Bên cạnh đó, trên địa bàn tỉnh cũng có 39.250 hộ thoát cận nghèo, đưa hộ cận nghèo giảm từ 29.859 hộ, chiếm 12,64% đầu năm 2016 xuống còn 16.613 hộ, chiếm 6,67% cuối năm 2019 (giảm 13.246 hộ cận nghèo, tương đương 5,97%, bình quân mỗi năm giảm 1,5%). Đặc biệt, cả tỉnh giảm 10 xã có tỷ lệ hộ nghèo từ 50% trở lên (đến nay còn 04 xã); có 07 xã, 03 thôn đặc biệt khó khăn thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn, đạt xã nông thôn mới.

Có được kết quả đó là do tỉnh đã xác định giảm nghèo và giải quyết việc làm là một trong hai Chương trình trọng điểm giai đoạn 2016 - 2020, trở thành nhiệm vụ, mục tiêu ưu tiên trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp. Việc thực hiện Chương trình giảm nghèo luôn gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội trọng tâm, trọng điểm, góp phần đạt và vượt kế hoạch mục tiêu, chỉ tiêu đề ra, đời sống của người nghèo, hạ tầng vùng nghèo được cải thiện rõ rệt; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 2,12%/năm (đạt 106% kế hoạch).

Đặc biệt, việc thực hiện Nghị quyết 30a, Chương trình 135 cũng đã làm thay đổi hệ thống hạ tầng vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững, góp phần xây dựng nông thôn mới. Cụ thể, từ nguồn vốn Chương trình 30a, huyện Minh Hóa và các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo đã đầu tư 257 công trình với số tiền 189,249 tỷ đồng; hỗ trợ 66,969 tỷ đồng phát triển sản xuất với 200 dự án, mô hình giảm nghèo. Thực hiện Chương trình 135, các ngành, địa phương cũng đã đầu tư xây dựng 316 công trình; duy tu bảo dưỡng 10,702 tỷ đồng cho 183 công trình. Đến nay, 100% xã đã có đường ôtô đến trung tâm xã; 85,5% xã đạt chuẩn Quốc gia về y tế và 100% trạm y tế có đủ điều kiện khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế; 80% tỷ lệ hộ đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sạch; 90% hộ dân được tiếp cận thông tin. Toàn tỉnh có 47.017 hộ được hưởng lợi từ 254 dự án, 52 mô hình như bò lai sinh sản, lợn móng cái, hỗ trợ giống cây trồng (lúa, lạc, ngô), phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật…; tổ chức 118 lớp tập huấn nâng cao năng lực cho cộng đồng và cán bộ cơ sở với hơn 7.100 lượt người tham gia, góp phần nâng cao nhận thức và kiến thức cho cán bộ cơ sở.

Cùng với đó, thực hiện Dự án Hỗ trợ phát triển sinh kế, đa dạng hóa sinh kế, nhân rộng mô hình giảm nghèo trên địa bàn các xã ngoài Chương trình 30a và Chương trình 135, từ năm 2016 đến nay, các địa phương đã thực hiện 482 hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất cho 63.692 hộ; 70 mô hình giảm nghèo cho 4.102 hộ hưởng lợi từ các mô hình như giống gà, ngô, lạc, keo, nuôi hươu, bò lai Sind, giống dê cỏ, ong nội, dứa, tiêu, cà gai leo, nuôi cá Lăng chấm thương phẩm, trồng cây thanh long ruột đỏ trên đất đồi, trồng nấm… góp phần tăng thu nhập, nâng cao đời sống Nhân dân…

Tuy nhiên, công tác chỉ đạo, điều hành ở một số địa phương chưa thực sự đi vào chiều sâu, chưa chủ động triển khai các chương trình, kế hoạch; công tác tuyên truyền được tăng cường nhưng có nơi hiệu quả chưa cao, chưa tạo được chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của Nhân dân, nhất là người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Một bộ phận người nghèo chưa chủ động vươn lên thoát nghèo, còn trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Việc đầu tư phát triển sản xuất, tạo việc làm cho người lao động trên địa bàn các xã nghèo, huyện nghèo còn hạn chế, chủ yếu mới tập trung đầu tư xây dựng hạ tầng, nên chưa khuyến khích phát triển sản xuất tại chỗ để tạo việc làm, tạo thu nhập ổn định phục vụ công tác giảm nghèo bền vững ở địa phương, cơ sở. Tỷ lệ hộ nghèo và hộ cận nghèo của tỉnh vẫn ở mức cao so với bình quân chung của cả nước. Sự cố môi trường biển, thiên tai, dịch Covid-19... đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, sinh hoạt, việc làm và thu nhập của Nhân dân, đến sự phát triển kinh tế - xã hội và kết quả giảm nghèo của tỉnh...

Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh phấn đấu giảm bình quân 1.000 hộ nghèo/năm và đến năm 2025 giảm 1/2 số hộ nghèo so với cuối năm 2020 (tương đương giảm 5.000 hộ). Để hoàn thành mục tiêu đề ra, các cấp, các ngành và địa phương tiếp tục thực hiện đồng bộ, có hiệu quả cơ chế, chính sách giảm nghèo để cải thiện điều kiện sống và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người nghèo; tăng cường hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, nhân rộng mô hình giảm nghèo, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người nghèo, người cận nghèo, người mới thoát nghèo.

Ngoài ra, các ngành, địa phương tập trung tuyên truyền, vận động để thay đổi suy nghĩ, cách làm, thói quen của đồng bào dân tộc, hướng dẫn cách thức trồng trọt, chăn nuôi tiên tiến, giúp họ tự tổ chức sản xuất, tổ chức cuộc sống; tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về công tác giảm nghèo; khuyến khích nỗ lực vươn lên thoát nghèo của người nghèo, khắc phục tư tưởng muốn được vào hộ nghèo, hộ cận nghèo để được thụ hưởng chính sách của một bộ phận người dân. Đặc biệt, toàn tỉnh tiếp tục xây dựng và nhân rộng các mô hình giảm nghèo ở từng vùng, miền cho phù hợp với điều kiện địa lý, phong tục tập quán và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, phát huy lợi thế so sánh nguồn lợi, chi phí sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; huy động được sự tham gia đông đảo của người dân, đặc biệt là người nghèo, giúp họ tạo thêm việc làm, tăng thu nhập.

Mai Anh