Theo báo cáo của Liên minh Hợp tác xã tỉnh, đến nay, toàn tỉnh có 130 HTX dịch vụ nông - lâm nghiệp hoạt động với 71.772 thành viên, 1.976 lao động. Các HTX này đóng vai trò hỗ trợ, dịch vụ, kỹ thuật cho kinh tế hộ, kinh tế trang trại phát triển, tích cực hướng dẫn, hỗ trợ và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nhất là các giống lúa mới, có năng suất chất lượng cao để tăng sản lượng và nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích. Cùng với việc hướng dẫn sản xuất vụ Đông - Xuân đúng lịch thời vụ, các HTX đã chuyển đổi 186 ha lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng khác có hiệu quả hơn, chủ động công tác tưới tiêu, điều tiết nước hợp lý nhằm đảm bảo đủ nước tưới cho cây trồng và có phương án dự trữ nước cho vụ Hè Thu. Đối phó với tình hình sâu bệnh và chuột hại cây trồng xuất hiện ở nhiều địa phương, đặc biệt thời kỳ cây lúa làm bông và trổ đồng, các HTX dịch vụ nông nghiệp đã tích cực triển khai phòng, chống sâu bệnh và chuột hại lúa, hạn chế thấp nhất thiệt hại xảy ra. Đặc biệt, các HTX cũng đã thực hiện thu hoạch lúa và các cây trồng Đông - Xuân nhanh gọn theo phương châm thu hoạch xong đến đâu làm đất gieo trồng vụ Hè Thu đến đó, nhất là các cây trồng chuyển đổi trên lúa để tranh thủ độ ẩm trong đất. Năng suất lúa vụ Đông Xuân đạt từ 59 - 60 tạ/ha, tương đương với năm 2015, tiêu biểu là huyện Lệ Thủy có năng suất lúa cao nhất đạt 66,3 tạ/ha, tiếp theo là huyện Quảng Ninh khoảng 59,7 tạ/ha và huyện Bố Trạch khoảng 56,2 tạ/ha.

Bên cạnh đó, các HTX tích cực thực hiện gieo cấy đảm bảo diện tích theo kế hoạch của tỉnh, giảm diện tích lúa tái sinh đến mức thấp nhất đồng thời cơ cấu giống phù hợp với từng chân đất, ưu tiên tăng diện tích lúa chất lượng cao, ngắn ngày, cực ngắn như HT1, PC6, SV181, P6 đột biến...; chú ý giảm lượng giống gieo trên đơn vị diện tích nhằm tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất, lượng giống khuyến cáo từ 3 - 4 kg/sào (60 - 80 kg/ha) và áp dụng phương pháp tưới tiết kiệm ngay từ đầu vụ Hè Thu. Các HTX đã chủ động nguồn nước, hệ thống kênh mương tưới tiêu được kiên cố hóa khá hoàn chỉnh, việc nạo vét khơi thông dòng chảy triển khai sớm nên các hồ đập thủy lợi được tích lũy nước cơ bản đáp ứng nhu cầu tưới. Vì vậy, năng suất lúa Hè Thu bình quân đạt 55 tạ/ha, tăng 1,5 tạ/ha so với vụ Hè Thu năm 2015. Lúa tái sinh có năng suất 26,5 tạ/ha, tăng 01 tạ/ha. Riêng một số địa phương như huyện Lệ Thủy đã vận động nông dân mở rộng diện tích trồng đậu xanh trên đất lúa một vụ.

Đối với lĩnh vực công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ điện, hiện có 45 HTX trên địa bàn hoạt động với 2.747 thành viên, 692 lao động. Hoạt động sản xuất kinh doanh với nhiều ngành nghề khác nhau như cơ khí, gia công mộc mỹ nghệ, sản xuất chế biến rượu, nước mắm, khoai gieo, làm nón, sản xuất mây - tre - đan... Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn về nguồn vốn, thị trường tiêu thụ nhưng nhiều HTX đã cố gắng khắc phục, tranh thủ điều kiện, lợi thế về nguyên vật liệu, sự quan tâm hỗ trợ của các ngành, điạ phương nên sản xuất, kinh doanh vẫn ổn định, bảo đảm việc làm và đời sống cho thành viên, người lao động, tạo được thương hiệu và chỗ đứng trên thị trường. Các HTX còn đầu tư mua sắm máy móc hiện đại, công nghệ tiên tiến đưa vào sản xuất nên sản phẩm làm ra đạt chất lượng tốt, tiêu thụ hết và một số mặt hàng vươn ra thị trường ngoài tỉnh, nước bạn Lào, Campuchia. Nổi bật có HTX Nón lá Mỹ Trạch, HTX Mây xiên Quảng Phương, HTX làng nghề Võ xá, HTX Bánh mè xát Tân An, HTX Nón Quy Hậu, HTX Chế biến nước mắm Xuân Hồng, HTX Nước mắm Hòa Vang…

Về lĩnh vực thương mại, dịch vụ du lịch, môi trường, nước sạch có 17 HTX hoạt động, với 1.389 thành viên, 227 lao động, cụ thể: 09 HTX thương mại dịch vụ tiếp tục giữ vững hoạt động, đổi mới phương thức kinh doanh, mở rộng thị trường với đa dạng hóa sản phẩm hàng hóa, tìm biện pháp thích ứng với điều kiện của địa phương, đơn vị như: Liên kết kinh doanh giữa xã viên với HTX mở điểm kinh doanh nhằm giải quyết việc làm, thu nhập cho người lao động, có tích luỹ cho tập thể, tổ chức nhiều loại hình dịch vụ, bám sát nhu cầu đa dạng của dân cư địa phương tổ chức liên kết tạo nguồn hàng phục vụ sản xuất nông nghiệp, xây dựng cơ bản và tiêu dùng của Nhân dân trên địa bàn HTX hoạt động.

Mặt khác, thời gian qua, các HTX hoạt động ở lĩnh vực khác cũng phát huy được hiệu quả và bước đầu đạt được những kết quả đáng ghi nhận, cụ thể: Toàn tỉnh có 24 quỹ tín dụng với 45.031 thành viên, lao động 279 người, tổng nguồn vốn hoạt động 2.214.518 triệu đồng; huy động vốn 1.981.056 triệu đồng, dư nợ cho vay 1.873.272 triệu đồng, thu lãi 20.272 triệu đồng. Trong các lĩnh vực thì lĩnh vực tín dụng hoạt động khá tích cực, đặc biệt là tổ chức bộ máy, công tác điều hành quản lý quỹ được chỉ đạo chặt chẽ, các chỉ tiêu cơ bản như tổng số thành viên, nguồn vốn hoạt động, lãi không ngừng được nâng lên. Trong lĩnh vực giao thông vận tải, hiện có 14 HTX hoạt động với 448 đầu xe và 3.960 ghế, 373 thành viên, 513 lao động và chiếm trên 86% số xe chạy tuyến cố định của tỉnh. Từ đầu năm 2016 đến nay, phương tiện vận tải trên địa bàn tỉnh không ngừng phát triển. Chất lượng phương tiện và phương thức dịch vụ không ngừng cải thiện, đáp ứng ngày càng cao nhu cầu lưu thông hàng hóa và đi lại của người dân. Riêng trong lĩnh vực xây dựng, hiện có 24 HTX hoạt động, với 198 thành viên, 199 lao động, tổng nguồn vốn hoạt động là 17.670 triệu đồng. Hầu hết HTX xây dựng có quy mô nhỏ, vốn hoạt động ít, chỉ thi công các công trình có quy mô nhỏ, nhà dân, vốn đầu tư thấp, thời gian thi công ngắn. Tuy hiệu quả hoạt động chưa cao nhưng các HTX cũng đã giải quyết việc làm, ổn định thu nhập cho một bộ phận lao động nông thôn. Một số HTX sản xuất kinh doanh thêm vật liệu xây dựng, khai thác các mỏ đá để tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người lao động.

Bên cạnh vai trò quan trọng, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người sản xuất, thời gian qua, các HTX trên địa bàn tỉnh cũng đã có những đóng góp tích cực, hiệu quả trong xây dựng nông thôn mới nhằm góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn. Đặc biệt, HTX dịch vụ nông nghiệp đã đóng vai trò quan trọng, thể hiện ở việc thực hiện tốt hoạt động dịch vụ đã tạo điều kiện cho các thành viên, hộ nông dân chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm; phối hợp tích cực với địa phương triển khai thực hiện công tác quy hoạch, tham gia xây dựng đường giao thông nông thôn, đường, kè phục vụ cho sản xuất, phân vùng sản xuất, đầu tư sản xuất theo hướng thâm canh, chuyên canh cao. Cùng với đó, các HTX dịch vụ nông nghiệp còn chủ động mở rộng liên kết sản xuất gắn với các cơ sở chế biến, bảo quản; nâng cao giá trị nông sản đáp ứng nhu cầu tiêu thụ sản phẩm như sản xuất rau sạch, chăn nuôi và kinh doanh dịch vụ tổng hợp… đem lại thu nhập cao cho thành viên, tham gia trong việc chỉ đạo các thành viên hưởng ứng để xây dựng nông thôn mới, góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới ở tại địa phương.

Minh Huyền