Tôi biết Howard Limbirt – Trưởng đoàn thám hiểm Hoàng gia Anh từ năm 2000 và có nhiều cuộc tiếp xúc với ông. Nhưng mỗi khi hỏi đến công việc ông đang làm ở Anh quốc thì dường như ông đều tìm cách né tránh. Bản tính của người Anh là như vậy, không muốn nói nhiều về mình. Lần này thì khác, có lẽ sau khi tìm thấy hang Sơn Đòong lớn nhất thế giới, quá vui nên ông đã phá lệ kể cho tôi nghe những gì mà bấy lâu nay ông đang còn chưa tiết lộ.

Câu chuyện tại sao chúng tôi đến thám hiểm các hang động ở Việt Nam thì rất thú vị. Ông kể: Năm 1988, tôi viết thư gửi cho ba nước Lào, Burma và Việt Nam đề nghị giúp đỡ chúng tôi trong việc khảo sát các hang động. Ít lâu sau, tôi nhận được thư trả lời, Lào và Burma nói rằng việc này thì rất khó khăn và sẽ xem xét lại. Còn đại diện cho Việt Nam, Trường đại học khoa học tự nhiên Hà Nội hồi đáp cho chúng tôi có rất nhiều câu chuyện về các hang động, đặc biệt là khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng tỉnh Quảng Bình quê hương của rất nhiều người trong khoa địa lý địa chất như Giáo sư Trần Quang Mỹ, GS Trần Nghi, GS Phan Thiếu Sơn,TS Phan Duy Ngà. Đó là những động lực chính thúc giục chúng tôi trong việc nghiên cứu karst tại Việt Nam và khối núi đá vôi Kẻ Bàng.

Ở Anh quốc, tôi có rất nhiều người bạn đã từng thám hiểm các hang động nhiều nơi ở trên thế giới. Chúng tôi tập hợp lại và lên kế hoạch để đến một nơi mà trước đó chưa ai từng thám hiểm và giấc mơ đến Việt Nam nảy sinh từ đó.

Chúng tôi đến Việt Nam lần đầu tiên vào năm 1990 và tất cả bị gây ấn tượng mạnh bởi vẻ đẹp của đất nước và sự thân thiện của con người Việt Nam. Trên 12 đợt thám hiểm từ năm 1990 đến nay, chúng tôi nhận được sự hỗ trợ tuyệt vời từ những người dân địa phương, những người mà thiếu đi sự giúp đỡ quí báu của họ, chúng tôi không thể thám hiểm và vẽ bản đồ hệ thống các hang động ở Việt Nam.

Ở Anh, tất cả các thành viên của đoàn thám hiểm đều có việc làm bình thường và chúng tôi không kiếm tiền từ việc thám hiểm các hang động. Deb, vợ tôi người luôn có mặt trong tất cả các đợt thám hiểm tại Việt Nam có việc làm ở trong một bệnh viện giống như tôi. Tất cả chúng tôi sử dụng thời gian nghỉ phép và hầu hết tiền riêng của mình cho các đợt thám hiểm và đó là lý do chính tại sao chúng tôi chỉ có thể tổ chức thám hiểm tới Việt Nam hai năm một lần.

Trong 19 năm qua, chúng tôi đã thám hiểm, vẻ bản đồ và chụp ảnh 128 km các hang động ở Quảng Bình. Ngày nay, khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng đã công nhận Di sản thiên nhiên thế giới. Trong đó có những điểm du lịch Hang động nổi tiếng như Động Phong Nha, Động Thiên Đường.

Năm 1992, Chúng tôi có cơ hội được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại làng Phong Nha. Đại tướng rất quan tâm đến vấn đề nghiên cứu hang động của chúng tôi. Ông đã viết lời giới thiệu trong tạp chí thám hiểm của chúng tôi vào năm 1992:

“Nghiên cứu các hang động karst phục vụ cho du lịch, kinh tế và khoa học là công việc rất quan trọng. Cần phải làm cho tốt và luôn chú ý đến công tác bảo vệ môi trường.” Đại Tướng: Võ Nguyên Giáp.

Chúng tôi thực sự may mắn được khám phá hệ thống Hang động khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng, một trong những nơi huyền bí nhất của Việt Nam. Chúng tôi đã thám hiểm hang Khe Ry, hang nước dài nhất thế giới vào năm 1997 và hang Sơn Đòong, hang lớn nhất thế giới vào năm 2009 - 2010. Có thể sau 2010 đoàn thám hiểm chúng tôi tiếp tục khám phá và phát hiện nhiều hang động lớn hơn trong khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng và đó là lý do chúng tôi đang mong chờ cho chuyến đi vào năm 2011. Rất nhiều thành viên trong đợt thám hiểm năm 2010 đang háo hức sẽ trở lại với hy vọng thám hiểm được nhiều hang động mới trong Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng./.

Lê Chiêu Nguyên - Nguyễn Ngọc
(Website VQG Phong Nha - Kẻ Bàng)