể trong nền kinh tế thị trường.

Hồng Lựu