Trong những năm qua, công tác bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể nói chung, các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh nói riêng trên địa bàn tỉnh đã được triển khai từ cấp tỉnh đến cơ sở. Hệ thống các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện công tác bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được các ngành, địa phương quan tâm, triển khai thực hiện. Công tác tuyên truyền về các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được chú trọng. Đến nay, tỉnh Quảng Bình có 02 di sản văn hóa phi vật thể đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; 04 di sản văn hóa đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia; 01 nghệ nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, 09 nghệ nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú”.

Bước đầu, các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh trên địa bàn tỉnh được khai thác, phát huy giá trị, trở thành nguồn lực, sản phẩm du lịch, phục vụ phát triển du lịch của địa phương như Hát Ca trù, Chơi Bài chòi, Hò khoan Lệ Thủy, Lễ hội Cầu ngư của ngư dân miền biển, Lễ hội Đập trống của đồng bào Ma - Coong, Lễ hội Đua, bơi thuyền trên sông Kiến Giang. Các “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” đã có nhiều nỗ lực cống hiến, góp phần tích cực trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa nói chung, các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh nói riêng trên địa bàn vẫn chưa tương xứng với bề dày lịch sử và các giá trị văn hóa của địa phương nên một số loại hình di sản văn hóa phi vật thể đang có nguy cơ bị mai một, thất truyền. Việc phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể trong các lễ hội truyền thống còn hạn chế. Điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật, các cơ chế, chính sách về lĩnh vực quản lý di sản văn hóa phi vật thể chưa đáp ứng yêu cầu đề ra; đội ngũ chuyên gia xây dựng mô hình bảo tồn di sản văn hóa lễ hội cộng đồng còn thiếu. Công tác tuyên truyền, quảng bá về di sản văn hóa phi vật thể và gắn kết các di sản văn hóa với hoạt động du lịch hiệu quả chưa cao, sự phối hợp giữa các cấp, ngành trong tổ chức khai thác phục vụ phát triển du lịch chưa chặt chẽ. Chính sách tôn vinh, đãi ngộ nghệ nhân, nhà nghiên cứu có công nắm giữ, truyền dạy và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh chưa được quan tâm đúng mức. Nguồn kinh phí hỗ trợ các hoạt động bảo tồn, tổ chức truyền dạy kỹ năng, bí quyết và quảng bá, giới thiệu các giá trị di sản văn hóa phi vật thể chưa đáp ứng yêu cầu. Công tác xã hội hóa trong bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa phi vật thể gặp nhiều khó khăn.

Để góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Quảng Bình, từng bước bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh trên địa bàn tỉnh và trao truyền cho các thế hệ mai sau, UBND tỉnh vừa phê duyệt Quyết định số 5183/QĐ-UBND về việc ban hành Đề án “Bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035”. Theo đó, mục tiêu của Đề án là huy động sự vào cuộc, sự chung tay của toàn xã hội để bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh trên địa bàn tỉnh nhằm góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa, để văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội; bảo tồn, phát huy và tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của địa phương và các nghệ nhân, nhà nghiên cứu đang tham gia bảo tồn, thực hành các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh ở trên địa bàn.

Để hoàn thành mục tiêu đề ra, các cấp, các ngành và địa phương tập trung tổ chức điều tra, thống kê các nghệ nhân, câu lạc bộ đang thực hành di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh; triển khai nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh trên địa bàn tỉnh; biên soạn tài liệu để bảo tồn, lưu truyền và làm cho các di sản tiếp tục được bảo tồn và phát huy giá trị; xây dựng bộ cơ sở dữ liệu của tỉnh về các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh. Bên cạnh đó, các ngành, địa phương tiếp tục tạo điều kiện để câu lạc bộ, nghệ nhân dân gian được tham gia hoặc mở các lớp truyền dạy kỹ năng thực hành các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh; xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách để hỗ trợ về vật chất, điều kiện hoạt động... nhằm góp phần động viên tinh thần cho các nghệ nhân; tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hành, sáng tạo và truyền dạy các giá trị di sản văn hóa trong danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia trong gia đình, nhà trường, câu lạc bộ và cộng đồng để bảo tồn, trao truyền giá trị văn hóa của các di sản văn hóa trong Danh mục sản văn hóa phi vật thể Quốc gia trên địa bàn.

Ngoài ra, toàn tỉnh cũng sẽ tập trung khai thác giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh trên địa bàn tỉnh để phục vụ phát triển du lịch của địa phương; tăng cường công tác xã hội hóa, huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, nhà tài trợ, những người tâm huyết với công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh trong cộng đồng để tổ chức các hoạt động trình diễn di sản văn hóa phi vật thể phục vụ khách du lịch trong và ngoài nước khi đến Quảng Bình; đồng thời đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ về vị trí, vai trò và giá trị của các di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh gắn với việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên trên địa bàn.

Mai Anh