Toàn tỉnh hiện có 182 trường mầm non, 465 nhóm nhà trẻ (bao gồm công lập, dân lập, tư thục) với 9.195 cháu, tỷ lệ huy động đạt 23%. Mẫu giáo có 1.756 lớp với 53.539 cháu, tỷ lệ huy động đạt 96%. Bình quân 22,15 cháu/nhóm trẻ; 30,4 cháu/lớp. Tổng số cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên 6.582 người, trong đó cán bộ quản lý 502 người, giáo viên 4.222 người, nhân viên 1.858 người. Đối với những địa bàn có khu công nghiệp như huyện Lệ Thủy, huyện Quảng Ninh, huyện Bố Trạch, huyện Quảng Trạch và thành phố Đồng Hới hiện có 3.914 công nhân lao động với 531 trẻ đến trường là con công nhân. Cán bộ, công nhân lao động tại các khu công nghiệp chủ yếu là người ở địa phương nên nhu cầu gửi trẻ ở độ tuổi mầm non rất cao. Hầu hết các cháu đều được gửi vào trường mầm non công lập trên địa bàn nơi cư trú và ở một số nhóm trẻ tối đa 07 trẻ.

Để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước đối với các cơ sở GDMN, thời gian qua, tỉnh đã tích cực chỉ đạo quán triệt, tổ chức thực hiện Điều lệ trường mầm non, Quy chế tổ chức hoạt động trường mầm non tư thục theo quy định; tiến hành phân cấp quản lý Nhà nước đối với cơ sở GDMN; thực hiện các quy định hiện hành về điều kiện, thủ tục, thẩm quyền, hồ sơ và trình tự thành lập hoặc cho phép thành lập, hoạt động giáo dục, đình chỉ hoạt động giáo dục, sáp nhập, chia, tách, giải thể cơ sở GDMN; điều kiện đảm bảo chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. Đến nay, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên cơ bản đảm bảo về số lượng, trình độ đào tạo và đồng bộ về cơ cấu. 100% cán bộ quản lý và giáo viên có trình độ đào tạo đạt chuẩn trở lên, trong đó có 99,6% cán bộ quản lý và 84,7% giáo viên đạt trên chuẩn. Tỷ lệ 1,96 giáo viên/nhóm, lớp. Giáo viên ngoài công lập được trả lương theo trình độ đào tạo và đóng bảo hiểm theo quy định. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi được chú trọng. Hiện, toàn tỉnh có 2.090 phòng học, trong đó 1.227 phòng học kiên cố (58,7%), 728 phòng học bán kiên cố (34,8%), 904 phòng chức năng, 352 bếp ăn, 434 sân chơi có đồ chơi ngoài trời, 1.445 nhà vệ sinh đạt yêu cầu, 2.051 nhóm, lớp đủ đồ dùng theo quy định; có 76 trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia (41,8%), trong đó 68 trường đạt mức độ 1, 08 trường đạt mức độ 2.

Bên cạnh việc quan tâm cơ sở vật chất, hàng năm, UBND tỉnh cũng chỉ đạo sở, ngành, các cấp quản lý giáo dục tăng cường kiểm tra tổ chức, hoạt động của các cơ sở GDMN như vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm; cấp Giấy chứng nhận bếp ăn đạt yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm ở các trường tổ chức bán trú; phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, y tế trường học và giám sát việc thực hiện quyền trẻ em…
Cùng với đó, công tác giáo dục đạo đức nghề nghiệp, nâng cao ý thức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ tại cơ sở GDMN cũng được các cấp quản lý giáo dục chú trọng triển khai thông qua hội nghị, cuộc họp của ngành, đơn vị; tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng quản lý trường, nhóm, lớp cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. Cụ thể, trong học kỳ 1 năm học 2017-2018, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức hội nghị bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ quản lý, giáo viên mầm non cốt cán cấp tỉnh và cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán của tất cả các trường tư thục, nhóm, lớp độc lập tư thục trong tỉnh. Ngoài ra, Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Đồng Hới cũng tổ chức bồi dưỡng về công tác quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ cho hiệu trưởng, chủ trường, chủ nhóm, lớp mầm non ngoài công lập 01 lần/năm học.

Đối với những vùng có khu công nghiệp, để giải quyết vấn đề trường, lớp mầm non, tỉnh cũng đã chỉ đạo các huyện, thị xã, thành phố thực hiện rà soát, quy hoạch trường, lớp mầm non phù hợp, theo hướng tập trung. Theo đó, các địa phương đã quy hoạch, mở rộng quỹ đất, co cụm điểm trường, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các trường để xây dựng cơ sở vật chất. Nhiều địa phương đã quan tâm dành quỹ đất cho xây dựng trường mầm non đáp ứng với nhu cầu phát triển của GDMN trong tương lai bằng việc đền bù đất cho dân, quy hoạch, cấp đất ở địa điểm mới phù hợp hơn. Trong 02 năm (2015-2017), toàn tỉnh có 18 trường công lập được mở rộng quỹ đất, 22 trường được quy hoạch đất ở địa điểm mới để xây dựng cơ sở vật chất; xây mới, cải tạo và đưa vào sử dụng 360 phòng học, 207 phòng chức năng, 80 công trình nước sạch, 308 nhà vệ sinh, 49 bếp ăn; trong đó đặc biệt quan tâm đến việc quy hoạch trường lớp, xây dựng, tăng cường cơ sở vật chất cho các trường mầm non trên địa bàn có khu công nghiệp; đầu tư xây mới 36 phòng học cho 05 trường mầm non với tổng kinh phí trên 24,5 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, công tác quản lý Nhà nước về GDMN, đặc biệt là GDMN ở khu công nghiệp hiện đang gặp những khó khăn như số lượng trẻ đến trường tăng, biên chế giáo viên được giao không tăng; thực hiện chủ trương tinh giản biên chế, với định biên 2,05 giáo viên/lớp, 2,3 giáo viên/nhóm trẻ đang là vấn đề khó khăn cho các trường mầm non trong bố trí đội ngũ thực hiện nhiệm vụ năm học. Hiện tại, trên thực tế, định mức giáo viên/nhóm, lớp vẫn chưa đảm bảo. Chế độ, chính sách đối với nhân viên hợp đồng nấu ăn ở các trường tổ chức bán trú còn bất cập, đặc biệt đối với những đơn vị thuộc vùng miền núi, bãi ngang, ven biển... Áp lực công việc, cường độ lao động của giáo viên ngoài công lập lớn; thu nhập của đội ngũ giáo viên, nhân viên thấp, chưa tương xứng với sức lao động, cường độ làm việc. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa chưa được đẩy mạnh ở một số địa phương, điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng với nhu cầu đến trường của trẻ, do đó vẫn còn tình trạng quá tải về số lượng trẻ/nhóm, lớp ở một số đơn vị. Toàn tỉnh còn 135 phòng học tạm, vẫn còn thiếu nhiều phòng chức năng, 19,9% số bếp tạm, 14,5% sân chơi chưa có đồ chơi, 34,3% sân chơi có dưới 05 loại thiết bị đồ chơi, 4,5% nhóm, lớp thiếu đồ dùng thiết bị theo quy định. Việc xây dựng trường đạt chuẩn Quốc gia còn hạn chế ở nhiều địa phương do khó khăn về kinh phí, một số trường đến thời gian kiểm tra công nhận lại vẫn chưa thực hiện được...

Để đảm bảo điều kiện cơ sở, vật chất, đáp ứng nhu cầu đến trường của trẻ, thời gian tới, thiết nghĩ Chính phủ cần ưu tiên đẩy mạnh các chương trình mục tiêu Quốc gia cho GDMN, bởi đây là cấp học có xuất phát điểm thấp về cơ sở vật chất; hỗ trợ chính sách tiền lương và quy định cụ thể về chế độ, chính sách đối với nhân viên hợp đồng nấu ăn trong GDMN; có chủ trương tăng kinh phí đầu tư cho GDMN, ưu tiên chương trình mục tiêu Quốc gia đầu tư kiên cố hóa trường học cho GDMN, xây dựng phòng học, phòng chức năng cho các đơn vị vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn nhằm đảm bảo duy trì, đạt vững chắc về phổ cập GDMN 05 tuổi; chú trọng tăng cường các dự án cho GDMN thuộc các tỉnh miền núi, nghèo, luôn chịu nhiều thiên tai khắc nghiệt như Quảng Bình...

N.Quý