Một bảo tàng về vị tướng lĩnh tài ba tầm thế giới phải chăng chỉ là chuyện thời gian? Sẽ tỏa sáng Bảo tàng Võ Nguyên Giáp - ẩn chứa câu chuyện dài về một vĩ nhân gắn liền lịch sử và văn hóa dân tộc. Bảo tàng của ký ức và sáng tạo ấy chắc chắn làm nên những thay đổi xã hội, như tinh thần Ngày Bảo tàng thế giới năm 2013.

Đó là nguyện ước của đông đảo nhân sĩ trí thức, nhân dân trong nước và kiều bào ta ở nước ngoài. Trung tướng Nguyễn Quốc Thước cũng đề nghị nên xây dựng Bảo tàng Võ Nguyên Giáp, bởi cuộc đời của Đại tướng đầy ắp sự kiện của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. "Chúng ta có một thuận lợi lớn khi phim ảnh, tài liệu về Đại tướng có rất nhiều. Nhất là những người tiếp xúc với Đại tướng cũng còn nhiều”, Giám đốc Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh Huỳnh Ngọc Vân nói vậy dù theo bà, trong lòng mỗi người dân Việt Nam đã có một "bảo tàng” riêng mình về Đại tướng!

Vâng, dường như trái tim chúng ta đều có nơi thiêng liêng tưởng nhớ vị Đại tướng dung dị đã tạo nên lịch sử. Nhưng Bảo tàng Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi hoàn thành sẽ là nơi để ai tới đây cũng được lắng nghe bằng mắt, nhìn bằng trái tim những kỷ vật, hình ảnh về Người - tỏa sáng một nhân cách lớn, kết nối các câu chuyện cộng đồng. Chính khách tham quan cũng có thể tham gia chuyện kể về Đại tướng bằng hoài niệm, cảm xúc riêng mình, gợi mở và khuyến khích những câu chuyện xác thực khác từ cộng đồng, làm sinh động gần gũi hơn cuộc đời vị danh tướng thế kỷ 20 Võ Nguyên Giáp, bất tử giữa lòng dân.

Trí tưởng tượng riêng tôi hình dung Bảo tàng có phòng trưng bày thường xuyên các nghiên cứu, sưu tầm và giới thiệu hiện vật kỷ vật, kỷ yếu, sách, hồi ký… về Người, lại có không gian tổ chức các trưng bày chuyên đề đặc sắc, như "Nỗi đau bất tận” cả nước rưng rưng tiễn biệt Người mùa thu này. Chuyên đề ấy ra mắt công chúng hàng ngàn bức ảnh, video, phim ngắn…, dẫn dắt du khách qua một chuỗi những câu chuyện thật của các gương mặt trong một biển người đẫm nước mắt đứng dọc hai bên đường đón linh cữu Người qua. "Thu Hà Nội chia tay một vĩ nhân - Người không chỉ là chứng nhân lịch sử mà chính người đã góp phần tạo nên lịch sử”, "Có chứng kiến khoảnh khắc này mới thấy được Đại tướng trong lòng dân quan trọng đến nào, tầm vóc Người vĩ đại ra sao. Cả dân tộc đều hướng về Người. Chúng cháu và thế hệ mai sau đời đời nhớ ơn Đại tướng”.

Gắn liền với trưng bày là những hoạt động giáo dục dành cho mọi đối tượng công chúng và dành riêng cho học sinh. Sẽ có thuyết trình, giao lưu đặc biệt tưởng nhớ ngày Đại tướng về Đất Mẹ, của người tham gia đưa tiễn Đại tướng, từ những sinh viên tình nguyện tới những chiến sĩ cảnh vệ.

Những người dân ở Mường Phăng có thể sẽ được mời đến Bảo tàng góp ý để hoàn thiện ngôi lán trong khu rừng Đại tướng ở năm xưa, mô phỏng lại để trưng bày ngoài trời Bảo tàng. Đó sẽ như một công viên với suối nước cùng rất nhiều thảm cỏ, cây xanh, có những loại cây đưa về từ các miền đất gắn bó với tên tuổi Đại tướng Võ Nguyên Giáp như Cao Bằng, Thái Nguyên, Quảng Bình. Các nhà nghiên cứu, sinh viên và những người quan tâm tìm hiểu lịch sử, văn hóa đất nước sẽ có cơ hội chuyện trò, trao đổi trực tiếp về những vấn đề liên quan đến phong tục, tình làng nghĩa xóm xưa và nay của cộng đồng dân tộc vùng cao Tây bắc.

Trong xu thế chung góp phần bảo vệ và phát huy di sản văn hóa của nhân loại, tất nhiên Bảo tàng Đại tướng do Nhà nước xây dựng là bảo tàng cấp quốc gia, tầm cỡ vĩ đại khó hình dung hết. Sức sống của bảo tàng về Đại tướng phụ thuộc không nhỏ ở đội ngũ cán bộ làm bảo tàng chuyên nghiệp, biết biến các hoạt động bảo tàng thực sự là một nhân tố vừa liên kết vừa thúc đẩy xã hội.

Ở đây hy vọng sẽ có Chương trình "Người bạn bảo tàng”, như ở Bảo tàng Dân tộc học hôm nay, để bất cứ ai có nguyện vọng đều có thể tham gia tình nguyện viên, hội viên bảo tàng, trợ giúp các cuộc trưng bày mới, mở rộng và bảo quản các sưu tập hiện vật, giúp Bảo tàng phát huy tốt hơn vai trò giáo dục đối với công chúng.

Câu chuyện một bảo tàng về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, với nhiều người, có thể xem là một ước mong mãnh liệt, đã nhen nhóm từ khi Người còn sống. Giờ đây Người đã an nghỉ, ngọn lửa của lòng nhiệt huyết từ Người vẫn đang lan tỏa lâu bền... Hy vọng không lâu nữa khi Bảo tàng Đại tướng đón khách tới tham quan, đó sẽ là một trong những nơi thú vị nhất, đong đầy sức mạnh đoàn kết và sự trường tồn dân tộc, lưu dấu nơi mỗi du khách có dịp tới chiêm bái trong hành trình khám phá về Thủ đô Hà Nội nói riêng cũng như Việt Nam nói chung.