Để Đề án đi vào cuộc sống, toàn ngành GD&ĐT tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về mục đích, ý nghĩa của văn hóa đọc; tổ chức thực hiện “Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời”, Ngày Sách Việt Nam (21/4) nhằm giúp các tầng lớp Nhân dân, nhất là thanh niên, học sinh, sinh viên và người dân ở vùng nông thôn, vùng điều kiện khó khăn cải thiện môi trường đọc; triển khai học tập, quán triệt đến tận mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường; treo pano, áp phích, tranh cổ động, khẩu hiệu thu hút sự tập trung của nhiều đối tượng, hấp dẫn lôi cuốn học sinh, sinh viên và người đọc trong cộng đồng; tăng cường việc tuyên truyền bằng loa phát thanh, đưa các câu chuyện về doanh nhân thành đạt nhờ đọc nhiều sách nhằm tuyên truyền đến mọi người; tổ chức tốt các cuộc thi vẽ tranh tuyên truyền, thi tuyên truyền viên thư viện, triển lãm sách, kể chuyện theo sách... để mọi người hiểu được vai trò và ý nghĩa của văn hóa đọc. Nhiều trường cũng đã lồng ghép, tích hợp nội dung tuyên truyền phát triển văn hóa đọc trong các tiết dạy văn hóa, hoạt động, tiết chào cờ đầu tuần... tạo không khí hứng thú, sôi nổi, làm động lực thu hút học sinh trong việc đọc sách. Kết quả qua hơn 02 năm thực hiện Đề án, các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã thực hiện 15.027 lượt tuyên truyền.

Bên cạnh đó, song song với công tác chỉ đạo chuyên môn, Sở GD&ĐT đã chỉ đạo các cấp học chú trọng xây dựng thư viện theo chuẩn quy định, đồng bộ và phát triển bền vững. Từ năm 2017 - 2019, ngành GD&ĐT đã xây mới 142 thư viện; tu bổ, sửa chữa 543 thư viện; đầu tư 21.342 tài liệu, trang thiết bị cho thư viện. Đa số thư viện ở các trường trên địa bàn tỉnh đã được bố trí hệ thống trang thiết bị cơ bản về phòng đọc cho giáo viên và học sinh, góp phần nâng cao chất lượng GD&ĐT. Nhiều cơ sở giáo dục đã tu sửa lại phòng đọc, phòng kho khang trang, bảo đảm diện tích theo chuẩn, thay thế các trang thiết bị cũ, lạc hậu bằng những thiết bị hiện đại như bảng thông minh, máy vi tính, ti vi smart, hệ thống bàn, ghế đọc, tủ mục lục, hướng dẫn sử dụng chuẩn hóa và đồng bộ; sắp xếp bố trí sách, báo, thiết bị nghe nhìn khoa học, đẹp mắt hấp dẫn thu hút người đọc.

Đặc biệt, các cơ sở giáo dục đã phát động phong trào quyên góp, ủng hộ sách, báo, tạp chí cho thư viện. Bằng sự tự nguyện đóng góp ủng hộ của phụ huynh, giáo viên, các nhà hảo tâm và ngân sách hoạt động của các nhà trường nên trong thời gian ngắn số lượng sách, báo, tạp chí trong thư viện đã tăng lên đáng kể, cơ bản đáp ứng cho việc đọc của học sinh, giáo viên và phụ huynh. Để phát triển văn hóa đọc, các trường đã tổ chức nhiều hoạt động phong phú như: Hội sách, đường sách, phố sách; trưng bày, triển lãm sách, báo, tư liệu; thi tìm hiểu, học tập lịch sử, văn hóa địa phương tại các di tích; tổ chức giới thiệu sách, thi về sách.
Mặt khác, cách thức tổ chức hoạt động của thư viện ở các đơn vị, trường học đã có nhiều đổi mới. Hoạt động đọc sách tại thư viện không chỉ bó hẹp trong không gian phòng đọc mà được mở rộng bằng các mô hình hoạt động của thư viện xanh, thư viện thân thiện, tủ sách lớp học… để đưa sách về gần hơn với bạn đọc. Toàn ngành hiện có 704 thư viện thân thiện (có góc đọc, viết); 4.869 thư viện góc lớp; 521 thư viện xanh; 243 thư viện lưu động và 66 thư viện điện tử. Việc xây dựng thư viện xanh, thư viện cộng đồng đã tạo nên không gian trường học khang trang, thân thiện, tạo cảm giác thoải mái, thích thú cho học sinh; thu hút giáo viên, học sinh, phụ huynh đến với thư viện xanh ngày càng đông hơn. Đặc biệt, nhiều trường đã xây dựng được thư viện góc lớp rất thuận tiện cho các em tìm, đọc. Mô hình này giúp các em đỡ mất thời gian đến thư viện chung của trường nhưng vẫn có thể đọc sách tại lớp. Học sinh có thể đọc sách trong giờ giải lao, giáo viên đứng lớp là người hướng dẫn đọc, học sinh tự quản lý tủ sách của lớp mình, đồng thời nâng cao vai trò của công tác xã hội hóa thư viện. Đây là mô hình hay đang được nhiều trường quan tâm và phát triển.

Ngoài ra, một số trường cũng triển khai thí điểm thư viện lưu động giúp học sinh có thể tiếp cận với sách một cách nhanh và thuận tiện nhất. Nhiều trường đang xây dựng thư viện đa chức năng, thư viện điện tử nhằm đáp ứng sự khám phá, nghiên cứu của giáo viên, học sinh khi một số loại sách chưa có tại thư viện. Theo thống kê, trong hơn 02 năm, toàn ngành có 754.774 lượt người đọc tại chỗ, 1.071.579 lượt mượn sách về nhà, 516.127 lượt đọc trực tuyến và 278 lượt người mượn sách, tài liệu trực tuyến.

Tuy nhiên, hiện nay, xu hướng đọc của một bộ phận học sinh, sinh viên đang còn lệch lạc. Việc đọc sách thường tập trung vào các ấn phẩm mang tính giải trí; ngại đọc các loại sách, báo phục vụ cho học tập, nghiên cứu. Phong trào đọc sách, báo của học sinh, sinh viên ở một số đơn vị chưa được lan tỏa, học sinh ít vào thư viện nhà trường, chủ yếu mượn sách Kim đồng, truyện tranh, ít mượn sách tham khảo, tài liệu phục vụ học tập, nghiên cứu. Thêm vào đó, sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin, văn hóa nghe, nhìn đã có phần lấn lướt văn hóa đọc. Thời gian dành cho lướt web, xem phim, nghe nhạc trong học sinh tương đối cao. Nội dung của các đầu sách tại một số thư viện của các trường, trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ) chưa thực sự phong phú, đa dạng, chưa theo kịp xu thế phát triển của văn hóa - xã hội. Nhiều gia đình, nhà trường, thư viện chưa phát huy được vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen đọc, hướng dẫn kỹ năng cũng như định hướng đọc cho trẻ em, học sinh...

Để góp phần phát triển văn hóa đọc rộng rãi trong đời sống xã hội, tạo điều kiện học tập suốt đời cho người dân, thời gian tới, ngành GD&ĐT tiếp tục tổ chức tập huấn bồi dưỡng, nâng cao năng lực, trình độ cho cán bộ thư viện, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác tổ chức các hoạt động và quản lý thư viện; tiếp tục phát triển văn hóa đọc trong nhà trường và các TTHTCĐ; tăng cường hơn nữa việc đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí xây dựng thư viện nhằm tạo điều kiện cho việc phát triển văn hóa đọc tại các đơn vị, đặc biệt là các trường, các TTHTCĐ ở vùng sâu, vùng xa, vùng điều kiện kinh tế khó khăn; chỉ đạo đổi mới thư viện, phát triển văn hóa đọc trong nhà trường phổ thông và mầm non; quan tâm, trang cấp cho các thư viện cơ sở vật chất, thiết bị như tủ sách, giá sách, màn hình, máy tính, bổ sung nguồn sách; tăng cường mở các lớp giáo dục kỹ năng, phương pháp đọc, thu thập và xử lý thông tin cho học sinh; phổ biến kinh nghiệm đọc cho người dân tại các TTHTCĐ.

Bên cạnh đó, ngành cũng tiếp tục tuyên truyền về Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 cho học sinh, sinh viên; thường xuyên tổ chức các sự kiện, các hoạt động giao lưu, các cuộc thi, các buổi tọa đàm, các buổi giới thiệu sách, triển lãm sách... nhằm khuyến khích bạn đọc đến tìm hiểu và mua sách, từ đó giúp mọi người hiểu rõ về mục đích, ý nghĩa của việc đọc sách; huy động mọi nguồn lực để đầu tư mua sắm các loại sách có chất lượng về nội dung và hình thức, đáp ứng nhu cầu người đọc, tăng số lượng đầu sách của đơn vị.

N.Q