Nằm biệt lập giữa vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, xã rẻo cao Tân Trạch chỉ với một bản duy nhất có 50 hộ, 230 khẩu chủ yếu là đồng bào A Rem. Tộc người A Rem thuộc dân tộc Chứt cùng với tộc người Rục đã có một thời gian dài sống trong các hang đá giữa đại ngàn Trường Sơn và đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng... Năm 1993, Bộ đội Biên phòng Ðồn 593 và chính quyền huyện Bố Trạch tích cực vận động, bà con mới ra định cư ở bản 39 (km 39 đường 20 Quyết thắng). Mặc dù cách huyện lỵ Bố Trạch khoảng 80 km nhưng do đường sá khó khăn, cách biệt, cho nên cuộc sống của đồng bào ở đây vẫn rất khó khăn, sống chủ yếu nhờ nương rẫy, săn bắn tự do và trông chờ vào trợ cấp của chính quyền. Không đường, không điện, không trường, không trạm y tế và rất nhiều những hủ tục lạc hậu vẫn còn là thực tế diễn ra ở bản A Rem khi đảng viên Phan Thanh Bình được tổ chức phân công lên đây làm Bí thư chi bộ.

Biết bao khó khăn, gian khổ của vùng đất mới như thử thách người bí thư trẻ. Cùng với sự giúp đỡ tích cực của Ðồn Biên phòng 593 - Cà Ròng, anh Bình đã kiện toàn lại tổ chức, hoạt động của chi bộ và các tổ chức đoàn thể. Ðây chính là lực lượng nòng cốt, đi đầu để tuyên truyền, vận động người dân, từ bỏ các hủ tục lạc hậu, thói quen du cư để xây dựng cuộc sống mới ổn định. Năm 2003, đoàn lãnh đạo thành phố Hồ Chí Minh đã vượt đường 20 gập ghềnh lên thăm bà con và hỗ trợ hơn ba tỷ đồng để xây dựng 47 căn nhà tặng đồng bào. Có nhà mới, nhưng bà con chưa quen với những ngôi nhà sàn lợp tôn, trụ dựng bằng cột bê-tông vững chãi ấy mà vẫn sống trong những căn nhà sàn dột nát. Anh Bình cùng các đảng viên đến từng nhà vận động mọi người từ bỏ nơi ở cũ về định cư trong những ngôi nhà mới ở bản. Khi các gia đình đã có chỗ ở ổn định, cùng với Bộ đội Biên phòng, Bí thư chi bộ Phan Thanh Bình lại vận động dân bản từng bước từ bỏ các hủ tục lạc hậu, biết ăn ở hợp vệ sinh, phát triển sản xuất, tham gia bảo vệ rừng. Miệng nói, tay làm, anh Bình trực tiếp "cầm tay, chỉ việc" cho đồng bào. Cứ thế, người dân nghe, xem, rồi hiểu và làm theo. Không chỉ nhận khoán bảo vệ hơn 1.000 ha rừng của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, mỗi hộ còn được vay không lãi suất năm triệu đồng để trồng rừng và phát triển chăn nuôi. Hơn bảy ha rừng huê, loại gỗ quý hiếm, hàng trăm con bò, lợn và gia cầm là kết quả lao động của đồng bào trong ba năm gần đây. Cách làm và những kết quả đó được xem như là một cuộc cách mạng trong việc thay đổi phương thức sản xuất của một tộc người vốn trước đây chỉ biết săn bắt, hái lượm và sinh sống trong hang đá. Bà Y Triêng, ở bản A Rem nói: "Cán bộ Bình lên đây giúp đồng bào nhiều lắm, giúp biết trồng cái cây, nuôi con lợn, con bò, hướng dẫn ăn, ở sạch sẽ, chữa cái bệnh cái tật, con cái được học hành. Mình cảm ơn cán bộ Bình nhiều lắm".

Giờ đây, ánh sáng văn hóa, cái chữ của Bác Hồ đã vượt núi rừng lên với đồng bào A Rem. Trường Dân tộc nội trú huyện Bố Trạch được xây dựng tại xã Thượng Trạch, chỉ cách Tân Trạch ba đến bốn km. Anh Bình lại đến từng nhà vận động trẻ em đến trường. Hiện đã có gần 100 cháu học tiểu học và THCS ở ngôi trường này.

Ðể lại mái ấm gia đình dưới miền xuôi, sau gần bảy năm "bốn cùng" gắn bó với đồng bào A Rem, mỗi kết quả có được hôm nay của bà con đều mang đậm dấu ấn của Bí thư chi bộ Phan Thanh Bình. Từ năm đảng viên đầu tiên, đến nay Chi bộ xã Tân Trạch đã có 28 đồng chí, trong đó có 13 đảng viên là người dân tộc A Rem. Nhiều đảng viên trong chi bộ gắn cho anh danh hiệu đảng viên "bốn nhất": "Ði luân chuyển sớm nhất, đến nơi khó khăn nhất, thời gian luân chuyển dài nhất và được đồng bào yêu quý nhất".

Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Bố Trạch Trần Thanh Văn nhận xét: Ðồng chí Phan Thanh Bình vốn là một cán bộ Ðoàn, được luân chuyển đến một trong hai xã khó khăn nhất của huyện, nhưng đã phát huy được vai trò tiên phong, gương mẫu của người đảng viên, giúp bà con thay đổi nhận thức, bước đầu biết tự sản xuất, bảo vệ rừng. Mặc dù đời sống của đồng bào vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng những đóng góp của đồng chí bí thư chi bộ Tân Trạch đối với bà con A Rem là rất đáng biểu dương và học tập.

Bài, ảnh: Hương Giang và Xuân Thắng