Bên cạnh đó, tỉnh cũng thường xuyên tổ hội nghị triển khai, bàn giải pháp về chống khai thác IUU để quán triệt cho các sở, ngành, huyện, thành phố, thị xã ven biển, các xã, phường trọng điểm nghề cá và một số chủ tàu có uy tín cao trong cộng đồng ngư dân hiểu rõ, tạo sự chuyến biến về nhận thức, quyết tâm về việc thực hiện chống khai thác IUU trên địa bàn, góp phần sớm khắc phục “Thẻ vàng’’ của EC. Bên cạnh đó, tỉnh chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, các đơn vị, địa phương liên quan đẩy mạnh tuyên truyền quy định chống khai thác IUU cho người dân, nhất là chủ tàu cá, thuyền trưởng, cơ sở thu mua hải sản; tổ chức gần 100 hội nghị tuyên truyền với gần 1.000 lượt người tham dự; in ấn và phát 5.500 tờ rơi, tờ dán trên tàu cá, 500 sổ tay pháp luật; thực hiện 04 phóng sự, 02 cuộc tọa đàm, 02 chuyên đề và nhiều tin, bài tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng; 1.287 chủ tàu khai thác xa bờ ký cam kết không vi phạm khai thác IUU, 15 cơ sở thu mua, kinh doanh hải sản cam kết không thu mua hải sản từ khai thác IUU, phát thanh tuyên truyền thường xuyên trên hệ thống truyền thanh của xã, phường...

Trong năm 2018 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã phát hiện 71 lượt tàu cá Trung Quốc xâm phạm vùng biển Quảng Bình khai thác thủy sản; bắt giữ, lập biên bản vi phạm, cảnh cáo, phóng thích 06 tàu với 27 ngư dân Trung Quốc ra khỏi vùng biển của tỉnh.

Cùng với đó, tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành lập Văn phòng đại diện thanh tra, kiểm soát nghề cá nhằm thực hiện kiểm tra tàu cập cảng, rời cảng. Ngoài ra, các lực lượng chức năng đã tổ chức 221 đợt kiểm tra, phát hiện và xử lý 450 trường hợp vi phạm, xử phạt 967 triệu đồng, tịch thu 26 bộ kích điện; xử lý hình sự 03 vụ/03 đối tượng vận chuyển chất nổ để khai thác thủy sản, tịch thu 53 kg chất nổ, 4,86m dây cháy chậm. Ban Quản lý Cảng cá Quảng Bình đã thẩm định, cấp 07 Giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản, khối lượng xác nhận 164,5 tấn; Chi cục Thủy sản Quảng Bình cấp 07 Giấy chứng nhận sản phẩm thủy sản với khối lượng 121,9 tấn, các loài thủy sản xuất khẩu chủ yếu là mực, cá hố, cá nục, cá cơm, cá bạc má.

Bên cạnh những kết quả đạt được công tác hoạt động kiểm tra tàu cá tại cảng, giám sát việc bốc dỡ thủy sản qua cảng, thời gian tàu cá cập cảng còn chưa đảm bảo theo quy định; việc ngăn chặn triệt để tình trạng tàu giã cào khai thác bất hợp pháp tại vùng biển ven bờ, sử dụng chất nổ, xung điện khai thác thủy sản còn xảy ra; công tác xác minh, xử lý tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài không đủ cơ sở, bằng chứng để xác minh, xử lý; kết quả xác minh chủ yếu dựa vào lời khai của chủ tàu.

Nguyên nhân là đa số ngư dân chỉ tập trung vào khai thác thủy sản, việc ghi chép báo cáo khai thác, nhật ký khai thác trên biển còn hạn chế; chủ tàu, thuyền trưởng thường thông báo cho các cơ sở thu mua hải sản về thời gian, sản lượng khai thác, chưa thông báo cho Ban Quản lý Cảng cá; một số ngư dân vì lợi ích trước mắt nên vẫn cố tình vi phạm khai thác IUU. Cơ sở hạ tầng cảng cá không đáp ứng được nhu cầu cập cảng của tàu cá; Chính phủ chưa ban hành Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thủy sản đã gây khó khăn rất lớn trong xử lý vi phạm khai thác IUU của tỉnh; xác minh, tìm các bằng chứng có cơ sở xử lý tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài rất khó khăn do Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển thông báo danh sách tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài nhưng không gửi kèm các bằng chứng để chứng minh tàu cá có hoạt động khai thác thủy sản trái phép...

Ngoài ra, tỉnh còn khó khăn về kinh phí, nguồn lực bố trí để thực hiện công tác chống khai thác IUU còn hạn chế, cán bộ thực hiện công tác kiểm tra tàu cá tại cảng là kiêm nhiệm, khó bố trí trực 24/24 giờ để kiểm tra, giám sát tàu cá; phương tiện tàu kiểm ngư đóng từ năm 1999 đã cũ, công suất nhỏ (385cv), tốc độ chậm nên không truy đuổi kịp tàu cá vi phạm để bắt giữ, xử lý theo quy định; kinh phí, nhân lực tập huấn, hướng dẫn nhằm nâng cao nhận thức cho người dân về chống khai thác IUU còn chưa đáp ứng yêu cầu.

Để thực hiện tốt công tác chống khai thác IUU, tháo gỡ Thẻ vàng của EC, UBND tỉnh đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công tác chống khai thác IUU tại các địa phương; xem xét xây dựng kế hoạch, lộ trình từng bước tháo gỡ Thẻ vàng của EC phù hợp với đặc điểm, tình hình nghề cá của Việt Nam; có ý kiến với Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển khi thông báo tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài cần cung cấp bằng chứng chứng minh tàu cá có hoạt động khai thác thủy sản trái phép (hình ảnh, biên bản vi phạm...) để địa phương có cơ sở kiểm tra, xác minh và xử lý vi phạm theo đúng quy định; bố trí nguồn kinh phí hỗ trợ cho tỉnh Quảng Bình đầu tư đóng mới tàu kiểm ngư phục vụ thanh tra, xử lý vi phạm và cứu hộ, cứu nạn trên biển.

Đặng Hà