Hiện nay, có 8/8 huyện, thành phố, thị xã và 86/159 xã, phường, thị trấn có người nhiễm HIV/AIDS, tập trung phần lớn tại thành phố Đồng Hới, tiếp đến là huyện Quảng Trạch và Bố Trạch. Nguyên nhân làm gia tăng dịch HIV tại địa phương chủ yếu là do người nghiện, chích ma túy 1.800 người, gái mại dâm khoảng 800 người và dân di biến động 12.500 người.

Để giảm số nhiễm HIV và các trường hợp tử vong do AIDS cần có sự vào cuộc của các cấp, các ngành và địa phương trong việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng với những chương trình, phóng sự nhằm nâng cao nhận thức của người dân. Các hoạt động thông tin, giáo dục truyền thông được chú trọng cả chiều rộng lẫn chiều sâu, từ thành thị đến nông thôn, miền núi, tập trung đưa giáo dục truyền thông về tận cơ sở xã, phường bằng nhiều nội dung và hình thức phong phú, phù hợp với từng nhóm đối tượng dân cư, giúp người dân hiểu được các đường lây truyền và cách phòng, chống HIV/AIDS. Đặc biệt, chú trọng đến truyền thông trực tiếp, tăng cường giáo dục, lồng ghép nội dung phòng chống HIV/AIDS và tệ nạn ma túy, mại dâm vào các buổi sinh hoạt tập thể, giao lưu văn hóa trong các trường phổ thông, nhất là đối với học sinh lứa tuổi vị thành niên.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng đã duy trì hoạt động của 06 nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng tại các huyện Tuyên Hóa, Quảng Trạch, Bố Trạch, Quảng Ninh và thành phố Đồng Hới; xây dựng 22 hộp cấp bơm kim tiêm (BKT) và 11 hộp bao cao su (BCS) tại huyện Quảng Ninh, Tuyên Hóa và thành phố Đồng Hới; phát miễn phí 18.144 BCS cho nhóm có hành vi nguy cơ cao về lây nhiễm HIV, 8.700 BKT sạch cho đối tượng nghiện chích ma túy thông qua nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng và cộng tác viên phòng chống HIV/AIDS.

Toàn tỉnh có 01 phòng khám ngoại trú tại Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS để thu dung bệnh nhân điều trị nhiễm trùng cơ hội và điều trị ARV. Số lượng bệnh nhân AIDS ngày càng tăng, bệnh nhân đã cảm thấy yên tâm khi điều trị tại phòng khám. Cùng với sự mở rộng quy mô, các dịch vụ, công tác tuyên truyền, tư vấn tại cơ sở, giới thiệu chuyển tuyến và điều trị dự phòng hoàn toàn miễn phí như xét nghiệm HIV miễn phí, điều trị miễn phí dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con bằng thuốc ARV theo đúng quy trình, cung cấp sữa thay thế cho trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV cho đến ít nhất 6 tháng tuổi, kết hợp lồng ghép với chương trình giáo dục sức khỏe và làm mẹ an toàn nên nhận thức về HIV/AIDS và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con của phụ nữ độ tuổi sinh đẻ được nâng cao...

Thông qua các hoạt động truyền thông, can thiệp giảm tác hại, quản lý chăm sóc và điều trị bệnh nhân đã có hiệu quả rõ rệt. Số người nhiễm HIV tiềm ẩn trong cộng đồng đã bắt đầu có chuyển biến để tiếp cận hoạt động xét nghiệm HIV nhằm phát hiện kết quả nhiễm HIV để đưa vào hoạt động chăm sóc và điều trị HIV/AIDS. Theo dõi kết quả điều trị của bệnh nhân AIDS đã cho thấy có sự tuân thủ điều trị ARV để kéo dài tuổi thọ nên kết quả là số tử vong do AIDS giảm dần. Hệ thống nhân lực cho công tác phòng, chống HIV/AIDS được kiện toàn và củng cố; hoạt động của các nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng được triển khai đa dạng và ngày càng có kinh nghiệm, các hoạt động truyền thông về HIV/AIDS ngày càng đa dạng, phong phú nên nhận thức của người dân về HIV/AIDS đang có xu hướng giảm dần kỳ thị, giúp người nhiễm sớm hoà nhập cộng đồng.

Tuy nhiên, tình hình dịch HIV/AIDS có nhiều dấu hiệu tiềm ẩn khả năng bùng phát, có sự biến động về đường lây truyền nên ngân sách để thực hiện các chương trình, hoạt động tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS còn gặp nhiều khó khăn. Do đó, ngày 25/6/2014, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1642/QĐ-UBND về thực hiện Đề án “Bảo đảm tài chính cho các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2014-2020”. Theo đó, ước tính tổng nhu cầu kinh phí cho các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2014-2020 là 64 tỷ đồng, trong đó dự phòng chiếm 32%, chăm sóc điều trị 13.15%, tăng cường năng lực 50.41% và theo dõi giám sát 4.44%.

Phòng, chống HIV/AIDS là một nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, cần có sự phối hợp của cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp và là bổn phận, trách nhiệm của mỗi người dân, mỗi gia đình và mỗi cộng đồng. Do đó, nhằm bảo đảm tài chính cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, các cấp, các ngành và địa phương cần tiếp tục vận động, kêu gọi và đa dạng hóa các nguồn viện trợ quốc tế, thu hút các nhà tài trợ mới để thu hẹp khoảng trống thiếu hụt về kinh phí cho các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS.

Bên cạnh đó, Đề án cũng đưa ra các giải pháp về kinh phí để bảo đảm tính bền vững của các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS như phát huy vai trò chủ động và trách nhiệm của địa phương, đơn vị trong đầu tư cho phòng, chống HIV/AIDS; huy động sự tham gia đóng góp kinh phí của các doanh nghiệp cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS; mở rộng hình thức cung cấp dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS, tạo điều kiện cho người nhiễm HIV được tiếp cận sớm với các dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ điều trị và chăm sóc HIV/AIDS; huy động các tổ chức xã hội, các tổ chức dựa vào cộng đồng tham gia cung cấp các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS bằng nguồn kinh phí tự huy động được (từ các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, các nhà tài trợ khác); lồng ghép các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS vào các hệ thống, thiết chế kinh tế - xã hội hiện có, đặc biệt là hệ thống y tế và chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, các phong trào, cuộc vận động quần chúng của các địa phương, đơn vị...

Mai Anh