Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 31/10/2012 hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, trong những năm qua, cùng với việc quán triệt sâu sắc và làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật Đất đai của người sử dụng đất, UBND tỉnh đã đôn đốc, chỉ đạo các ngành, địa phương tập trung nguồn lực đẩy mạnh công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, huyện làm cơ sở cho công tác quản lý, sử dụng đất đai trên địa bàn. Theo đó, Quy hoạch sử dụng đất tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011-2020, kế hoạch sử dụng đất 5 năm đầu 2011 - 2015 đã được Chính phủ phê duyệt tại Nghị quyết số 34/NQ-CP ngày 18/3/2013 bảo đảm phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp Quốc gia, đáp ứng yêu cầu Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, thống nhất các ngành, lĩnh vực. Tính đến năm 2015, đất nông nghiệp đạt 100,29% so với kế hoạch được duyệt; đất phi nông nghiệp đạt 76,85% so với chỉ tiêu được duyệt. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã góp phần đáp ứng nhiệm vụ bảo đảm an ninh, quốc phòng, khôi phục, bảo vệ và phát triển diện tích đất trồng lúa, rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn, rừng đặc dụng, rừng khoanh nuôi tái sinh, rừng trồng kinh tế, nâng cao độ che phủ của rừng. Tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh đến cuối năm 2015 khoảng 68%, là một trong những địa phương có độ che phủ rừng cao nhất cả nước.

Kể từ khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực thi hành, tỉnh tiến hành giao đất và cho thuê đất để sử dụng vào mục đích nông nghiệp, phi nông nghiệp theo đúng quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt. Cụ thể, đối với tổ chức thuộc thẩm quyền, UBND tỉnh đã giao đất, cho thuê đất 654 dự án với diện tích 5.125,87 ha, trong đó giao đất 161 dự án, diện tích 355,11 ha; cho thuê đất 493 dự án, diện tích 4.770,76 ha. Đối với hộ gia đình, cá nhân thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện, tổng diện tích giao đất, cho thuê đất là 8.601,80 ha, trong đó giao đất 8.361,68 ha; cho thuê đất 240,12 ha. Có thể thấy, công tác giao đất, cho thuê đất đã đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, xã hội được đầu tư thực hiện ngày càng đồng bộ; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, tăng tỷ trọng công nghiệp, thương mại và dịch vụ; từng bước hình thành các khu đô thị, khu dân cư, tạo ra một diện mạo mới cho đô thị, đồng thời từng bước đô thị hoá nông thôn, góp phần quan trọng trong việc tăng thu ngân sách trên địa bàn tỉnh.

Thực hiện chủ trương của Đảng về đẩy mạnh tích tụ, tập trung ruộng đất trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn, tỉnh cũng đã tổ chức triển khai thực hiện “dồn điền, đổi thửa” trên tất cả các huyện, thị xã, thành phố; rà soát thu hồi đất nông lâm trường, giao đất trống đồi núi trọc, đất sản xuất cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và các hộ nghèo sống gần rừng; khuyến khích tích tụ ruộng đất để phát triển sản xuất quy mô lớn trong nông nghiệp, tạo điều kiện, tiền đề thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nhất là phục vụ đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, góp phần đẩy nhanh tiến trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh.

Xác định thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ, tái định cư là công việc phức tạp, ảnh hưởng nhiều đến đời sống, sinh hoạt của người dân và thường xuyên phát sinh khiếu kiện nên thời gian qua, UBND tỉnh đã tập trung chỉ đạo các ngành, các cấp tổ chức rà soát cơ chế, chính sách về công tác bồi thường, hỗ trợ, đặc biệt quan tâm vấn đề tái định cư, chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm, đảm bảo cho người dân có đất bị thu hồi có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, ổn định đời sống sau khi bị thu hồi đất; kịp thời điều chỉnh, bổ sung chính sách phù hợp với quy định của Trung ương và tình hình thực tế của địa phương; thường xuyên theo dõi việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở các địa phương; xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh, vướng mắc, nhất là dự án lớn như nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1A, Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch, Khu du lịch nghỉ dưỡng FLC. Bên cạnh đó, tỉnh cũng đã quan tâm bố trí kinh phí đầu tư, xây dựng các khu tái định cư bảo đảm phục vụ nhu cầu thiết yếu trong sinh hoạt của Nhân dân; từng bước nâng cao đời sống của Nhân dân trong vùng có dự án. 05 năm qua, toàn tỉnh đã thu hồi đất để giao đất phục vụ mục đích quốc phòng - an ninh, phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn với tổng diện tích là 8.585,48 ha; thu hồi đất do vi phạm 280,48 ha của 16 công trình, dự án.

Một trong những yếu tố cơ bản để nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước, giúp cơ quan quản lý Nhà nước về đất đai hoàn thiện hồ sơ địa chính, quản lý chặt chẽ quỹ đất theo địa bàn; đảm bảo quyền lợi hợp pháp, tạo điều kiện cho người sử dụng đất vay vốn đầu tư sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất là việc đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận. Thời gian qua, tỉnh đã tích cực chỉ đạo các cấp, ngành tập trung nguồn lực để thực hiện hiệu quả công tác đo đạc bản đồ, lập hồ sơ địa chính và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Từ năm 2013 đến nay, toàn tỉnh cấp Giấy chứng nhận lần đầu được 16.184 Giấy, trong đó cấp cho tổ chức 1.440 Giấy; hộ gia đình, cá nhân 16.184 Giấy. Tính từ trước đến nay, toàn tỉnh đã cấp được 534.276 Giấy chứng nhận với diện tích 600.245,68/624.494,11 ha, đạt 96,12% diện tích cần cấp Giấy chứng nhận, trong đó, đã cấp được 526.852 Giấy cho các hộ gia đình, cá nhân, với diện tích 185.731,31/209.381,73 ha, đạt 88,73% diện tích cần cấp Giấy.

Để thực thi Luật Đất đai có hiệu quả, tỉnh cũng đã tập trung chỉ đạo thanh tra, kiểm tra, rà soát và kiên quyết thu hồi đối với các dự án thuê đất không đưa đất vào sử dụng, sử dụng đất chậm tiến độ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, hạn chế tình trạng lãng phí đất đai; chú trọng quỹ đất dành cho người thu nhập thấp, định giá đất cụ thể để tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất công khai, minh bạch, hạn chế giao dịch ngầm, góp phần phát triển thị trường bất động sản, kinh tế hóa ngành tài nguyên môi trường. Tiền sử dụng đất thu được hàng năm chiếm khoảng 20 - 30% tổng thu ngân sách của tỉnh.
Đặc biệt, nhằm thu hút đầu tư, tỉnh đã chỉ đạo các ngành, các cấp tham mưu, cụ thể hóa, áp dụng chính sách tài chính theo quy định của Luật Đất đai và các nghị định của Chính phủ. UBND tỉnh đã ban hành quy định tỷ lệ phần trăm để tính đơn giá thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm không qua hình thức đấu giá; đơn giá thuê đất đối với đất có mặt nước; khung giá cho thuê mặt nước trên địa bàn, trong đó đã chia tỷ lệ phần trăm theo từng địa bàn, khu vực khác nhau phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Mặt khác, tỉnh cũng khuyến khích đẩy mạnh việc xã hội hóa trong đầu tư xây dựng các công trình giáo dục và đào tạo, thể dục thể thao, công viên cây xanh; kịp thời ban hành quy định về đơn giá thuê đất, hệ số điều chỉnh giá đất, chính sách ưu đãi và hỗ trợ nhà đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi thu hút, hỗ trợ dự án đầu tư vào Quảng Bình. Việc áp dụng quy định chính sách tài chính thời gian qua đã tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh, góp phần làm tăng nguồn thu ngân sách Nhà nước đối với lĩnh vực đất đai.

Để chính sách pháp luật đất đai phù hợp với tình hình thực tế, đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ mới, thời gian tới, tỉnh tiếp tục chỉ đạo các ngành, địa phương chú trọng đẩy mạnh công tác cải cách hành chính về đất đai, đảm bảo công khai, minh bạch, tạo môi trường thông thoáng, hấp dẫn để thu hút đầu tư nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế đất đai, tạo nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Mặt khác, tỉnh cũng sẽ kiến nghị Chính phủ đổi mới chính sách đất đai, có cơ chế nới rộng hạn điền theo hướng tăng cường tích tụ ruộng đất nhằm góp phần thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hàng hoá; đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa, khuyến khích người dân chuyển đổi, góp vốn bằng quyền sử dụng đất để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, chuyên sâu, nhằm phát huy giá trị kinh tế đất; tiếp tục đẩy mạnh công tác sắp xếp đổi mới, cổ phần hóa nông, lâm trường theo hướng Nhà nước đóng của rừng đối với diện tích đất rừng tự nhiên và giao khoán cho các Ban Quản lý rừng quản lý, bảo vệ chặt chẽ rừng tự nhiên, môi trường, phát triển bền vững...

N.Quý