Theo báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư, giai đoạn 1993-2017, toàn tỉnh có 61 dự án ODA, trong đó: Nông nghiệp và phát triển nông thôn 25 dự án, giao thông - vận tải 11 dự án, môi trường - phát triển đô thị 04 dự án, công nghiệp - điện 04 dự án, y tế 10 dự án, giáo dục - đào tạo 07 dự án với tổng vốn đầu tư 360,988 triệu USD (vốn ODA: 304,703 triệu USD; đối ứng: 56,397 triệu USD). Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Bình có 13 dự án đang hoạt động với tổng vốn đầu tư 207,600 triệu USD (vốn ODA: 164,792 triệu USD, vốn đối ứng: 42,807 triệu USD), gồm 03 dự án chuẩn bị kết thúc năm 2018 và 11 dự án chuyển tiếp. Tính đến cuối năm 2017, các dự án ODA đã giải ngân đạt 32,943 triệu USD (vốn ODA 21,972 triệu USD, đối ứng 10,971 triệu USD), chiếm 15,86 % tổng mức đầu tư.

Hầu hết các dự án ODA được tài trợ trên địa bàn tỉnh có quy mô vừa và nhỏ nhưng đã đóng góp quan trọng, tích cực vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đặc biệt tạo tiền đề, động lực phát triển cho các giai đoạn tiếp theo. Trong quá trình thực hiện, các dự án ODA thuộc lĩnh vực nông nghiệp đã phát huy kết quả, tạo thêm tư liệu sản xuất, ổn định và tăng năng lực sản xuất, năng suất, thu nhập, phát triển kinh tế hộ một cách ổn định, bền vững, cải thiện điều kiện sống, tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn, góp phần bảo vệ, cải thiện môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, làm thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội trên địa bàn. Một số dự án đến nay vẫn duy trì bền vững chất lượng công trình và vận hành tốt như chương trình nước sạch Unicef, khôi phục Cảng cá sông Gianh, thủy lợi Rào Nan, Phát triển nông thôn tổng hợp các tỉnh Miền Trung, Dự án Thủy lợi Thượng Mỹ Trung…

Bên cạnh đó, các dự án lĩnh vực giao thông đã được triển khai phù hợp với Chiến lược phát triển giao thông Việt Nam đến năm 2020 để phát triển, quản lý tốt mạng lưới đường địa phương nhằm tăng tính kết nối và bền vững của hệ thống giao thông dân sinh trên các tuyến đường giao thông nông thôn; cải thiện điều kiện sinh hoạt, đi lại, thông thương hàng hóa giữa các vùng miền, góp phần tạo cơ hội phát triển kinh tế và nâng cao dịch vụ xã hội. Việc triển khai thực hiện các chương trình, dự án đã từng bước hoàn thiện đường giao thông nông thôn đến trung tâm cụm xã, phù hợp với quy hoạch phát triển mạng lưới giao thông của tỉnh, góp phần không nhỏ vào thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế bền vững, nâng cao đời sống cho Nhân dân, đặc biệt vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Mặt khác, các dự án thuộc lĩnh vực môi trường - phát triển đô thị đã phát huy vai trò, hoàn thiện hạ tầng, giảm thiểu ngập lụt và ô nhiễm môi trường, dịch bệnh tại khu vực trung tâm thành phố Đồng Hới nhằm đưa thành phố Đồng Hới lên đô thị loại II, nâng cao chất lượng sống cho người dân, thu hút khách du lịch đến với Quảng Bình. Các dự án thuộc lĩnh vực giáo dục đã đầu tư khá đồng bộ từ cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ cho cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên nhằm mang lại một diện mạo mới cho các trường, đặc biệt là sự đầu tư xây dựng ở các điểm trường miền núi, vùng sâu, vùng cao, nâng cao hiệu quả giáo dục các cấp học tại tỉnh Quảng Bình. Cùng với đó, các dự án cũng từng bước hoàn thiện kiên cố hóa trường lớp học, hiện đại hóa cơ sở vật chất trường học, cải thiện cơ hội tiếp cận giáo dục, góp phần tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao đời sống cho Nhân dân, đặc biệt là học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ngoài ra, việc thực hiện các dự án thuộc lĩnh vực y tế đã đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng bệnh viện, xử lý chất thải, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe con người thông qua cải thiện, nâng cao năng lực quản lý chất thải y tế phát sinh từ các bệnh viện trong tỉnh cũng như nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được nhờ nguồn vốn ODA mang lại, việc quản lý và sử dụng vốn ODA hiện nay vẫn đang gặp một số khó khăn, vướng mắc như hệ thống văn bản, cơ chế, chính sách chưa nhất quán, thường thay đổi, điều chỉnh thường xuyên, nhất là quy định của một số nhà tài trợ, Việt Nam có sự khác biệt gây khó khăn trong quá trình thực hiện và giải ngân nguồn vốn. Cùng với đó, thời gian vận động các chương trình, dự án ODA kéo dài nên nhiều nội dung đề xuất đầu tư ban đầu đã không còn phù hợp cần phải điều chỉnh, thay thế do cơ chế, quy hoạch và hiện trạng về điều kiện kinh tế - xã hội, môi trường thay đổi... Một số dự án thực hiện theo tiêu chí của nhà tài trợ, chưa phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; thông tin về nguồn vốn và các tiếp cận đối với nguồn vốn ODA còn hạn chế; các điều kiện và nguồn lực đối ứng chưa được chuẩn bị đầy đủ, kịp thời để chuẩn bị, thực hiện và đảm bảo tính bền vững của chương trình, dự án ODA sau khi kết thúc; chưa huy động rộng rãi các tổ chức xã hội, nhà chuyên môn, những người thụ hưởng hoặc bị ảnh hưởng từ dự án tham gia vào quá trình thực hiện, theo dõi và đánh giá nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu suất của chương trình, dự án ODA.

Tin rằng với sự nỗ lực thúc đẩy hợp tác với nhà đầu tư, tài trợ, tổ chức quốc tế, tỉnh Quảng Bình tiếp tục huy động được nguồn vốn đầu tư nước ngoài cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, hoàn thành mục tiêu vận động, thu hút vốn ODA trong giai đoạn 2016-2020 là 255 triệu USD.

Mai Anh