Ông Phạm Mậu Tài, Giám đốc Quỹ Phát triển nông thôn và giảm nghèo huyện Quảng Ninh cho biết: “10 năm đồng hành cùng bà con Vân Kiều hai xã miền núi Trường Xuân và Trường Sơn, Quỹ đã tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ thực hiện mô hình phát triển kinh tế, nâng cao kỹ năng sử dụng hiệu quả tài nguyên đất trong trồng trọt, chăn nuôi, xây dựng mô hình phát triển bền vững, góp phần cải thiện đời sống cho nhân dân nói chung và đồng bào dân tộc Vân Kiều nói riêng. Bên cạnh đó, Quỹ cũng đã huy động được trên 10 tỷ đồng từ các nhà tài trợ quốc tế như Tổ chức ICCO (Hà Lan), SEF (Thụy Điển), DED và GIZ (Đức), Đại sứ quán Úc, Hội từ thiện Hoa Kỳ… để đầu tư hỗ trợ thực hiện các mô hình khuyến nông, khuyến lâm, xây dựng cơ sở hạ tầng thôn, bản; bảo vệ môi trường, bảo tồn và phát triển văn hóa tri thức bản địa; đào tạo tập huấn kỹ thuật trồng trọt chăn nuôi, phổ biến các chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân, nhất là đồng bào dân tộc Vân Kiều”.

Đến nay, Quỹ Phát triển nông thôn và giảm nghèo huyện Quảng Ninh đã xây dựng được trên 400 mô hình phát triển nông nghiệp cho nhân dân 02 xã miền núi Trường Xuân, Trường Sơn với đối tượng hưởng lợi chủ yếu là đồng bào dân tộc Vân Kiều và hộ nghèo. Đặc biệt, Quỹ còn xây dựng và duy trì tốt 29 nhóm sở thích với khoảng 300 thành viên hoạt động trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. Từ những ý kiến, kiến nghị của các nhóm sở thích, được chính quyền địa phương đồng thuận và sự hỗ trợ vốn của Quỹ Phát triển nông thôn và giảm nghèo, những năm qua, hai xã miền núi Trường Xuân và Trường Sơn đã thực hiện được nhiều mô hình sáng kiến cộng đồng mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân và phát huy quy chế dân chủ ở cơ sở.

Với hình thức đó, đồng bào dân tộc Vân Kiều ở các bản Khe Dây, Khe Ngang và Lâm Ninh (xã Trường Xuân), Cổ Tràng, Khe Cát, Trung Sơn, Bến Đường (xã Trường Sơn) đã xây dựng được khá nhiều mô hình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội xuất phát từ các sáng kiến của cộng đồng. Đó là các mô hình trồng chuối ở bản Khe Ngang, Cổ Tràng, Bến Đường, Đá Chát; thành lập nhóm tiết kiệm tín dụng quay vòng vốn ở bản Khe Dây, Khe Cát; mô hình chăn nuôi lợn thịt ở bản Trung Sơn, Lâm Ninh; bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa đồng bào dân tộc Vân Kiều ở bản Khe Cát, Khe Ngang... Chị Hồ Thị Hồng, Trưởng nhóm tiết kiệm tín dụng bản Khe Cát cho biết: "Nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự hỗ trợ của Quỹ Phát triển nông thôn và giảm nghèo huyện Quảng Ninh, chị em phụ nữ bản Khe Cát đã thành lập được nhóm tiết kiệm tín dụng, tiếp cận với nguồn vốn ưu đãi để đầu tư phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống, tiêu biểu như gia đình chị Liễu, chị Tơ..."

Nhờ được hưởng lợi từ các mô hình sáng kiến cộng đồng, nhiều hộ đồng bào dân tộc Vân Kiều bản Khe Dây, xã Trường Xuân được đầu tư hỗ trợ về nguồn vốn và kỹ thuật canh tác để phát triển sản xuất. Là thành viên của nhóm tiết kiệm tín dụng quay vòng vốn bản Khe Dây, chị Hồ Thị Vân được hỗ trợ về con giống, kinh phí xây dựng chuồng trại, đầu tư phát triển chăn nuôi lợn nái sinh sản và lợn thịt, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống và có điều kiện lo cho con cái học hành.

Mô hình chăn nuôi lợn được thực hiện ở bản Đá Chát, Trung Sơn (xã Trường Sơn), bản Lâm Ninh (xã Trường Xuân)… đã góp phần giúp nhiều hộ đồng bào Vân Kiều có nguồn thu nhập khá ổn định.

Xuất phát từ sáng kiến cộng đồng “Thành lập mô hình chăn nuôi lợn thịt’’ với 11 hộ nuôi, đến nay, ở bản Trung Sơn, phần lớn các gia đình đều nuôi lợn với quy mô từ 1-2 con/hộ. Từ 01 con lợn nuôi theo mô hình, hiện gia đình chị Hồ Thị Thanh đã phát triển lên 5 con/lứa. Mỗi năm, gia đình chị nuôi được 02 lứa lợn cho xuất chuồng khoảng 4 tạ thịt lợn hơi, mang lại thu nhập khá ổn định cho gia đình. Chị cho biết: “Trước đây, do chưa biết kỹ thuật chăn nuôi và ít đầu tư chăm sóc nên lợn nuôi của gia đình tôi chậm phát triển. Từ ngày được Dự án hỗ trợ con giống và kỹ thuật chăn nuôi, tôi thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, hướng dẫn trực tiếp của cán bộ nên lợn nuôi của gia đình tôi chóng lớn, thời gian nuôi được rút ngắn, tiết kiệm được thức ăn và công chăm sóc, mang lại hiệu quả kinh tế khá cao”...

Điều đáng ghi nhận là Quỹ Phát triển nông thôn và giảm nghèo huyện Quảng Ninh vừa hỗ trợ cây, con giống vừa hướng dẫn kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực cho bà con đồng bào dân tộc Vân Kiều, tạo được tính bền vững trong sản xuất. Hiệu quả đưa lại từ các mô hình này là rất thiết thực và rất phù hợp với phương thức canh tác của đồng bào dân tộc Vân Kiều.

Với những đóng góp của Quỹ Phát triển nông thôn và giảm nghèo huyện Quảng Ninh trong 10 năm qua, có thể khẳng định rằng, việc hỗ trợ đồng bào Vân Kiều xây dựng các mô hình phát triển kinh tế, xã hội đã tạo điều kiện để đồng bào dân tộc nâng cao kiến thức, kỹ thuật và áp dụng thực hiện có hiệu quả, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện.

Hà Ngọc Khang