Ban Thường vụ Tỉnh ủy thường xuyên chỉ đạo cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm, chăm lo và làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng về chống xâm nhập các sản phẩm văn hóa độc hại. Theo đó, các cấp, ngành đã triển khai tuyên truyền, giáo dục, phổ biến quy định pháp luật về bài trừ sản phẩm văn hóa độc hại bằng nhiều hình thức như lồng ghép tại cuộc họp, sinh hoạt định kỳ Chi bộ, cơ quan, đơn vị, địa phương, cấp phát tài liệu, tủ sách pháp luật, trợ giúp pháp lý, tiếp công dân... với phương châm lấy tuyên truyền, giáo dục, vận động, phòng ngừa, ngăn chặn là chính. Các đơn vị, địa phương đã chủ động gắn việc thực hiện Chỉ thị 46-CT/TW với xây dựng Chương trình hành động thực hiện Chỉ thị 42-CT/TW ngày 24/3/2015 của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015 - 2020”; đồng thời chỉ đạo việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước để phát huy giá trị văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp, hạn chế và từng bước loại bỏ phong tục, tập quán lạc hậu. Tính đến cuối năm 2019, trên địa bàn tỉnh có 1.175/1.181 khu dân cư xây dựng hương ước, quy ước. Cùng với việc triển khai thực hiện Chỉ thị 46, các địa phương, cơ quan, ban, ngành đã đẩy mạnh thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, “Xây dựng cơ quan văn hóa” và đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Đến cuối năm 2019, toàn tỉnh có 204.385/239.664 gia đình văn hóa, đạt tỷ lệ 81,6%; 883/1.063 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp văn hóa, đạt 83,1%.

Một số lễ hội truyền thống được khôi phục, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương
 

Công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc được quan tâm, gắn với xây dựng đời sống văn hóa mới, bài trừ hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan. Các cơ quan chức năng đã khảo sát, sưu tầm, xây dựng đề án khôi phục một số lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số như: Lễ hội Đập trống của đồng bào Ma-Coong ở xã Thượng Trạch (huyện Bố Trạch); Lễ hội trỉa lúa của đồng bào Bru-Vân Kiều ở xã Trường Sơn (huyện Quảng Ninh); Lễ hội mừng lúa mới của đồng bào Bru-Vân Kiều ở xã Ngân Thủy (huyện Lệ Thủy); Lễ hội Đua thuyền truyền thống, Múa bông chèo cạn ở huyện Bố Trạch, Quảng Trạch, thành phố Đồng Hới; trò chơi dân gian: Bài chòi, cờ người, hội vật, đánh đu, kéo co ở các địa phương; di sản, di tích văn hóa, lịch sử; khai thác và đưa vào sử dụng lễ hội ẩm thực truyền thống, tuần văn hóa du lịch... góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương, dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh.

Hệ thống các thiết chế văn hóa trên địa bàn từng bước được cải thiện từ nguồn đầu tư ngân sách của Nhà nước và việc huy động nguồn lực của xã hội; đổi mới về phương thức tổ chức, hoạt động cơ bản phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí, sinh hoạt của người dân. Đến cuối năm 2019, toàn tỉnh có 1.138/1.181 thôn, bản, tổ dân phố có nhà văn hóa - khu thể thao; 157/159 trung tâm văn hóa - thể thao xã, phường, thị trấn được xây dựng, trong đó có 35 trung tâm văn hóa - thể thao đã được xây dựng độc lập.

Ngành Giáo dục - Đào tạo, Đoàn Thanh niên các cấp triển khai công tác giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng tiếp nhận có chọn lọc giá trị văn hóa bằng những biện pháp thực hiện có hiệu quả trên cơ sở văn bản chỉ đạo của Trung ương, địa phương. Các trường học xây dựng văn hóa học đường gắn với phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”, “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, “Tuổi trẻ Quảng Bình học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, “Học tập và làm theo tấm gương Đại tướng Võ Nguyên Giáp”; tọa đàm, gặp gỡ nhân chứng lịch sử, tấm gương điển hình trên nhiều lĩnh vực. Trang Fanpage “Tuổi trẻ Quảng Bình” đăng tải 365 tin, bài có nội dung liên quan đến Chỉ thị số 46; Đoàn Thanh niên các huyện, thành phố, thị xã đăng tải 988 tin bài, thu hút 1.988.000 lượt tiếp cận; các cấp Đoàn cơ sở đăng tải 626 tin, bài thu hút 870.400 lượt tiếp cận; 100% Huyện, Thị, Thành đoàn tuyên truyền sâu rộng chủ trương, quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với công tác chống sự xâm nhập của các sản phẩm văn hóa độc hại gây hủy hoại đạo đức xã hội trong thế hệ trẻ... Qua đó, đã góp phần quan trọng bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, giúp thế hệ trẻ có kiến thức, hiểu biết để cảnh giác trước những âm mưu, thủ đoạn lôi kéo, chống phá của thế lực thù địch, nâng cao khả năng tự đề kháng trước sản phẩm văn hóa độc hại, tác động xấu ảnh hưởng đến đạo đức, lối sống, thuần phong, mỹ tục của con người Việt Nam.

Bên cạnh đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh nhiệm vụ phát triển văn hóa, văn nghệ trong thời kỳ mới được tăng cường, khuyến khích các cá nhân tìm tòi, sáng tạo, thể nghiệm những phương thức sáng tác và phong cách nghệ thuật mới, đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần, bồi dưỡng lý tưởng, thị hiếu thẩm mỹ cho công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Các loại hình hoạt động nghệ thuật, thể dục, thể thao, vui chơi giải trí trên địa bàn phát triển khá đa dạng, phong phú, phục vụ tốt nhu cầu hưởng thụ văn hóa của Nhân dân địa phương, có tác động tích cực đối với sự phát triển nhân cách, nhu cầu giải trí của thanh, thiếu niên. Việc cấp phép hoạt động kinh doanh các dịch vụ văn hóa cho tổ chức, cá nhân được thực hiện đúng quy trình, quy định của pháp luật.

Nhận thức rõ tác phẩm văn học, nghệ thuật đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần, góp phần định hướng tư tưởng, thẩm mỹ cho người dân; sự tác động của các tác phẩm có những tư tưởng trái chiều sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến người đọc, thời gian qua, lực lượng chức năng của tỉnh đã tăng cường nắm tình hình, phát hiện kịp thời những tác phẩm có nội dung nhạy cảm, đồng thời vào cuộc tuyên truyền, vận động, đấu tranh gỡ bỏ tin, bài vi phạm. Trong 10 năm qua, đoàn liên ngành các cấp đã tổ chức thanh, kiểm tra 1.520 cơ sở kinh doanh hoạt động văn hóa, dịch vụ văn hóa, thể thao, quảng cáo; phát hiện, đình chỉ hoạt động, buộc tháo dỡ biển hiệu của 46 cơ sở kinh doanh; tịch thu và tiêu hủy 18 nghìn đĩa sân khấu ca nhạc, trong đó có 150 đĩa phim có nội dung phản động, xuyên tạc lịch sử, kích động, nói xấu chế độ; phát hiện, thu hồi hàng trăm ấn phẩm, xuất bản phẩm có nội dung độc hại, 1.581 cuốn sách, bản photo sách bói toán, mê tín dị đoan...

Đặc biệt, để phát huy vai trò của các cơ quan báo chí, truyền thông, tỉnh đã xây dựng quy hoạch, kế hoạch, ban hành văn bản quản lý Nhà nước về báo chí, xuất bản. Nhìn chung, các cơ quan báo chí hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, đáp ứng nhu cầu thông tin, thời sự, giải trí, góp phần định hướng tư tưởng, thẩm mỹ cho cán bộ, đảng viên, và Nhân dân. Qua đó, tạo sức đề kháng ngăn chặn hiệu quả sự xâm nhập của sản phẩm văn hóa độc hại vào địa bàn. Công tác thanh, kiểm tra, xử lý vấn đề báo chí phản ánh được cơ quan chức năng, địa phương, đơn vị trong tỉnh phối hợp thực hiện có hiệu quả, chấn chỉnh những dấu hiệu vi phạm trong quá trình tác nghiệp của phóng viên. Các chương trình giải trí, game show có nguồn gốc từ nước ngoài khá phong phú về thể loại, khán giả thưởng thức được cái mới, hay, giao lưu trao đổi nền văn hóa của thế giới nhưng cũng không ít chương trình có nội dung không lành mạnh được kiểm tra, xử lý kịp thời, từ đó giáo dục ý thức thưởng thức văn hóa tiên tiến lành mạnh trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Có thể nói sau 10 năm triển khai thực hiện, mặc dù có những hạn chế nhất định như một số dịch vụ văn hóa thiếu lành mạnh, vi phạm nội dung kinh doanh đăng ký chưa được xử lý kịp thời, chế tài xử lý chưa nghiêm minh, thiếu sức răn đe, việc phản bản luận điệu xuyên tạc, thông tin xấu, độc trên internet hiệu quả chưa cao... nhưng Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 27/7/2010 của Ban Bí thư (khóa X) về “Chống sự xâm nhập của các sản phẩm văn hóa độc hại gây hủy hoại đạo đức xã hội” đã thực sự đi vào cuộc sống và ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong định hướng, bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống, nâng cao nhận thức, bài trừ sản phẩm độc hại, góp phần xây dựng môi trường văn hóa trong sạch, lành mạnh, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của quê hương, đất nước.

Hồng Mến