Nơi đây, 80 năm trước, đã từng diễn ra sự kiện thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên trên đất Quảng Bình. Đây được xem là một sự kiện quan trọng làm tiền đề cơ bản quyết định những thắng lợi oanh liệt và những bước nhảy vọt trong tiến trình cách mạng ở Quảng Bình.

Ngày 22-4-1930, tại Ga Kẻ Rấy (Hoàn Lão), Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở tỉnh Quảng Bình được thành lập trên cơ sở Ban vận động Đông Dương Cộng sản Liên đoàn. Chi bộ gồm 3 đồng chí: Điện, Ga (tức đồng chí Nguyễn Trọng Di làm xếp ga tại Ga Kẻ Rấy) và Duyệt (tức Dương Đình Dư, thầy giáo dạy học). Đến cuối tháng 8-1930, chi bộ đã xây dựng được tổ chức Nông hội đỏ công nhân đường sắt ở ga Ngân Sơn và ga Sa Lung. Phong trào cách mạnh của quần chúng dưới sự lãnh đạo của chi bộ ngày càng phát triển làm cho bộ máy chính quyền bảo hộ và bọn tay sai ở Quảng Bình vô cùng hoang mang, lo sợ. Bằng các thủ đoạn khủng bố, mua chuộc hết sức thâm độc, bọn chúng tìm mọi cách dập tắt phong trào cách mạng. Đến tháng 5-1931, các đảng viên ở Chi bộ Ga Kẻ Rấy lần lượt sa vào tay giặc. Đây là một tổn thất lớn đối với phong trào cách mạng ở Quảng Bình nói chung và ở Bố Trạch nói riêng.

Di tích lịch sử cách mạng Ga Kẻ Rấy thuộc tiểu khu 7, cách trung tâm thị trấn Hoàn Lão, huyện Bố Trạch khoảng 3km về phía Tây. Nơi đây, Đảng bộ và chính quyền huyện Bố Trạch đã cho xây dựng bia di tích để ghi dấu sự kiện lịch sử vẻ vang về sự ra đời của một chi bộ Đảng đầu tiên trên đất Quảng Bình. Hàng năm, cứ đến ngày 22-4, các đồng chí lãnh đạo huyện cùng các em học sinh lại đến đây dâng hoa và cùng nhau ôn lại một mốc son lịch sử vô cùng quan trọng của huyện nhà.

Báo QB số 80 - 2010