Trong khi các Công ty lữ hành du lịch Quảng Bình đang trăn trở lo tìm cách đa dạng sản phẩm cho du khách trong hành trình tour, thì các làng nghề nơi đây được đánh giá là đầy tiềm năng để phát triển các sản phẩm phục vụ du khách lại chưa được phát huy liên kết. Vì vậy, doanh nghiệp lữ hành cùng với các sản phẩm làng nghề truyền thống ở địa phương phục vụ du lịch cần liên kết để tìm ra giải pháp giữa du lịch và làng nghề để có được tiếng nói chung, tương tác hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển bền vững.

Quảng Bình hiện có trên 14.691 cơ sở ngành nghề nông thôn bao gồm 24 làng nghề truyền thống, thu hút khoảng gần 46.500 lao động. Các cơ sở sản xuất ngành nghề nông thôn chủ yếu sản xuất các mặt hàng truyền thống có thể cạnh tranh trên thị trường như rượu, mây - tre - đan, chiếu cói, nón lá, nước mắm, mộc mỹ nghệ... nhưng việc kết nối giữa các làng nghề với các đơn vị kinh doanh du lịch lữ hành thì hầu như chưa được quan tâm đúng mức... 

Sản phẩm nón lá Ba Đồn

Hiện nay, sản phẩm làng nghề truyền thống phục vụ cho du khách, du lịch rất khan hiếm. Điều đáng nói là Quảng Bình chưa có một sản phẩm truyền thống đặc trưng làm quà tặng cho du khách ngoại trừ một số món quà quê dân dã như khoai deo, bánh lộc, nón lá... thì các sản phẩm này chưa thể làm quà tặng cho các đoàn khách đến du lịch tham quan. Đây chính là một thực tế mà ngành Du lịch, tỉnh vẫn chưa tìm ra được lời giải... Việc phát triển làng nghề cũng như tạo ra những sản phẩm có chất lượng, mang đặc trưng văn hóa vùng miền đang được các cấp, các ngành quan tâm. Đã có nhiều giải pháp được đưa ra để giải bài toán đầu ra cho các sản phẩm thủ công làng nghề truyền thống như tập trung đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, khuyến khích các nghệ nhân tiếp tục truyền, dạy nghề, tham gia quảng bá sản phẩm, trình diễn khả năng tay nghề, tham gia hội chợ trong nước và quốc tế.... Nhưng việc chọn ra được một sản phẩm để làm quà lưu niệm đặc trưng của vùng đất cát trắng để du khách nhớ ngay đến Quảng Bình đó là một mong muốn đối với ngành Du lịch của tỉnh. Một số làng nghề có thương hiệu lâu năm như: Thôn Tuy Lộc, xã Lộc Thủy (huyện Lệ Thủy) sản xuất rượu; làng Mai Hồng, xã Đồng Trạch (huyện Bố Trạch) với nghề rèn đúc; thôn Thọ Đơn, xã Quảng Thọ (huyện Quảng Trạch) với nghề đan lát; làng Hạ Thôn xã Quảng Tân (thị xã ba Đồn) với nghề làm nón lá... cũng mới chỉ quan tâm đến thị trường đầu ra, còn tạo sản phẩm thu hút khách du lịch đến với làng nghề thì hầu như chưa đề cập. Một trong những nguyên nhân khiến cho các sản phẩm thủ công truyền thống không thể cạnh tranh hay phát huy được thế mạnh của mình để đáp ứng nhu cầu của thị trường, nhất là dành cho khách du lịch, đó là do mẫu mã, giá trị quảng bá sản phẩm.... Hiện nay, tất cả những người làm ra mẫu của các làng nghề toàn là nghệ nhân dân gian, hoặc chưa được đào tạo qua trường lớp mà chỉ làm theo kinh nghiệm nên mẫu các mặt hàng, quy cách đóng gói, nhãn mác, bao bì vẫn còn quá đơn giản và không có tính thẩm mỹ cao...

Hàng thủ công mỹ nghệ, quà lưu niệm cho khách du lịch

Một thực tế cho thấy, hiện nay, làng nghề trên địa bàn tỉnh đang gặp khó khăn về cơ sở hạ tầng, giao thông; làng nghề chưa được đầu tư chiều sâu cho cách làm du lịch; người làng nghề chưa nhận thức được giá trị của du lịch đem lại... cho nên, sự đầu tư của làng nghề về việc phát triển du lịch chưa có, sản phẩm làng nghề còn đơn điệu và kém hấp dẫn du khách hơn. Để làng nghề được tồn tại và phát huy được giá trị văn hóa thì chính quyền địa phương, các ban, ngành cần giúp các làng nghề địa phương, hộ cá nhân khôi phục các nghề truyền thống của mình, đồng thời định hướng cho các Công ty Du lịch liên kết với việc phát triển du lịch và trình diễn cách làm sản phẩm làng nghề, bán hàng lưu niệm, hàng thủ công mỹ nghệ kết hợp với các dịch vụ giới thiệu ẩm thực... Yếu tố quan trọng không thể thiếu để thu hút khách du lịch đến với các làng nghề là vấn đề môi trường phải thân thiện. Phát triển, quảng bá làng nghề với du lịch, gìn giữ được bản sắc, những nét tinh hoa của làng nghề cũng như môi trường sống của người dân. Hiện nay, khách du lịch đến với làng nghề không chỉ để ngắm nhìn, tham quan mà họ ham muốn được tham gia, học kỹ năng làm nghề và muốn tự tay tạo ra sản phẩm. Để đáp ứng được nhu cầu này, các làng nghề phải giữ được nghệ nhân, thợ giỏi nghề, giữ lại những ngôi nhà có kiến trúc cổ, sưu tầm các sản phẩm nổi tiếng, có phòng trưng bày hiện vật lịch sử phát triển làng nghề để du khách có thể chọn cho mình sản phẩm làng nghề ứng ý.

Tuy nhiện, có một số doanh nghiệp du lịch trên địa bàn tỉnh đã tìm kiếm, phố hợp với việc phát triển làng nghề là lồng ghép vào các hình thức lưu trú như homestay hay farmstay. Khách du lịch sẽ cùng ăn, cùng ở, cùng làm với những người dân lao động, vừa được hưởng trọn vẹn không gian của làng quê lại có điều kiện tìm hiểu nét văn hóa lịch sử, phong tục tập quán, nếp sống lao động của người dân địa phương. Như vậy, vừa tạo được sự đa dạng trong hành trình tour, tạo được sự tò mò, gây ấn tượng cho du khách; tăng thu nhập tối đa cho người dân địa phương; đồng thời khuyến khích người dân chủ động tham gia vào các hoạt động du lịch, bởi chính họ mới là những người am hiểu văn hóa bản địa nhất. Tuy nhiên hoạt động này vẫn chưa được phát huy tối đa...

Làm gì để tạo ra sự kết nối hiệu quả cho các Công ty kinh doanh lữ hành

Trước hết, các Công ty lữ hành Du lịch cần liên kết hướng dẫn, hỗ trợ một số làng nghề, HTX, trang trại cách thức tổ chức để có thể đón tiếp du khách tại chỗ; giúp họ giới thiệu quảng bá các làng nghề cho du khách tiềm năng và hình thành điểm đến, sao cho du khách có thể trải nghiệm một cách vui thích, phù hợp với nét sinh sống của người bản địa, đồng thời giúp trưng bày sản phẩm của làng nghề đến tận tay du khách. Nếu việc này được triển khai tốt thì hệ số lưu trú của du khách không dừng lại 01 ngày mà sẽ lâu hơn.

Các cấp, chính quyền, cơ quản lý du lịch cần tạo điều kiện, hành lang pháp lý thông thoáng để thúc đẩy Công ty Du lịch và tăng cường liên kết với các doanh nghiệp dịch vụ du lịch khác trong địa phương. Các cơ quan, đơn vị liên quan cần hỗ trợ doanh nghiệp về nghiệp vụ, thông tin và cơ hội giao lưu quảng bá với bên ngoài; thương xuyên đối thoại giữa quản lý Nhà nước với các Công ty lữ hành và các doanh nghiệp dịch vụ du lịch...

Với chủ trương của tỉnh, phát triển du lịch là ngành kinh tế mủi nhọn đang mở ra một hướng đi mới đầy triển vọng cho lĩnh vực du lịch nói chung các làng nghề truyền thống nói riêng thì việc gắn kết làng nghề với du lịch; xây dựng tour du lịch làng nghề, để quảng bá; đồng thời các Công ty lữ hành chú trọng hơn khi đưa thêm vào tour du lịch của mình những chương trình tham quan làng nghề... Nếu sự kết nối giữa doanh nghiệp lữ hành du lịch với làng nghề thực hiện được thì sự hỗ trợ, tương tác lẫn nhau sẽ là đòn bẩy không chỉ giúp cho làng nghề phát triển bền vững mà du lịch lữ hành cũng sẽ có những khởi sắc.

Đặng Hà