Năm 2016, toàn tỉnh có 801 đơn vị sự nghiệp, trong đó cấp tỉnh 124 đơn vị, huyện, thành phố, thị xã 677 đơn vị. với 12 đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động; 104 đơn vị tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động; 685 đơn vị hoạt động do ngân sách Nhà nước. Đến nay, 100% các đơn vị sự nghiệp được giao quyền tự chủ đã xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ; trên cơ sở định mức chi, chế độ tài chính hiện hành và khả năng tài chính của đơn vị, đảm bảo tăng cường công tác quản lý tài chính, tài sản công, minh bạch mọi nguồn thu, chi tài chính tại đơn vị và được sự giám sát của tổ chức công đoàn và toàn thể cán bộ trong đơn vị.

Tuy nhiên, các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh đều có nguồn thu thấp, không ổn định, phụ thuộc nhiều vào nguồn kinh phí ngân sách cấp, một số đơn vị có nguồn thu cao nhưng kinh phí chi trả cho các biên chế tự trang trải lại chiếm tỷ trọng lớn; ngoài ra, còn trích lập nguồn dự phòng để thực hiện cải cách tiền lương theo chế độ. Do đó kinh phí chênh lệch thu, chi để chi trả thu nhập tăng thêm và trích lập các quỹ không lớn. Trong số 124 đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh chỉ có 02 đơn vị sự nghiệp công lập tự trang trải 100% kinh phí có thu nhập tăng thêm lớn hơn 01 lần hệ số lương. Ngoài ra, các đơn vị đã xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ, trong đó xây dựng các khoản chi hợp lý và thấp hơn định mức chế độ quy định. Quy định về quản lý và sử dụng tài sản công, gắn trách nhiệm của cán bộ với tài sản công được giao nhằm tăng cường trách nhiệm và tính tự chủ cho từng cán bộ, bộ phận. Một số đơn vị thực hiện khoán nhiệm vụ, công việc, sản phẩm dịch vụ cho cán bộ trực tiếp triển khai, thực hiện khoán các khoản chi phí theo định mức do đơn vị xây dựng cho các bộ phận quản lý, phục vụ nên đã nâng cao được năng suất lao động, tiết kiệm chi phí hoạt động, phát huy tính dân chủ, chủ động sáng tạo của người lao động. Các đơn vị đã chủ động tìm kiếm, khai thác các hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng nhiệm vụ được giao để tăng nguồn thu; thực hiện phân phối thu nhập tăng thêm theo nguyên tắc khuyến khích nâng cao năng suất, chất lượng công việc.

Bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn một số hạn chế như nguồn thu của các đơn vị sự nghiệp còn hạn hẹp, không ổn định; các hoạt động sự nghiệp, dịch vụ phụ thuộc nhiều vào nhiệm vụ theo đơn đặt hàng của Nhà nước; đơn vị sự nghiệp công do ngân sách Nhà nước đảm bảo toàn bộ kinh phí hoạt động mức khoán thấp, không có nguồn thu tăng thêm. Một số đơn vị trang thiết bị còn lạc hậu, chưa đáp ứng được yêu cầu, điều kiện làm việc theo tiêu chuẩn; kinh phí được bổ sung hàng năm từ ngân sách Nhà nước cho các đơn vị đang còn thấp, dàn trải, chưa tập trung, do vậy một số phương án nhằm nâng cao năng lực phục vụ các đơn vị sự nghiệp của tỉnh vẫn chưa thực hiện được do còn thiếu kinh phí; nghiệp vụ quản lý tài chính ở một số đơn vị còn hạn chế cơ chế tự chủ tài chính chưa cao; cán bộ, viên chức, người lao động trong các đơn vị sự nghiệp không nhận thức đầy đủ nội dung, mục đích và yêu cầu về tự chủ tài chính, vẫn có tâm lý ỷ lại, trông chờ vào sự bao cấp của Nhà nước, ngại thay đổi, e ngại động chạm đến những vấn đề phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều lĩnh vực; việc xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ mang tính hình thức, chưa đưa ra quy định cụ thể về nội dung, mức chi

Để thực hiện lộ trình sắp xếp đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP, UBND tỉnh chỉ đạo Sở Tài chính phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh xây dựng kế hoạch sắp xếp, đổi mới cơ chế tài chính các đơn vị sự nghiệp công lập đến năm 2020 với lộ trình dự kiến đến năm 2018 cổ phần hóa 02 đơn vị sự nghiệp tự chủ 100% là Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới đường bộ và Trung tâm Du lịch Phong Nha Kẻ Bàng; xã hội hóa 01 đơn vị sự nghiệp tự chủ 100% là Trung tâm quản lý bến xe khách. Đến năm 2019-2020, bệnh viện và các cơ sở dạy nghề tính đủ tiền lương, chi phí trực tiếp và chi phí quản lý vào giá dịch vụ sự nghiệp. Các đơn vị sự nghiệp khác cân đối nguồn thu bù chi, hướng đến mục tiêu giảm dần chi ngân sách Nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp công lập.

Ngoài ra, UBND tỉnh cũng đề nghị Chính phủ sớm ban hành các Nghị định trong từng lĩnh vực cụ thể còn lại và các văn bản hướng dẫn để địa phương có cơ sở thực hiện; các Bộ cần nhanh chóng xây dựng, ban hành các định mức kinh tế kỹ thuật, tiêu chí, tiêu chuẩn cho các dịch vụ sự nghiệp công thuộc từng lĩnh vực. Tiếp tục đổi mới, sửa đổi, bổ sung chính sách, chế độ có liên quan chưa phù hợp điều kiện thực tế hiện nay; xây dựng, sửa đổi các chính sách nhằm đảm bảo thực hiện theo hướng tăng cường phân cấp và thực hiện trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao, thực chất hơn cho các đơn vị sự nghiệp công lập đảm bảo đồng bộ cả về tổ chức thực hiện nhiệm vụ, nhân lực, tài chính trên cơ sở có tính đến đặc điểm từng loại hình đơn vị, khả năng và trình độ quản lý; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và nguồn nhân lực cho các địa phương, trong đó chú trọng đến các địa phương chưa cân đối được ngân sách, đặc biệt là tuyến xã thông qua các Chương trình hành động cụ thể; sửa đổi quy định về nguồn dự phòng cải cách tiền lương theo hướng đảm bảo đơn vị chủ động nguồn thực hiện cải cách tiền lương khi chế độ thay đổi, đồng thời đối với nguồn dự phòng cải cách tiền lương còn dư cho đơn vị được chủ động chi cho các nhiệm vụ tại đơn vị; thực hiện minh bạch hóa các hoạt động liên doanh, liên kết của các đơn vị sự nghiệp công lập; khắc phục tình trạng công, tư lẫn lộn…

Đặng Hà