Xác định vị trí, vai trò của chuẩn TCPL có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống chính trị - pháp lý gắn với phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng của địa phương, từ năm 2014 đến nay, Quảng Bình đã xây dựng được lực lượng cán bộ và cơ sở vật chất phục vụ công tác xây dựng địa phương đạt chuẩn TCPL. Toàn tỉnh có 159/159 xã, phường, thị trấn tiến hành đánh giá chuẩn TCPL, trong đó có 113/159 xã, phường, thị trấn đủ điều kiện đạt chuẩn TCPL, chiếm tỷ lệ 71%; 46/159 xã, phường, thị trấn không đạt chuẩn, chiếm 29%. Trên địa bàn hiện có 05/08 địa phương đủ điều kiện đạt chuẩn TCPL gồm: Thành phố Đồng Hới với 12/16 xã, phường đủ điều kiện đạt chuẩn, đạt tỷ lệ 75%; huyện Lệ Thủy 22/28 xã, thị trấn đủ điều kiện đạt chuẩn, tỷ lệ 78,6%; huyện Quảng Ninh có 11/15 xã, thị trấn đủ điều kiện đạt chuẩn, tỷ lệ 73,3%; huyện Tuyên Hóa với 19/20 xã, thị trấn đủ điều kiện đạt chuẩn, tỷ lệ 95%; thị xã Ba Đồn có 13/16 xã, phường đủ điều kiện đạt chuẩn, tỷ lệ 81,3 %. Số đơn vị cấp huyện đủ điều kiện đạt chuẩn 03 năm liên tục (2014 - 2016) có 01/08 địa phương là thành phố Đồng Hới và 02 năm liên tục (2015 - 2016) có 02/08 địa phương là huyện Lệ Thủy và huyện Tuyên Hóa.

Để có được kết quả đó, thời gian qua, Sở Tư pháp - cơ quan thường trực của Hội đồng đánh giá chuẩn TCPL của UBND tỉnh đã tích cực triển khai thực hiện có hiệu quả việc đánh giá chuẩn TCPL trên địa bàn. Đơn vị đã tăng cường hướng dẫn lồng ghép, tổ chức tập huấn chuyên đề về xây dựng, đánh giá địa phương đạt chuẩn TCPL vào các chương trình, đề án, trong bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng cho hòa giải viên, tuyên truyền viên, cán bộ chủ chốt cấp xã và của thôn... Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến quy định về chuẩn TCPL cũng được các huyện, thành phố, thị xã thực hiện dưới nhiều hình thức như tổ chức hội thi, tư vấn pháp luật hoặc thông qua hoạt động hòa giải ở cơ sở, công tác trợ giúp pháp lý, tủ sách pháp luật, hệ thống loa truyền thanh cơ sở...; phân công cán bộ tham mưu thực hiện các tiêu chí về TCPL cho người dân...

Có thể nói, từ khi triển khai thực hiện các tiêu chí TCPL theo quy định tại Quyết định số 09/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến rõ nét, điều kiện TCPL của người dân được cải thiện, đáp ứng nhu cầu nâng cao hiểu biết pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời hạn chế tình trạng khiếu nại vượt cấp, khiếu kiện đông người, góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội. Ngoài ra, việc triển khai thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu đánh giá chuẩn TCPL tại cơ sở đã kịp thời hỗ trợ người dân trong tiếp cận, sử dụng pháp luật để thực thi nghĩa vụ cũng như bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tham gia quản lý Nhà nước, xã hội ngay tại địa bàn của mình.

Tuy nhiên, công tác triển khai đánh giá chuẩn TCPL vẫn còn gặp những khó khăn, hạn chế như việc chỉ đạo thực hiện tại một số huyện và UBND cấp xã, còn chậm, chưa kịp thời, các tiêu chí về chuẩn TCPL chưa đảm bảo. Qua kết quả chấm điểm cho thấy hầu hết các xã chỉ mới cơ bản đảm bảo được tiêu chí về giải quyết các vụ việc hành chính, tư pháp, tiêu chí, chỉ tiêu khác chưa thực sự phù hợp, còn có khoảng cách so với nhu cầu, điều kiện thực tế của từng địa phương nên gây khó khăn trong quá trình thực hiện... Một số địa phương triển khai xây dựng địa phương đạt chuẩn TCPL còn chậm, tự đánh giá, chấm điểm các tiêu chí TCPL của người dân tại cơ sở chưa hiệu quả, công tác chấm điểm, đánh giá TCPL ở một số huyện, xã còn mang tính hình thức, kết quả đánh giá chưa thực sự phản ánh đúng với tình hình thực tiễn của địa phương...

Năm 2017, TCPL đã được đưa vào Bộ tiêu chí Quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020 theo Quyết định 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tường Chính phủ. Do đó, kết quả đánh giá chấm điểm TCPL của các địa phương trong năm 2016 sẽ được dùng làm cơ sở để theo dõi, nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác TCPL trong thời gian tới.

Theo đó, để tiếp tục khắc phục, cải thiện điều kiện TCPL của người dân, thời gian tới, cấp ủy, chính quyền các cấp tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, quán triệt nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tác động của công tác đánh giá chuẩn TCPL, trên cơ sở đó xác định cụ thể trách nhiệm của cơ quan, đơn vị liên quan, UBND các cấp trong việc xây dựng xã, phường, bảo đảm việc TCPL cho người dân gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương; làm tốt công tác tuyên truyền, hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất cho các hoạt động bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ phổ biến giáo dục pháp luật, hòa giải cơ sở... nhằm nâng cao điều kiện TCPL của người dân. Ngoài ra, các cấp ủy, chính quyền cũng tăng cường chỉ đạo sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, sở, ngành có liên quan và thành viên của Hội đồng đánh giá chuẩn TCPL các cấp trong việc xây dựng, cải thiện điều kiện TCPL của người dân; thường xuyên kiểm tra để kịp thời khắc phục những hạn chế, yếu kém trong triển khai thực hiện; đồng thời biểu dương nhân rộng điển hình để đội ngũ công chức và Nhân dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, lợi ích của việc xây dựng địa phương đạt chuẩn TCPL của người dân tại cơ sở.

N.Quý