BĐBP Quảng Bình được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ 201,87 km đường biên giới với 61 cột mốc Quốc giới, 01 cọc dấu trên tuyến biên giới Việt Nam – Lào và 116,04 km bờ biển; phụ trách 29 xã, phường biên giới, vùng biên với 248 thôn, bản, 43.856 hộ/183.759 khẩu và 02 dân tộc ít người Chứt, Bru Vân Kiều.

Những năm qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và cấp ủy, chính quyền các cấp, cùng với nỗ lực của các tầng lớp Nhân dân, đời sống của đồng bào vùng biên giới Quảng Bình có nhiều khởi sắc. Kinh tế - xã hội ngày càng phát triển; cơ sở hạ tầng được đầu tư xây dựng cơ bản; điều kiện về y tế, giáo dục, an sinh xã hội có sự chuyển biến tích cực; quốc phòng - an ninh được tăng cường. Đặc biệt, Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được triển khai sâu rộng trong các thôn xóm, xã, phường, góp phần đưa văn hóa đến với đồng bào các dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phong phú, lành mạnh, bài trừ hủ tục, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn.

Tuy nhiên, so với yêu cầu chung, mức sống của người dân nơi đây còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp; hệ thống thiết chế văn hóa, phương tiện thông tin đại chúng nghèo nàn; đời sống văn hóa cơ sở thiếu thốn, mức hưởng thụ văn hóa, tinh thần của đồng bào còn thấp… Với thực trạng đó, đòi hỏi cấp ủy, chính quyền các cấp phải tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, đề ra giải pháp cụ thể, huy động sự vào cuộc của các tổ chức, lực lượng, xây dựng đời sống văn hóa.

Vì vậy, Đảng ủy Biên phòng tỉnh xác định, trước hết, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng phải là những người có văn hóa, đạo đức, lối sống tốt, có trình độ hiểu biết phong tục, tập quán, nhu cầu thưởng thức văn hóa của đồng bào, nói đi đôi với làm, kỷ luật dân vận nghiêm, phong thái chững chạc, sâu sát, gần gũi với Nhân dân. Bên cạnh đó, cùng với việc tham gia xây dựng mô hình phát triển kinh tế ở các làng, bản, Đảng ủy yêu cầu các đơn vị BĐBP phải gắn với thực hiện tốt Cuộc vận động “Xây dựng đơn vị có môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong Quân đội”; đưa văn hóa vào mọi lĩnh vực hoạt động của bộ đội, tạo điều kiện thuận lợi để rèn luyện phẩm chất, nhân cách của người quân nhân cách mạng; đồng thời, đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, giữ vững kỷ cương, sống có tình thương, đề cao trách nhiệm”; tích cực đấu tranh loại trừ những tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường, quá trình hội nhập, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm của cán bộ, chiến sĩ. Trên cơ sở đó, tạo sự đồng thuận cao giữa đơn vị với địa phương; cùng chung sức thực hiện tốt nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới và tích cực tham gia xây dựng Mô hình “Điểm sáng văn hóa biên giới”.
Từ sự chỉ đạo của cấp trên, cấp ủy, chỉ huy các Đồn Biên phòng đã trực tiếp trao đổi, thống nhất với Đảng ủy, UBND xã nơi đơn vị đóng quân tiến hành khảo sát, xây dựng kế hoạch, triển khai thực hiện nội dung, chương trình tham gia xây dựng thôn, ấp văn hóa. Đơn vị cũng, quán triệt các tiêu chí về Mô hình “Điểm sáng văn hóa biên giới” đã được UBND tỉnh phê chuẩn, làm cơ sở để tổ chức thực hiện. Theo đó, các địa bàn xã, phường đáp ứng các chỉ tiêu cụ thể như làm mới 04 mô hình lúa nước với tổng diện tích gần 20 ha; 04 công trình giao thông dài 35,336 km có tổng kinh phí 377 tỷ; xây 258 nhà “Đại đoàn kết” nhà tình nghĩa, giá trị 10 tỷ đồng; xây dựng công trình bản văn hóa, Di tích lịch sử Làng Ho, xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy 3,2 tỷ đồng, gồm 37 nhà vệ sinh gia đình, làm đường nội bản; quy hoạch vườn hộ, hỗ trợ sản xuất; làm mới 33 nhà ở giúp đồng bào ổn định cuộc sống, 04 trạm quân y; 06 công trình nước sinh hoạt, tặng 105 chiếc đài radio cho 105 đại biểu là các già làng, trưởng bản uy tín; 01 bộ âm thanh cho 03 xã biên giới; phối hợp với ngành Giáo dục mở 92 lớp dạy xóa mù chữ cho 2.464 người dân; thực hiện Chương trình “Nâng bước em đến trường”, các Đồn Biên phòng trên 20 tuyến biên giới nhận đỡ đầu 73 em, mỗi em 500 nghìn đồng/tháng; 41 cán bộ, đảng viên BĐBP tỉnh tham gia sinh hoạt tại 39 Chi bộ thôn, bản các xã biên giới; tham gia cũng cố 213 tổ chức đảng, kết nạp 224 Đảng viên, cũng cố 288 tổ chức chính trị xã hội.

Xác định việc tham gia xây dựng “Điểm sáng văn hóa biên giới” cũng là một nội dung của công tác dân vận nên cán bộ, chiến sĩ các Đồn Biên phòng đã tích cực làm tốt việc tuyên truyền, vận động Nhân dân về mục đích, ý nghĩa của việc xây dựng đời sống văn hóa - tinh thần trên vùng biên giới, coi đó là nền tảng để phát triển kinh tế - xã hội, thay đổi bộ mặt của địa phương, giải quyết tốt các mối quan hệ trong cộng đồng, giữ gìn tình làng, nghĩa xóm “tối lửa, tắt đèn có nhau”. Thông qua đó, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng đã động viên đồng bào thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương và Quy chế dân chủ cơ sở; nắm vững tiêu chí xây dựng “Điểm sáng văn hóa biên giới”; chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phòng, chống tệ nạn xã hội; “đền ơn đáp nghĩa”, đoàn kết, tương thân tương ái; chấp hành nghiêm Quy chế biên giới, bảo đảm an toàn giao thông; luôn tiếp xúc, lắng nghe ý kiến của Nhân dân tham gia xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh; xây dựng các quy ước, hương ước phù hợp với đặc điểm, điều kiện và phong tục, tập quán địa phương; bình xét hộ nghèo, gia đình văn hóa; xây dựng nông thôn mới… Ngoài ra, cán bộ, chiến sĩ các Đồn Biên phòng còn đến từng gia đình để tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội, bài trừ tệ nạn xã hội; tích cực tham gia xây dựng các thiết chế văn hóa như nhà văn hóa, trung tâm văn hóa, hệ thống truyền thanh, tủ sách,… nhằm nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của người dân. Trên cơ sở đó, động viên họ tích cực tham gia các hoạt động tập thể, gắn bó với địa phương, tạo phong trào quần chúng rộng rãi, cùng nhau xây dựng Mô hình “Điểm sáng văn hóa biên giới”.

Bằng những việc làm thiết thực, cụ thể, đến nay, việc xây dựng Mô hình “Điểm sáng văn hóa biên giới” trên địa bàn tỉnh đã đạt mục đích, yêu cầu đề ra, góp phần xây dựng cộng đồng ổn định về chính trị, phát triển về kinh tế, văn hóa, xã hội. Hằng năm, Chi bộ thôn bản làng đều đạt trong sạch, vững mạnh, các tổ chức, đoàn thể luôn được củng cố, hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ. Người dân chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và các hoạt động văn hóa, thể thao, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới; tình đoàn kết quân - dân ngày thêm gắn bó; tranh chấp, khiếu kiện, mất đoàn kết trong dân được giải quyết kịp thời. Hệ thống đường giao thông nông thôn được nâng cấp; vệ sinh môi trường sạch sẽ. Các xã địa bàn biên giới đã phổ cập giáo dục tiểu học, 100% trẻ em đến tuổi vào lớp một. Việc chăm sóc sức khỏe Nhân dân được cải thiện, trên 80% hộ gia đình có kinh tế ổn định, không có hộ đói. Nơi ăn, ở, sinh hoạt của người dân hợp vệ sinh, tỷ lệ hộ dùng nước sạch đạt 95%. Chuồng, trại chăn nuôi của đồng bào được quy hoạch cách biệt với nơi sinh hoạt. Việc cưới, việc tang được thực hiện theo nếp sống mới nhưng vẫn phù hợp với phong tục, tập quán, giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc. Các hủ tục được bài trừ, tình trạng người dân sang bên kia biên giới giảm đáng kể.

Thời gian tới, cán bộ, chiến sĩ Quảng Bình tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng tham gia thực hiện tốt Mô hình “Điểm sáng văn hóa biên giới”, thiết thực góp phần xây dựng địa bàn giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng - an ninh, đẹp về cảnh quan, môi trường, thực sự là phên dậu vững chắc trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới.

Đặng Hà