Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, trong những năm qua, công tác bảo tồn và phát triển bền vững hệ sinh thái tự nhiên luôn được chú trọng, trong đó đã tập trung thực hiện đồng bộ, có hiệu quả hệ sinh thái rừng, hệ sinh thái biển... Tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành phối hợp triển khai giám sát, thực hiện nhiều chương trình, dự án nhằm nâng cao và phát huy giá trị đa dạng sinh học, góp phần bảo tồn đa dạng các hệ sinh thái như: Dự án “Bảo vệ đa dạng sinh học và tăng cường các dịch vụ sinh thái của rừng Động Châu - Khe Nước Trong, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình”; Dự án “Lồng ghép Chiến lược Thích ứng dựa trên Hệ sinh thái (EbA) tại Việt Nam” được thực hiện tại tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh; Dự án “Bảo tồn và Quản lý bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên khu vực Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng”. Ngoài ra, UBND tỉnh đã xây dựng Đề án thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Động Châu - Khe nước trong và dự kiến sẽ được triển khai vào cuối năm 2018.

Bên cạnh đó, những năm gần đây, công tác quản lý, bảo tồn động vật hoang dã và các loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ có nhiều chuyển biến tích cực. Hoạt động gây nuôi sinh sản động vật hoang dã hợp pháp ở địa phương đã tạo việc làm và tăng thu nhập cho một bộ phận dân cư, đáp ứng một phần nhu cầu của xã hội, giảm việc bắt bẫy động vật hoang dã ngoài tự nhiên, đồng thời góp phần chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, hỗ trợ tốt cho việc duy trì, bảo tồn gen các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm,. Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 149 cơ sở gây nuôi sinh sản, sinh trưởng động vật hoang dã được cấp phép hoạt động, trong đó 131 cở sở gây nuôi động vật hoang dã thông thường và 18 cơ sở gây nuôi động vật hoang dã quý hiếm. Các loài động vật hoang dã đưa vào gây nuôi gồm: Nhím bờm, Ton, Lợn rừng, Cầy vòi mốc, Cầy vòi hương, Chồn đèn, Rùa đất Sêpôn, Rắn ráo thường, Hươu sao, Dúi, Trĩ đỏ khoang cổ, Kỳ đà hoa, Kỳ đà vân, Rắn ráo trâu, Rùa núi vàng, Gấu ngựa, Rùa ba gờ, Rùa câm, Rùa cổ sọc, Rùa trung bộ, Cá sấu nước ngọt, Rắn hổ mang, Rắn sọc dưa. Ngoài ra, công tác tuần tra, kiểm tra rừng và hoạt động tháo gỡ bẫy động vật hoang cũng được tăng cường nhằm hạn chế tình trạng săn bắn, bẫy bắt các loại động vật hoang dã. Từ năm 2015 đến nay, lực lượng bảo vệ rừng, kiểm lâm của các chủ rừng đã tháo gỡ hơn 4.215 bẫy động vật rừng.

Đặc biệt, tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan chức năng liên quan phối hợp, hỗ trợ Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt thực hiện Dự án “Bảo vệ đa dạng sinh học và tăng cường các dịch vụ sinh thái của rừng Động Châu - Khe Nước Trong, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình”. Kết quả bước đầu đã phát hiện được 65 loài, trong đó có 29 loài thú, 33 loài chim, 03 loài bò sát với các loài mới phát hiện gồm: Mang lớn, Mang Trường Sơn, Thỏ vằn. Ngoài ra còn phát hiện các loài nguy cấp, quý hiếm như Têtê Java, Chà vá chân nâu, Khỉ mặt đỏ, Khỉ đuôi lớn, Khỉ vàng, Gấu ngựa, các loài cầy/chồn, Trĩ sao, Gà lôi hồng tía, Gà lôi lam. Cùng với đó, việc khảo sát về thảm và khu hệ thực vật tại khu vực Động Châu - Khe Nước Trong, đi sâu điều tra các loài linh trưởng như Chà vá chân nâu, Vượn Shiki đã hoàn thành. Công tác cứu hộ và thả về môi trường tự nhiên các loài động vật hoang dã được tổ chức thực hiện tốt như tiếp nhận, cứu hộ trên 1.000 cá thể động vật hoang dã thuộc 46 loài, gồm 20 loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam, 25 loài thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm (quy định tại Nghị định 32/2006/NĐ-CP, Nghị định 160/2013/NĐ-CP của Chính phủ); cứu hộ trên 800 cá thể thành công, gần 600 cá thể thả về môi trường tự nhiên Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và chuyển giao 110 cá thể cho các trung tâm cứu hộ, cơ quan chức năng khác.

Nhằm góp phần bảo tồn và phát triển bền vững các loài sinh vật, đồng thời chỉ đạo ngăn chặn tình trạng khai thác gỗ trái phép và các loại lâm sản ngoài gỗ khác, công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát lâm sản với chủ trương quản lý, bảo vệ rừng tại gốc luôn được chú trọng, nhất là hoạt động tháo gỡ các loại bẫy động vật hoang dã. Từ năm 2015 đến nay, lực lượng bảo vệ rừng, kiểm lâm của các chủ rừng đã tháo gỡ được hơn 4.215 bẫy động vật rừng các loại. Song song với đó, người dân địa phương cũng đã tham gia nhiều lĩnh vực trong hoạt động bảo tồn và phát triển tài nguyên thiên nhiên bởi hoạt động này thật sự gắn bó trực tiếp, thường xuyên đối với cộng đồng người dân địa phương nên chính người dân là lực lượng thường xuyên tham gia bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Tuy nhiên, công tác bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ như chức năng, thẩm quyền quản lý Nhà nước về bảo tồn đa dạng sinh học còn chồng chéo giữa ngành Nông nghiệp - Phát triển Nông thôn với ngành Tài nguyên - Môi trường dẫn đến quá trình thực hiện chưa rõ ràng, hiệu quả; nguồn lực tài chính đầu tư cho bảo tồn đa dạng sinh học ở địa phương còn hạn chế nên việc thực hiện chương trình nghiên cứu, điều tra về đa dạng sinh học thiếu hệ thống; nhận thức chung về bảo tồn đa dạng sinh học của cộng đồng còn thấp. Bên cạnh đó, tình trạng săn bắt, vận chuyển, buôn bán, quảng cáo, sử dụng trái phép động vật hoang dã chưa được ngăn chặn triệt để; hoạt động nuôi nhốt trái phép động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm phát triển thiếu kiểm soát; vấn đề vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức... làm suy giảm nguồn lợi động vật trong thiên nhiên, phá hủy hệ sinh thái, môi trường, gây tác động tiêu cực đến quần thể các loài động vật nói chung và ảnh hưởng không tốt đến nỗ lực của chính quyền địa phương trong việc thực hiện các Công ước quốc tế mà Việt Nam là tổ chức thành viên.

Thời gian tới, để thực hiện tốt Chiến lược Quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, tỉnh sẽ tiếp tục đổi mới công tác quản lý Nhà nước về đa dạng sinh học như việc cần thiết phải quy về một mối nhằm tạo ra sự đổi mới trong xây dựng, điều chỉnh chính sách, luật pháp và thống nhất nguồn lực trong quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học; đề cao hơn nữa giá trị, củng cố hiệu quả quản lý của hệ thống khu bảo tồn hiện có, khai thác có hiệu quả và bền vững hệ thống này; đảm bảo chia sẻ lợi ích công bằng để góp phần cải thiện sinh kế, tình trạng nghèo đói của các cộng đồng nông thôn, miền núi, hải đảo có đời sống đang phụ thuộc vào giá trị hữu hình, vô hình này; tăng cường năng lực nghiên cứu lượng giá về kinh tế - môi trường của các hệ sinh thái và đa dạng sinh học, bao gồm cả tri thức bản địa của từng dân tộc tại từng địa phương, làm cơ sở cho các chính sách phù hợp trong bảo tồn và phát triển. Ngoài ra, địa phương cũng sẽ tiếp tục chú trọng đầu tư, bảo đảm ngân sách cho việc triển khai các hoạt động; đồng thời thúc đẩy xã hội hóa nguồn lực thực hiện những chương trình, dự án trong chiến lược bảo tồn đa dạng sinh học Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 và Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học của tỉnh đã được phê duyệt.

Minh Huyền