Người dân tiếp cận với chủ trương, đường lối của Nhà nước thường xuyên qua các kênh thông tin đại chúng khi có điện.

Những ngày cuối cùng của năm 2015, PV Báo Lao Động ngược trở lại bản CuPua (xã Đak Rông, huyện Đak Rông, Quảng Trị) và bản Sy Lòm (xã Trọng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình) - nơi đời sống đồng bào còn rất khó khăn - để nghe, thấy chuyện ánh điện “văn minh”.

Điện của người Mày sáng hơn trăng

Người Mày được biết đến là đồng bào thiểu số có rất ít người, chỉ sống ở vùng núi cao ở hai xã của huyện Minh Hóa, Quảng Bình. Ông Hồ Phin - Chủ tịch xã Trọng Hóa, nơi có hơn 60 hộ người Mày sinh sống - đúc kết một câu gói gọn giới thiệu về người Mày rằng: Hơn 60 hộ dân người Mày 100% là hộ nghèo, quẩn quanh 3 cây lúa rẫy, ngô và sắn. Mấy chục năm định cư ở đây, nhưng do đường sá xa xôi nên đồng bào vẫn chưa có điện. Không “bó tay” hay đợi chờ, người Mày ở Sy Lòm đã tìm cách xích lại gần hơn với cuộc sống, bằng cách đặt tuabin ở suối để lấy điện.

Việc người Mày biết cách làm điện, bắt nguồn từ một người trong bản khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, đã học được “bí kíp” đặt tuabin ở suối để “hứng” điện. Ngày trở về Sy Lòm, người này mang theo tuabin, và hướng dẫn thanh niên trong bản ra ngăn suối, tạo thành dòng chảy để thắp sáng bóng đèn. Buổi tối, thấy bóng đèn chiếu sáng, đồng bào Mày mừng rơi nước mắt. Thấy điện đem lại nhiều lợi ích, đồng bào Mày đã tự học lẫn nhau, 3-4 hộ chung nhau mua một tuabin và cùng ngăn suối để lấy điện.

Cứ thế, đến nay hầu như ở Sy Lòm nhà nào cũng có bóng đèn thắp điện vào buổi tối. Ông Đinh Văn Sơn dùng tuabin để phát điện nhiều năm nay. Ông Sơn còn có những cải tiến để dòng điện mạnh hơn để phát cả tivi và bóng đèn cùng lúc. Ông kể rằng, từ ngày có điện, có tivi, đời sống của người Mày ở đây có những cái mới. Con nít ở trong bản được học bằng ánh điện, các thầy giáo cắm bản cũng đỡ vất vả hơn.

Do đường sá xa xôi, nên lưới điện quốc gia chưa được đưa về đây, nhưng hiện đã có dự án cấp điện mặt trời cho người Mày. Dự án này đang được triển khai, các trụ móng để đặt máy phát điện đang được gấp rút xây dựng ở Sy Lòm, nên không lâu nữa, Sy Lòm sẽ có điện an toàn để sử dụng. Điều khiến ông Sơn hồ hởi, là điện của người Mày tuy nhỏ, nhưng đã sáng hơn ánh trăng. Đến khi có thêm cái điện của Nhà nước nữa, thì đêm đến Sy Lòm sẽ sáng trưng giữa rừng núi. Lúc đó, ông Sơn sẽ sắm máy bơm nước, máy cưa để phục vụ cho công việc...

Có điện, phải làm ăn khác

Thôn CuPua ở huyện Đak Rông của tỉnh Quảng Trị nằm sát QL9, bên kia là núi, bên này cũng là núi, thôn có đến 3 cụm bản, nằm chia tách theo dân cư. Ở đây 100% người dân là đồng bào Vân Kiều, cuộc sống cũng phụ thuộc vào lúa rẫy, sắn ngô và rừng keo tràm. Đêm đến giữa đại ngàn, CuPua chìm trong đêm tối. Anh Hồ Văn Pho - trưởng thôn CuPua - nói rằng, chưa kể đến kinh tế, so sánh học sinh ở các cụm với nhau là rõ nhất, đến lớp cô giáo không cần hỏi ở cụm nào, mà chỉ cần xem “trình độ” là có thể đoán được học sinh ở bản chưa có điện. Nhưng đó là chuyện của một tháng trước, bây giờ CuPua đã được thắp sáng từ lưới điện quốc gia. Chỉ mươi ngày sau khi đóng điện, bản làng ở đây đã có nhiều đổi khác.

Gia đình chị Hồ Thị Mộc (SN 1982) ở CuPua 3 đã đóng cho cháu Hồ Văn Đen một chiếc bàn để học bài mỗi tối. Chị Mộc nói, trước giờ đèn đóm mù mờ, vắt vẻo tí là cháu đi ngủ vì cả nhà ngủ hết rồi. Nay có điện thì khác, ngủ sớm là bị ăn đòn, nên cháu học chăm hơn, cô giáo cũng nói có tiến bộ. Từ cái tivi duy nhất do Cty điện lực miền Trung trao tặng hôm làm lễ mừng có điện, nay ở các cụm bản CuPua nhiều nhà đã sắm tivi. Đặc biệt, máy xay xát để giảm gánh nặng cho người phụ nữ cũng được cánh đàn ông ở bản bàn bạc, cùng góp tiền lại để sắm dùng chung.

Già làng thôn CuPua Hồ Ốt tiếc nuối rằng, gần hết cuộc đời già sống với đèn dầu, nên nhiều chủ trương, chính sách của Nhà nước già bỏ lỡ. Giờ có điện, có tivi, làm giàu không khó, ngày mô cũng nói oang oang trên tivi, rồi cây gì con gì cũng có cụ thể. “Già nhắc nhở con cháu là, kéo điện về đến bản, tính ra mỗi hộ tiêu hết hơn 56 triệu đồng của Nhà nước. Vì thế phải làm ăn khác, phải khấm khá hơn lúc chưa có điện”.

Sưu tầm: Đ.C

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng Trang TTĐT Văn phòng UBND tỉnh nhằm mục đích theo dõi và phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh)