Để thực hiện công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn ma túy có hiệu quả, ngay sau khi Luật Phòng, chống ma túy được ban hành, UBND tỉnh đã tích cực chỉ đạo các cấp, ngành triển khai, phổ biến, thi hành Luật Phòng, chống ma túy và các văn bản pháp luật khác liên quan ma túy; tổ chức hội nghị phổ biến Luật Phòng, chống ma túy đến lãnh đạo các sở, ngành cấp tỉnh và Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện. Theo đó, căn cứ đặc điểm tình hình của địa phương, các huyện, thị xã, thành phố đã lập kế hoạch chi tiết, cụ thể triển khai thực hiện hiệu quả Luật Phòng, chống ma túy; văn bản quy phạm pháp luật khác liên quan ma túy được phổ biến rộng khắp trên toàn tỉnh.

Hàng năm, toàn tỉnh đều tổ chức thực hiện Tháng hành động phòng, chống ma túy, Ngày toàn dân phòng, chống ma túy (ngày 26/6), Ngày phòng, chống HIV/AIDS (ngày 01/12). Đặc biệt, nhằm nâng cao nhận thức pháp luật về tội phạm, tệ nạn ma túy, phương thức, thủ đoạn, chế tài xử lý đối với tội phạm ma túy, các sở, ban, ngành, đoàn thể, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền phòng ngừa tội phạm và tệ nạn ma túy bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm, tình hình địa bàn, cụ thể như lồng ghép nội dung tuyên truyền về phòng, chống ma túy vào các buổi sinh hoạt nội bộ cơ quan, đơn vị, hoạt động ngoại khóa ở trường học; cuộc thi, hoạt động thuyết trình, thu hút hàng ngàn lượt cán bộ, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp Nhân dân tham gia; mở rộng tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, Website của các cấp, các ngành. Trong 09 năm qua, các sở, ngành, địa phương đã tổ chức 34 lớp tập huấn về phòng, chống ma túy, thu hút 7.045 lượt cán bộ, công chức, đoàn viên, thanh niên, sinh viên, học sinh và quần chúng Nhân dân tham gia; quán triệt cho 53.195 lượt hội viên của các tổ chức chính trị - xã hội; tổ chức 1.728 hội nghị, buổi nói chuyện chuyên đề về phòng, chống ma túy tại địa phương, cơ quan, trường học, khu vực biên giới với 548.660 lượt người tham gia; tiến hành ký cam kết về phòng, chống ma túy tại 350 khu dân cư và 134.500 lượt hộ gia đình; lắp đặt 6.100 pa nô, băng rôn, khẩu hiệu; cấp phát 102.500 tờ rơi tuyên truyền về phòng, chống ma túy.

Bên cạnh đó, các ban, ngành, đoàn thể, địa phương cũng chú trọng xây dựng, nhân rộng, phát huy hiệu quả mô hình, điển hình tiên tiến, câu lạc bộ phòng, chống ma túy trên địa bàn; thường xuyên tổ chức rà soát, kiểm tra, đánh giá chất lượng mô hình phòng, chống ma túy triển khai ở cơ sở. Hiện, tỉnh Quảng Bình có trên 73 mô hình được xây dựng và đang hoạt động, trong đó nhiều mô hình phòng, chống ma túy hoạt động hiệu quả như “Bản không có ma túy” ở huyện Minh Hóa; “Khu dân cư, trường học không có ma túy và tệ nạn xã hội” ở các huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy, Ba Đồn; “Cụm liên hoàn an toàn về an ninh, trật tự” ở địa bàn giáp ranh của huyện Lệ Thủy và Quảng Ninh; “Tổ truyền thông về ma túy” của thành phố Đồng Hới; “Tổ xung kích tự quản về an ninh, trật tự” ở huyện Bố Trạch; Câu lạc bộ “Phụ nữ không có chồng, con vi phạm pháp luật và tệ nạn ma túy” tại các huyện Tuyên Hóa, Bố Trạch; Câu lạc bộ “Quản lý, giáo dục người nghiện” ở huyện Lệ Thủy, Minh Hóa; xây dựng và triển khai các mô hình “Xã, phường, thị trấn không có tệ nạn ma túy”, “Trường, xã, phường bảo đảm an ninh, trật tự”...

Cùng với việc đẩy mạnh tuyên truyền, Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo Phòng, chống tội phạm, AIDS, tệ nạn xã hội và phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (138) tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo lực lượng chuyên trách, nòng cốt là Công an, Bộ đội Biên phòng, Hải quan thực hiện quyết liệt biện pháp phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm ma túy; phối hợp chặt chẽ công tác nắm tình hình, điều tra, xử lý nghiêm tội phạm ma túy trên tuyến biên giới, khu vực cửa khẩu Quốc tế Cha Lo, tuyến biển; chỉ đạo lực lượng Công an mở nhiều đợt cao điểm đấu tranh trấn áp tội phạm ma túy, triệt xoá các đường dây, ổ, nhóm và tụ điểm ma túy. Theo đó, lực lượng Công an tỉnh đã đấu tranh, triệt xóa được 87 đường dây vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, 106 điểm phức tạp về ma túy; bắt 428 vụ, 699 đối tượng, thu giữ hơn 1.471g hêrôin, trên 1.637g và 20.728 viên ma túy tổng hợp, 35,88kg cần sa, 1,38kg cỏ Mỹ và các tang vật khác; phát hiện, xử lý 572 đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy; khởi tố 342 vụ, 445 bị can; xử lý vi phạm hành chính 86 vụ, 254 đối tượng.

Mặt khác, lực lượng phòng, chống tội phạm ma túy Bộ đội Biên phòng tỉnh cũng trực tiếp bắt, xử lý 23 vụ, 28 đối tượng tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, thu giữ 524,95g và 13 gói heroin, 1,598g cùng 3.374 viên ma túy tổng hợp, 8,323kg cần sa, các tang vật khác. Ngoài ra, Hải quan Quảng Bình cũng đã tổ chức 432 đợt tuần tra kiểm soát khu vực cửa khẩu nhằm chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn tội phạm ma túy; phối hợp với lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ 36 vụ tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, thu giữ hơn 124g hêrôin, 235g và 12.230 viên ma túy tổng hợp... Tính từ năm 2009 đến tháng 6/2017, các lực lượng chức năng khởi tố 490 vụ, 683 bị can về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy; Viện Kiểm sát Nhân dân hai cấp truy tố 472 vụ, 658 bị can; Tòa án Nhân dân hai cấp đưa ra xét xử 465 vụ, 647 bị cáo phạm tội về ma túy.

Đối với việc điều tra các vụ án ma túy liên quan đến đối tượng của hai bên biên giới Việt - Lào trên địa bàn tỉnh, lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Hải quan đã thường xuyên phối hợp với lực lượng đấu tranh phòng, chống ma túy của Lào tổ chức nắm tình hình trên tuyến biên giới, khu vực cánh gà cửa khẩu, trao đổi thông tin về tội phạm ma túy và kinh nghiệm đấu tranh các chuyên án ma túy qua biên giới; ký Biên bản ghi nhớ, trao đổi tình hình về phòng, chống tội phạm, phòng, chống ma túy trên tuyến biên giới, qua đó đã mang lại những kết quả tích cực. Công tác cai nghiện ma túy cũng đạt được những kết quả nhất định, cơ sở cai nghiện tỉnh đã đưa ra khỏi danh sách quản lý cai nghiện 127 người, trong đó 05 người được dạy nghề, 09 người được hỗ trợ việc làm, 03 người được hỗ trợ vay vốn làm ăn...

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai Luật Phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh cho thấy vẫn còn có sự chồng chéo, mâu thuẫn giữa quy định của Luật Phòng, chống ma túy với các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan; chế độ, chính sách đối với lực lượng thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy còn thấp; việc xác định tình trạng nghiện ma túy nhiều bất cập, chưa ban hành đầy đủ quy trình để xác định nghiện ma túy, nhất là các loại ma túy mới...

Thời gian tới, thiết nghĩ, Chính phủ cần quy định cụ thể hơn về trách nhiệm cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống ma túy; biện pháp quản lý, giáo dục, giúp đỡ người đã cai nghiện khi họ trở về địa phương; sớm ban hành văn bản quy định chế độ thống kê phòng, chống ma túy phù hợp với thực tế, đảm bảo tính thống nhất chung trong các ngành; quy định tiêu chí xác định tình trạng nghiện; rút ngắn một số quy trình, thủ tục lập hồ sơ cai nghiện... Bên cạnh đó, Chính phủ cần chỉ đạo việc bảo đảm nguồn kinh phí thực hiện các đề án, dự án thuộc Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020; quan tâm trang cấp cơ sở vật chất, quy định chế độ chính sách, ưu tiên lực lượng chuyên trách trực tiếp đấu tranh phòng, chống ma túy...

N.Quý