Nhằm tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã tăng cường hoạt động tuần tra trong Vườn quốc gia, các vùng có nguy cơ bị xâm hại cao để kiểm soát và hạn chế tối đa hoạt động xâm hại tài nguyên của Di sản. Các đơn vị chủ rừng đẩy mạnh công tác tuần tra bảo vệ rừng, khu vực rừng giáp ranh với Vườn Quốc gia; hướng dẫn kịp thời các chủ rừng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng và tuyên truyền, vận động chủ rừng chấp hành nghiêm quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng trên khu vực được giao, tạo vành đai an toàn đối với khu vực vùng lõi Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Việc thực thi pháp luật về bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục được tăng cường, góp phần giảm thiểu đáng kể tác động tiêu cực của con người đến hệ động thực vật trong Vườn Quốc gia.

Công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được quan tâm, chú trọng triển khai thông qua việc thực hiện hiệu quả chương trình nhân giống các loài cây bản địa quý, hiếm có giá trị bảo tồn và kinh tế cao, chăm sóc, cứu hộ động thực vật hoang dã, giám sát đa dạng sinh học lồng ghép thực hiện Kế hoạch hành động về bảo tồn các loài linh trưởng tại Vườn Quốc gia. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học về đa dạng sinh học cũng được triển khai thực hiện như: “Nghiên cứu sinh thái và phân bố quần thể loài Bách xanh đá (Calocedrus rupestris) tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng”; “Nghiên cứu, điều tra mức độ ảnh hưởng của các loài ngoại lai xâm hại tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và đề xuất giải pháp phòng ngừa”; “Thử nghiệm diệt trừ loài Bìm bôi hoa vàng tại Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng”; “Khảo sát, đánh giá tình trạng một số loài thú lớn quan trọng tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng”... nhằm hạn chế sự xâm hại của các loài ngoại lai, góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng, bảo tồn tính toàn vẹn của giá trị ngoại hạng của Di sản.

Bên cạnh đó, Ban Quản lý Vườn đã hợp tác với đoàn nghiên cứu từ các Viện, Trường đại học, tổ chức trong và ngoài nước như Viện Địa chất, Viện Hóa học, Trường Đại học William Paterson (Hoa Kỳ) và Trung tâm Nghiên cứu quốc tế rừng nhiệt đới thuộc Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà... nghiên cứu về địa chất, yếu tố môi trường hang động nhằm hỗ trợ cho công tác bảo tồn, phát triển du lịch; hợp tác với Hội nghiên cứu Hang động Hoàng gia Anh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội thực hiện khảo sát hang động và cập nhật dữ liệu hang động; tổ chức ký thỏa thuận hợp tác với Tổ chức Động vật Châu Á (AAF - Animal Asia Foundation) trong việc cải thiện, nâng cao hiệu quả công tác cứu hộ động vật hoang dã tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Đến nay, Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu, danh mục các loài động, thực vật với 2.952 loài thực vật, 1.395 loài động vật và thông tin về văn hóa, lịch sử khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng; hoàn thiện các lớp chuyên đề bản đồ số như thảm, động, thực vật, thủy văn, văn hóa - xã hội, các loài nguy cấp, các loài xâm hại, nhiệt và mưa, địa chất, địa hình; xây dựng công cụ tra cứu loài, giám sát tài nguyên.

Công tác phát huy các giá trị Di sản Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã tuân thủ nguyên tắc hoạt động bảo tồn và đảm bảo đời sống cho cư dân vùng đệm. Đây là giải pháp hữu hiệu trong công tác bảo tồn giá trị Di sản, giảm áp lực lên tài nguyên Vườn Quốc gia thông qua việc nâng cao kỹ năng giám sát du lịch cho người dân trong việc tham gia tổ chức các loại hình du lịch thân thiện với môi trường; khuyến khích, hướng dẫn, hỗ trợ các hộ dân trong khu vực xây dựng và nhân rộng mô hình dịch vụ lưu trú Homestay, Farmstay... góp phần khắc phục tình trạng quá tải trong mùa du lịch, đồng thời tạo thêm việc làm cho lao động địa phương, từng bước nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống của người dân vùng đệm.

Mặt khác, tỉnh Quảng Bình tiếp tục duy trì mối quan hệ hợp tác với Trung tâm Di sản thế giới, Tổ chức IUCN cùng nhiều tổ chức quốc tế khác thông qua việc đẩy mạnh hợp tác, trao đổi thông tin và hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều đoàn nghiên cứu, đoàn phóng viên báo chí, kênh truyền hình nước ngoài đến hoạt động tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị Di sản Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Trên cơ sở Biên bản thỏa thuận được ký kết hàng năm giữa hai tỉnh Quảng Bình và Khăm Muộn, Ban Quản lý Vườn đã tăng cường các hoạt động hợp tác liên biên giới, chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật những thông trong lĩnh vực bảo tồn và phát huy giá trị đa dạng sinh học khu vực Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Việt Nam) và Vườn Quốc gia Hin Nậm Nô (CHDCND Lào).

Bên cạnh đó, việc tham gia các hội thảo, khóa tập huấn, đặc biệt là các kỳ họp thường niên của Ủy ban Di sản thế giới đã góp phần trong việc thực hiện nghiêm túc quy định của luật pháp Việt Nam và Công ước quốc tế 1972 đối với các yêu cầu về bảo vệ Di sản thế giới mà Việt Nam tham gia ký kết, từ đó thể hiện việc tiếp thu các khuyến nghị của Ủy ban Di sản thế giới đưa ra. Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng còn thường xuyên nhận được sự hỗ trợ, tư vấn của các chuyên gia IUCN, UNESCO trong quản lý Di sản, thông qua việc tham vấn các ý kiến phản hồi của các chuyên gia để xây dựng các chương trình nghiên cứu phù hợp đối với việc bảo tồn và phát huy các giá trị nổi bật của Di sản Thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Ngoài ra, UBND tỉnh cũng đã thực hiện giải pháp bảo tồn tốt nhất nhằm hạn chế mức thấp nhất các tác động lên giá trị ngoại hạng của Di sản; thực hiện nghiêm ngặt công tác bảo vệ rừng, tài nguyên Di sản; các hoạt động du lịch phát triển theo hướng du lịch sinh thái, thường xuyên giám sát các tác động để có biện pháp can thiệp kịp thời; các dự án du lịch được quy hoạch và đánh giá tác động môi trường...

Tuy nhiên, công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản vẫn còn hạn chế như tình trạng khai thác rừng, săn, bắt động vật rừng trái pháp luật còn xảy ra một số nơi thuộc vùng lõi và vùng đệm của Vườn Quốc gia; nhiều loài xâm hại có nguy cơ phát triển mạnh, đe dọa đa dạng sinh học của Vườn Quốc gia nhưng chưa có giải pháp hữu hiệu để diệt trừ, ngăn chặn lây lan; du lịch phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh…

Thời gian tới, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng xác định sẽ kế thừa, phát huy những kết quả đạt được để tiếp tục tập trung thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 39-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách hành chính trong tham mưu thực hiện bảo vệ nguyên vẹn và phát huy tối đa các giá trị của Di sản, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của du lịch địa phương, đưa Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng từng bước trở thành "trái tim" du lịch của tỉnh.

Mai Anh