Xác định tầm quan trọng, sự cần thiết phải thực hiện tái cơ cấu ngành Thủy sản, các sở, ngành, địa phương đã tập trung đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, hội viên và Nhân dân về sản xuất thủy sản theo hướng hàng hóa, giá trị; đồng thời xây dựng, triển khai thực hiện, tổng kết các mô hình hiệu quả, điển hình tiên tiến để các địa phương, đơn vị học tập kinh nghiệm và áp dụng vào thực tiễn sản xuất tại từng địa bàn.

Đặc biệt, để ổn định tình hình, nhanh chóng khôi phục sản xuất thủy sản, từ năm 2015 đến nay, toàn tỉnh đã hoàn tất công tác bồi thường cho đối tượng bị thiệt hại do sự cố môi trường biển và thực hiện tốt các chính sách của Trung ương về lĩnh vực thủy sản; hoàn thành đóng mới 86 tàu cá, hỗ trợ khai thác biển xa với kinh phí lũy kế 995 tỷ đồng; tập trung phát triển khai thác vùng biển xa theo tổ đoàn kết, tổ hợp tác trên biển, giúp nhau trong sản xuất nhằm nâng cao sản lượng, giá trị, bảo vệ chủ quyền biển đảo; đồng thời chuyển đổi cơ cấu tàu cá theo hướng tăng mạnh tàu xa bờ, giảm tàu dưới 20 CV. Tính đến nay, toàn tỉnh đã có 1.407 tàu xa bờ với tổng công suất 700.733 CV được trang bị đầy đủ ngư cụ, trang thiết bị khai thác phù hợp với ngư trường, 100% tàu cá xa bờ lắp máy thông tin liên lạc, trong đó có 1.153 tàu lắp máy thông tin liên lạc tầm xa VX-1700, chiếm 82% tàu cá xa bờ. Một số tàu được trang bị máy đo sâu, dò cá, hầm bảo quản sản phẩm bằng vật liệu PU, tời thu lưới thủy lực, lưới vây khơi, lưới rê khơi, câu khơi, chụp mực... nhằm khai thác có hiệu quả các thủy sản có giá trị cao như cá thu, cá cam, cá hố, mực..., mang lại thu nhập cao cho ngư dân. Năm 2015, sản lượng khai thác thủy sản đạt 57.009 tấn; năm 2017 khai thác biển dần phục hồi và có mức tăng trưởng cao, sản lượng 59.465 tấn và đến năm 2018, sản lượng thủy sản đã đạt hơn 68.000 tấn.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng tập trung đầu tư khai thác tiềm năng, lợi thế về đất đai, mặt nước để phát triển nuôi trồng thủy sản với các đối tượng có hiệu quả cao, chủ lực như tôm thẻ chân trắng, tôm sú...; phát triển các vùng nuôi tôm công nghiệp tập trung, áp dụng tiến bộ kỹ thuật về giống, công nghệ nuôi tiên tiến, quy trình nuôi bền vững, nuôi an toàn sinh học, theo hướng Vietgap bằng hình thức nuôi đa dạng như luân canh, xen canh, nuôi ghép kết hợp nên đã hạn chế dịch bệnh, tăng năng suất; chuyển đổi những vùng nuôi tôm kém hiệu quả sang đối tượng mới có hiệu quả cao như cá chim vây vàng, cá dìa, cua cá kết hợp, nuôi cá chẽm lồng trên sông, cá lóc trên cát... Cùng với đó, địa phương cũng đã tiến hành cho sinh sản nhân tạo thành công những đối tượng có giá trị gồm cá bỗng, cá bọp, cá lăng chấm, cá đối mục, lươn; đồng thời bước đầu khai thác phát triển nuôi cá mặt nước lớn tại các hồ chứa, đập thủy lợi. Nhờ vậy, nuôi trồng thủy sản đã phục hồi và có dấu hiệu tăng trưởng sau sự cố môi trường biển.

Mặt khác, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, công nghiệp chế biến sau thu hoạch, những năm qua, UBND tỉnh đã tích cực kêu gọi, đồng thời có chính sách thu hút khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở, nhà máy chế biến thủy sản trên địa bàn, nhất là ưu tiên theo hướng chế biến tinh, sâu. Theo đó, các cơ sở chế biến sản phẩm thủy sản đã tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cấp dây chuyền hiện có, chế biến các mặt hàng đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm, phù hợp với nhu cầu thị trường nhằm nâng cao giá trị, giảm tỷ trọng sản phẩm sơ chế, tăng tỷ trọng chế biến hàng thủy sản đông lạnh, đa dạng hóa mặt hàng chế biến theo yêu cầu thị trường; bước đầu hình thành mô hình chuỗi liên kết cung ứng thực phẩm được kiểm soát an toàn từ cơ sở sản xuất, sơ chế, chế biến đến cơ sở kinh doanh cung cấp cho người tiêu dùng. Nhiều mặt hàng chế biến, bảo quản thủy sản được bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của tỉnh, trong đó nổi bật là nước mắm... Để hỗ trợ xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nước mắm và một số mặt hàng khác, tỉnh cũng đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại, liên kết doanh nghiệp tìm kiếm thị trường tiêu thụ.

Có thể thấy, sau gần 04 năm tích cực chỉ đạo triển khai thực hiện tái cơ cấu ngành thủy sản, khai thác thủy sản đã dần phục hồi sau sự cố môi trường biển, chuyển dịch theo hướng xa bờ mang lại giá trị cao, đồng thời góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản ven bờ và bảo vệ chủ quyền biển đảo; đổi mới nâng cao hiệu quả các hình thức tổ chức sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, qua đó nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân.

Tuy nhiên, kết quả tái cơ cấu trong thực tiễn mới chỉ bước đầu, chưa tạo được chuyển biến rõ nét; sản xuất thủy sản nhỏ lẻ, chưa có sản phẩm hàng hóa chủ lực mang tính truyền thống, đặc trưng của Quảng Bình; chuyển đổi nghề cho ngư dân vùng bãi ngang, cồn bãi gặp nhiều khó khăn; nuôi trồng thủy sản thiếu bền vững, hiệu quả chưa cao; việc xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, hỗ trợ thị trường còn hạn chế; chất lượng thủy sản chưa đáp ứng thị trường, đặc biệt thị trường xuất khẩu...

Để tiếp tục phát triển thủy sản bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh, cải thiện nhanh hơn đời sống của ngư dân, góp phần xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, sinh thái và bảo đảm an ninh - quốc phòng, Giai đoạn 2019 - 2020, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức về tính tất yếu, tầm quan trọng của việc cơ cấu lại thủy sản đến các cấp, ngành và người dân; đổi mới, phát triển các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp, hiệu quả; tăng cường năng lực đánh bắt xa bờ; đồng thời huy động nguồn lực đầu tư phát triển cơ sở chế biến thủy sản; xây dựng thương hiệu sản phẩm thủy sản có lợi thế..., phấn đấu sản phẩm thủy sản chiếm 29,3% trong cơ cấu nông, lâm, ngư toàn tỉnh.

N.Quý