Theo kết quả rà soát của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến năm 2018, toàn tỉnh có 06/08 địa phương xây dựng các mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ với diện tích 1.039 ha, trong đó 889 ha lúa gạo và 150 ha rau quả; 02 loại hình sản xuất sản phẩm hữu cơ của doanh nghiệp tư nhân và trang trại của hộ nông dân. Doanh nghiệp tư nhân phát triển nông nghiệp hữu cơ chủ yếu sản xuất rau, quả an toàn gắn với áp dụng công nghệ cao theo tiêu chuẩn hữu cơ khu vực như EU, ASEAN, Vietgap, GlobalGap... Các trang trại, nhóm nông hộ chủ yếu sản xuất lúa gạo hữu cơ theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), sạch, an toàn vệ sinh thực phẩm... đáp ứng thị trường nội tỉnh.

Trong lĩnh vực trồng trọt, trên địa bàn tỉnh đã có nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ như: Hợp tác xã Nấm sạch Tuấn Linh với sản phẩm nấm ăn và nấm dược liệu, Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng với sản phẩm gạo sạch P6, mô hình liên kết sản xuất gạo hữu cơ với Tập đoàn Quế Lâm, liên kết sản xuất lúa thảo dược với Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ Vĩnh Hòa, Tinh dầu lạc Nguồn Son - Phong Nha, Tiêu Phú Quý - Bố Trạch, mô hình trồng Tỏi sạch ở xã Quảng Hòa - Ba Đồn, rau an toàn ở Cam Thủy - Lệ Thủy, sản xuất Dưa hấu tại xã Hàm Ninh - Quảng Ninh... Bên cạnh đó, tỉnh cũng có các doanh nghiệp đầu tư phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất rau, quả an toàn như Công ty TNHH Phát triển Dự án Việt Nam, Công ty An Nông, Công ty Cổ phần thực phẩm Đông Dương... Các loại rau, quả ở công ty được trồng theo phương pháp hữu cơ, không sử dụng chất hóa học, chất kích thích sinh trưởng với hệ thống tưới tự động và thích ứng với điều kiện khí hậu của Quảng Bình.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi và thủy sản, toàn tỉnh có 60 mô hình chăn nuôi bò lai, nuôi lợn, 04 mô hình nuôi trồng, đánh bắt thủy sản thực hiện quy trình sản xuất sạch, an toàn theo hướng hữu cơ.

Hiện nay, tại Quảng Bình chưa có tổ chức chứng nhận sản phẩm hữu cơ và đơn vị được chứng nhận sản phẩm hữu cơ. Vì vậy, để hướng đến nền nông nghiệp hữu cơ, thời gian qua, tỉnh đã luôn chú trọng trong công tác quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm; tích cực thanh tra, kiểm tra các đơn vị được chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, thúc đẩy và khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân hướng đến sản xuất nông nghiệp sạch, bền vững. Năm 2018, toàn tỉnh có 185 đơn vị đạt cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Công tác kiểm soát môi trường, điều kiện sản xuất, kinh doanh nông sản thực phẩm an toàn cũng được tăng cường, qua đó nhận thức và hành động của các cấp chính quyền và người dân về an toàn thực phẩm đã có sự chuyển biến đáng kể.

Tuy nhiên, việc phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Quảng Bình còn gặp nhiều khó khăn như thực trạng sản xuất, kinh doanh nông nghiệp cơ bản vẫn là nhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình, trình độ canh tác, công nghệ chế biến, bảo quản và sản phẩm chưa đáp ứng yêu cầu thị trường trong khi sản xuất hữu cơ, đặc biệt là các mô hình nông nghiệp công nghệ cao cần chi phí đầu tư cao và quy mô lớn. Thực tế, các cơ sở sản xuất nông nghiệp sạch ở tỉnh đã có được cơ hội tiếp cận với nhiều thị trường lớn nhưng lại không đủ khả năng cung ứng nguồn hàng do quy mô chưa đủ lớn. Vấn đề ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, dịch hại cây trồng, vật nuôi diễn biến phức tạp, do đó rất khó để thay đổi thói quen sử dụng phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật trước áp lực của biến đổi khí hậu. Hệ thống đánh giá, kiểm định chất lượng để cấp chứng chỉ cho sản phẩm hữu cơ, sản phẩm sạch, an toàn còn thiếu về cả số lượng biên chế, năng lực cán bộ và cơ sở vật chất, trang thiết bị kiểm nghiệm. Do đó, những sản phẩm rau, quả, lúa gạo, thịt cá sạch được sản xuất ở các địa phương không được người tiêu dùng tin vì thiếu chứng chỉ kiểm định chất lượng. Mặt khác, thị trường tiêu thụ sản phẩm sạch, an toàn gặp nhiều bất cập như giá thành sản phẩm sạch, an toàn cao hơn khoảng 20 - 30% so với các mặt hàng cùng loại khiến nông sản hữu cơ khó cạnh tranh...

Với định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ là sản xuất tập trung trên các loại cây thế mạnh, gắn với vùng nông nghiệp công nghệ cao, thời gian tới, Quảng Bình sẽ ưu tiên đưa vào sản xuất theo quy trình sạch, nông nghiệp hữu cơ các loại cây trồng như lúa gạo, rau, củ, quả và cây dược liệu có giá trị, trong đó cây lúa sẽ được nhân rộng mô hình sản xuất lúa gạo hữu cơ có sự tham gia của 04 nhà (nhà khoa học, nhà nông, nhà doanh nghiệp và nhà quản lý) dưới hình thức cánh đồng mẫu lớn, áp dụng đồng bộ hệ thống canh tác SRI, IPM, ICM... Đối với các loại rau củ quả, cây dược liệu, tỉnh sẽ ưu tiên những đối tượng có giá trị kinh tế cao để phát triển trong khu nông nghiệp công nghệ cao; khuyến khích thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác chuyên sản xuất rau hữu cơ, rau an toàn, đồng thời vận động, mời gọi các doanh nghiệp, nhà hàng lớn, siêu thị cùng liên doanh, liên kết với hợp tác xã, tổ hợp tác để sản xuất rau hữu cơ trên quy mô vừa và nhỏ.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng khuyến khích người sản xuất tham gia vào nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, đặc biệt ưu tiên cho những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh liên quan đến các yếu tố đầu vào như phân bón hữu cơ, sinh học, vi sinh vật, chế phẩm bảo vệ thực vật sinh học; doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao; hợp tác xã, tổ hợp tác đăng ký quy trình sản xuất theo hướng nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ; khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia vào chuỗi sản xuất kinh doanh nông sản... góp phần liên kết hình thành chuỗi cung cấp thực phẩm an toàn; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ đối với những đơn vị, sản phẩm đã đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, Quảng Bình cũng sẽ tăng cường công tác quản lý trong việc tiếp nhận hồ sơ, chứng nhận đơn vị đăng ký cơ sở sản xuất đủ điều kiện an toàn thực phẩm; kiểm soát tốt chất lượng từ khâu sản xuất đến khâu lưu thông và đến người tiêu dùng; rà soát quy hoạch, bảo vệ đất đai, nguồn nước hiện chưa hoặc ít bị ô nhiễm và còn thích hợp cho sản xuất nông nghiệp hữu cơ theo hướng hàng hóa; đẩy mạnh tuyên truyền, giới thiệu các mô hình sản xuất an toàn nhằm giúp người tiêu dùng nhận thức đúng đắn, tin tưởng và yên tâm sử dụng sản phẩm.

N.Quý