Theo số liệu điều tra, năm 2019, toàn tỉnh hiện có 6.145 hộ với 25.246 người, trong đó dân tộc Bru - Vân Kiều chiếm 70,14%, dân tộc Chứt chiếm 25,46% và các dân tộc Thái, Mường, Thổ, Tày, Nùng, Pa Cô, Ca Rai… chiếm 4,5%. Số hộ nghèo đồng bào DTTS chiếm 24,79% so với tổng số hộ nghèo toàn tỉnh. Đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh sinh sống thành cộng đồng ở 106 thôn, bản thuộc 17 xã miền núi, vùng cao của huyện Minh Hóa, Tuyên Hóa, Bố Trạch, Quảng Ninh và Lệ Thủy.

Năm 2019, bên cạnh việc hướng dẫn, chỉ đạo Mặt trận các cấp đề ra chương trình hành động cụ thể, phù hợp với điều kiện đặc thù của từng địa phương, UBMTTQVN tỉnh và các tổ chức thành viên đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, giúp đồng bào hiểu biết về pháp luật, từ đó tích cực lao động sản xuất, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống. Trong năm, Mặt trận các cấp đã phối hợp tổ chức 276 buổi tuyên truyền với hơn 6.765 lượt người tham gia, trong đó Mặt trận tỉnh phối hợp tổ chức 150 cuộc với hơn 1.172 lượt người tham gia.

Bên cạnh đó, từ nguồn Quỹ Cứu trợ, Quỹ người nghèo tỉnh, Ban Thường trực Mặt trận tỉnh đã tiếp tục làm nhà ở đồng bào DTTS, hỗ trợ xe đạp và một số phương tiện sản xuất cho đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, nhất là các xã biên giới như hỗ trợ xây dựng 43 nhà ở cho đồng bào dân tộc ở 02 xã Trọng Hóa và Dân Hóa (huyện Minh Hóa) với số tiền hơn 04 tỷ đồng; xây dựng 10 nhà ở cho hộ nghèo xã Lâm Thủy (huyện Lệ Thủy) với số tiền 850 triệu; hỗ trợ cho xã Trường Sơn (huyện Quảng Ninh) bộ máy tính trị giá 10 triệu đồng; trao 15 suất quà Tết (01 triệu đồng/suất) hộ nghèo; đầu tư xây dựng 10 nhà ở cho 10 hộ dân tộc thiểu số nghèo đặc biệt khó khăn đang ở nhà tạm (85 triệu đồng/nhà); hỗ trợ 500 triệu đồng từ Quỹ an sinh xã hội để xây dựng điểm Trường Mầm non bản PLoang và 45 con bò giống theo Đề án 85 cho hộ nghèo phát triển sản xuất vươn lên thoát nghèo, trị giá 675 triệu đồng. Đến nay, việc xây dựng nhà ở cho hộ nghèo vùng dân tộc đã cơ bản hoàn thành và đưa vào sử dụng, được cấp ủy, chính quyền các cấp đánh giá cao, Nhân dân đồng tình ủng hộ. Tổng số tiền UBMTTQVN tỉnh đã hỗ trợ trong năm hơn 6,9 tỷ đồng.

Đến nay, UBMTTQVN các cấp đã phối hợp xây dựng 17 mô hình điểm như "Tổ tự quản an ninh trật tự khu vực biên giới", "Khu dân cư đoàn kết xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc", "Giảm nghèo bền vững tại khu dân cư đồng bào DTTS". Đặc biệt, trong năm, UBMTTQVN các cấp đã duy trì 03 mô hình điểm "Khu dân cư đoàn kết xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc" tại vùng đồng bào DTTS là bản Cà Roòng 1 (xã Thường Trạch, huyện Bố Trạch), bản Cha Cáp (xã Trọng Hóa, huyện Minh Hóa) và bản Hang Chuồn (xã Trường Xuân, huyện Quảng Ninh). Sau 02 năm thực hiện, các mô hình đã phát huy hiệu quả, nhất là nhận thức của bà con nâng lên rõ rệt, đòi sống kinh tế, văn hóa, xã hội từng bước được cải thiện, nhiều tập tục lạc hậu có chiều hướng giảm đáng kể…

Mặt khác, UBMTTQVN các cấp đã chú trọng công tác vận động đồng bào DTTS giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống về văn hóa, xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, bài trừ tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, hủ tục lạc hậu, đồng thời phối hợp tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết ở 03 Khu dân cư đồng bào DTTS là thông Đặng Hóa (xã Hóa Sơn, huyện Minh Hóa), bản Khe Giữa (xã Ngân Thủy, huyện Lệ Thủy) và bản Đá Chát (xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh). Cùng với đó, vai trò của người tiêu biểu, có uy tín trong đồng bào DTTS ngày càng được nâng cao, những tập tục lạc hậu được đẩy lùi, xóa bỏ. UBMTTQVN các cấp đã đẩy mạnh giám sát, khảo sát việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở vùng đồng bào DTTS nhằm chấn chỉnh kịp thời những thiếu sót, bảo đảm công bằng, an sinh xã hội vùng đồng bào DTTS.

Đặc biệt, UBMTTQVN các cấp cũng chú trọng đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động trong công tác dân tộc kết hợp với thực hiện tốt chính sách dân tộc nhằm làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa, bộ mặt nông thôn miền núi, vùng sâu, vùng xa thay đổi đáng kể; đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào DTTS từng bước được cải thiện và nâng cao, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa giữ vững quốc phòng - an ninh trên địa bàn tỉnh.

Thời gian tới, UBMTTQVN các cấp tiếp tục tăng cường nắm bắt tình hình, tâm tư, nguyện vọng và đời sống của đồng bào dân tộc; phối hợp, tham gia cùng với cơ quan chức năng của chính quyền giải quyết các vấn đề dân tộc nảy sinh từ cơ sở; giám sát, phản biện xã hội về thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về dân tộc; tập trung đổi mới nội dung và phương thức hoạt động trong công tác dân tộc. Cùng với đó, UBMTTQVN các cấp tăng cường gặp gỡ, tiếp xúc, thăm hỏi, động viên già làng, trưởng bản, người tiêu biểu trong đồng bào DTTS nhằm phát huy vai trò của người có uy tín trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao chất lượng Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, Ngày “Vì người nghèo” trong đồng bào DTTS; hướng dẫn triển khai thực hiện nhân rộng các mô hình chỉ đạo điểm khu dân cư vùng dân tộc…

Tin rằng, năm 2020, UBMTTQVN các cấp sẽ tiếp tục phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS phát triền kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa vùng trên địa bàn tỉnh.

Mai Anh