Năm 2017, các sở, ngành, địa phương trên địa bàn đã tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về chính sách, pháp luật trong lĩnh vực di cư ra nước ngoài của công dân Việt Nam. Thông qua nhiều nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến phong phú, đa dạng, bám sát quy định của pháp luật đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về di cư cho quần chúng Nhân dân, giảm thiểu rủi ro cho người di cư dễ gặp phải trong quá trình di cư cũng như góp phần đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng của công dân Việt Nam khi di cư ra nước ngoài. Cụ thể, các cơ quan, đơn vị trong tỉnh đã phối hợp tổ chức 34 hội nghị, lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho trên 4.080 lượt người tham dự; thành lập 06 đoàn khảo sát nắm tình hình tại 06 xã trọng điểm về vi phạm pháp luật; cấp phát 3.242 cuốn sách pháp luật, in ấn, phát hành 21.580 cuốn tài liệu... đồng thời phối hợp với Tổ chức Di cư quốc tế IOM tuyên truyền phòng, chống di cư trên địa bàn biên giới được 13 buổi/1.000 lượt người tham gia. Trong năm, toàn tỉnh có khoảng 3.100 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, chủ yếu tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Malaysia, Singapore, Lào, Đài Loan thông qua các đơn vị tuyển dụng hợp pháp. Bên cạnh đó, Sở Lao động Thương binh và Xã hội cũng đã thông báo danh sách 41 doanh nghiệp, chi nhánh có chức năng xuất khẩu lao động đến từng địa phương và phổ biến, tuyên truyền nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, đào tạo nghề, ngoại ngữ, được giới thiệu về văn hóa, phong tục tập quán của nước sở tại.

Theo báo cáo của Sở Ngoại vụ, thời gian qua, tình trạng người Quảng Bình xuất cảnh sang các nước làm việc, cư trú bất hợp pháp diễn biến phức tạp, đặc biệt, sau Tết Nguyên đán năm 2017, có hàng trăm người dân ở các huyện Bố Trạch, Quảng Trạch, Tuyên Hóa, Lệ Thủy và thị xã Ba Đồn thông qua các “đường dây” môi giới xuất cảnh sang Trung Quốc, Lào, Thái Lan và một số nước ở khu vực châu Âu lao động trái phép, cư trú bất hợp pháp. Để đấu tranh, ngăn chặn tình trạng này, UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức chức năng của tỉnh xây dựng kế hoạch, đề xuất các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh và ngăn chặn hành vi buôn bán người, lợi dụng kết hôn, cho nhận con nuôi có yếu tố nước ngoài để buôn bán phụ nữ, trẻ em; tăng cường nắm tình hình di cư ra nước ngoài của Nhân dân địa phương, tích cực tuần tra, kiểm soát biên giới, kiểm soát địa bàn để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ và xử lý nghiêm trường hợp vượt biên, buôn bán phụ nữ, trẻ em, di cư ra nước ngoài trái phép. Tính đến cuối năm 2017, lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện, xử lý hành chính 86 vụ/94 công dân Việt Nam vi phạm quy định về xuất, nhập cảnh qua biên giới; 51 trường hợp xuất khẩu lao động trái phép sang Trung Quốc, Đài Loan làm việc, trong đó Công an Trung Quốc đã bắt giữ, đẩy đuổi 04 vụ/28 đối tượng và khởi tố 02 vụ/03 bị can về hành vi “Tổ chức người khác trốn đi nước ngoài”.

Đối với công tác bảo hộ công dân, các sở, ngành, địa phương của tỉnh đã phối hợp với các cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài, Cục Lãnh sự - Bộ Ngoại giao giải quyết kịp thời các vụ việc liên quan đến công dân của tỉnh xảy ra ở nước ngoài. Cụ thể, tỉnh đã hỗ trợ thủ tục đưa tro cốt 03 công dân của tỉnh bị chết tại Đức, Đài Loan và U-crai-na về nước; xác minh nhân thân cho 18 công dân của tỉnh bị bắt giữ do nhập cảnh trái phép, gặp nạn ở Lào, Trung Quốc, Singapore, Mi-an-ma, Phi-lip-pin, Nga để bảo hộ và làm thủ tục hồi hương cho họ; tìm kiếm 01 công dân bị mất tích tại Trung Quốc và 01 công dân bị mất tích tại Lào; thực hiện thủ tục tiếp nhận, bàn giao 04 ngư dân của tỉnh vi phạm trên biển được phía In-đô-nê-xi-a trao trả về nước; liên hệ với cơ quan chức năng Trung Quốc tạo điều kiện cho 04 tàu cá của tỉnh tìm kiếm 01 công dân của tỉnh bị rơi xuống biển và mất tích tại vùng biển Trung Quốc.

Ngoài ra, thực hiện Đề án Thực hiện thỏa thuận giữa Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và Chính phủ nước CHDCND Lào về việc giải quyết vấn đề người di cư tự do, kết hôn không giá thú trong vùng biên giới hai nước, trong năm qua, tỉnh Quảng Bình đã phối hợp với tỉnh Khăm Muộn tổ chức điều tra song phương, từ đó có biện pháp nhằm ngăn chặn tình trạng di dịch cư tự do, di cư mới, đồng thời báo cáo Chính phủ hai nước tạo điều kiện thuận lợi cho người di cư tự do, kết hôn không giá thú do phía Lào trao trả trở về tái hòa nhập vào đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội của nước cư trú hoặc nước gốc.

Tuy nhiên, hiện công tác bảo hộ quyền và lợi ích chính đáng của công dân Việt Nam di cư ra nước ngoài vẫn còn gặp một số khó khăn, vướng mắc, đó là: Một số đối tượng việc tiếp cận thông tin còn gặp nhiều khó khăn do thiếu hiểu biết, địa bàn sinh sống ở vùng sâu, vùng xa. Ý thức tổ chức, kỷ luật của các đối tượng lao động của tỉnh ở nước ngoài chưa cao, vi phạm pháp luật, phá vỡ hợp đồng lao động hoặc bỏ trốn ra ngoài làm việc gây ảnh hưởng đến uy tín của lao động Việt Nam. Một số địa phương chưa thực hiện tốt việc quản lý, nắm tình hình di cư của người dân tại địa bàn; nhiều đối tượng xuất cảnh trái phép ra nước ngoài lao động, vi phạm pháp luật của nước sở tại, chịu nhiều rủi ro, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng...

Để hoạt động di cư của công dân ra nước ngoài được đi vào nề nếp, thời gian tới, tỉnh đề xuất một số kiến nghị đến các Bộ, ngành Trung ương, nhất là cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục chủ động tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế trong việc bảo vệ, đấu tranh vì quyền lợi của công dân; ban hành nhiều chính sách hỗ trợ cho người lao động, đặc biệt là người lao động có hoàn cảnh khó khăn về vay vốn xuất khẩu lao động; hỗ trợ kinh phí cho đơn vị tư vấn, giới thiệu, cung ứng lao động và đào tạo tay nghề nhằm tạo điều kiện để tổ chức hoạt động liên quan về việc làm và hướng nghiệp, đào tạo tay nghề, ngoại ngữ... cho lao động trước khi xuất cảnh, đảm bảo nguồn lao động giới thiệu chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động trong lẫn ngoài nước. Cùng với đó, địa phương cũng đề nghị Bộ Ngoại giao thường xuyên cung cấp chính sách mới của các nước liên quan đến vấn đề di cư để có thêm thông tin khuyến cáo cho người dân nhằm thực hiện tốt hơn công tác bảo hộ công dân ta ở nước ngoài; tổ chức khóa tập huấn cho cán bộ địa phương về vấn đề liên quan tới di cư quốc tế, bảo hộ công dân...

Minh Huyền