Cụ thể: Tháng 5/1996, huyện đạt chuẩn Quốc gia về PCGD tiểu học - chống mù chữ; tháng 6/2005 đạt chuẩn Quốc gia về PCGD tiểu học - đúng độ tuổi; tháng 12/2005, đạt chuẩn Quốc gia về PCGD trung học cơ sở (THCS); năm 2014 đạt chuẩn PCGD mầm non cho trẻ em 5 tuổi. Từ đó đến nay, công tác PCGD, XMC vẫn được tiếp tục duy trì và phát triển vững chắc. Tính đến tháng 12/2018, toàn huyện có 28/28 xã, thị trấn đạt chuẩn PCGD mầm non cho trẻ 5 tuổi; huyện đạt chuẩn PCGD mầm non cho trẻ em 5 tuổi; 28/28 xã, thị trấn đạt chuẩn PCGD tiểu học mức độ 3, đạt tỉ lệ 100%; huyện đạt chuẩn PCGD tiểu học mức độ 3; 21/28 xã, thị trấn đạt chuẩn PCGD THCS mức độ 3 và 07/28 xã đạt chuẩn PCGD THCS mức độ 2; huyện Lệ Thủy đạt chuẩn PCGD THCS mức độ 2. Toàn huyện có 28/28 xã, thị trấn đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; huyện đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2.

Để thực hiện có hiệu quả công tác PCGD, XMC, thời gian qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền huyện Lệ Thủy đã sâu sát, chỉ đạo kịp thời từ huyện đến các xã, thị trấn; luôn xem PCGD, XMC là một trong những nhiệm vụ trọng tâm về phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Công tác tuyên truyền về tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của PCGD, XMC trong cán bộ, Nhân dân, nhất là các xã có đồng bào dân tộc thiểu số được đẩy mạnh. Ban Chỉ đạo PCGD các xã, thị trấn đã phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan, trường học đóng trên địa bàn khảo sát, thống kê nhu cầu học nghề trong độ tuổi từ 15 - 18 tuổi; xác định danh mục các nghề đào tạo phù hợp với điều kiện của địa phương để mở lớp dạy nghề ngắn hạn; vận động thanh thiếu niên trong độ tuổi tham gia các lớp đào tạo sơ cấp nghề; tích cực liên hệ tạo việc làm ổn định cho người lao động sau khi học xong nghề; gắn công tác giáo dục nghề nghiệp với PCGD THCS mức độ 3 một cách có hiệu quả... Bên cạnh đó, hệ thống mạng lưới trường lớp từ mầm non đến phổ thông ngày càng được nâng cấp và hoàn thiện. Quy mô giáo dục phát triển, đáp ứng cơ bản nhu cầu học tập của con em Nhân dân trên địa bàn; đội ngũ cán bộ, giáo viên đảm bảo đủ số lượng, cơ cấu hợp lý, có trình độ đào tạo đạt chuẩn; tận tụy với nghề, phẩm chất đạo đức tốt, có ý thức trách nhiệm và tinh thần tự bồi dưỡng để thực hiện nhiệm vụ giảng dạy. Ngoài ra, huyện cũng có chính sách động viên thiết thực cho giáo viên nhằm giảm bớt khó khăn, giúp giáo viên yên tâm công tác.

Tuy nhiên, điều kiện kinh tế của huyện còn nghèo nên các chính sách đầu tư cho giáo dục còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu trong công tác PCGD, XMC. Đời sống kinh tế của Nhân dân còn thấp; nhận thức về việc học của một bộ phận Nhân dân, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa còn hạn chế. Một số đối tượng trong độ tuổi phổ cập là lao động chính của gia đình phải di chuyển làm ăn xa theo mùa vụ nên ảnh hưởng nhiều đến công tác PCGD, XMC. Chất lượng học sinh giữa các vùng miền trong huyện còn chưa đồng đều, một bộ phận học sinh ý thức học tập chưa cao. Chất lượng đạt chuẩn PCGD, XMC vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Toàn huyện còn 07 xã chưa đạt chuẩn PCGD THCS mức độ 3 là: Thái Thủy, Sen Thủy, Ngư Thủy Nam, Ngư Thủy Bắc, Ngân Thủy Lâm Thủy, Kim Thủy.

Thời gian tới, huyện Lệ Thủy tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với công tác PCGD, XMC; đẩy mạnh tuyên truyền về PCGD, XMC trên các phương tiện thông tin đại chúng để Nhân dân hiểu rõ vai trò, ý nghĩa của công tác PCGD, XMC; xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ PCGD, XMC với những chỉ tiêu cụ thể từng năm, triển khai và thường xuyên theo dõi chỉ đạo, kiểm tra tổng kết để kịp thời chấn chỉnh, khắc phục những vướng mắc, tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện; đầu tư kinh phí, lập phương án cụ thể đối với tất cả các xã thuộc diện đặc biệt khó khăn; đồng thời tập trung huy động tối đa nguồn lực trong xã hội cùng với ngân sách Nhà nước nhằm góp phần đầu tư, hỗ trợ kinh phí cho công tác PCGD, XMC.

Bên cạnh đó, huyện cũng chỉ đạo các địa phương xây dựng mối quan hệ thường xuyên, chặt chẽ giữa ngành Giáo dục với các đoàn thể, tổ chức xã hội để lồng ghép tuyên truyền vận động con em duy trì tốt việc học tập, hạn chế tối đa học sinh bỏ học, lưu ban; phối hợp với các trường dạy nghề, trung cấp chuyên nghiệp làm tốt công tác tư vấn tuyển sinh, thu hút học sinh tốt nghiệp THCS vào học nghề; đẩy mạnh xây dựng trường chuẩn Quốc gia ở các cấp học, bậc học nhằm bảo đảm điều kiện tốt nhất cho công tác dạy và học cũng như góp phần nâng cao chất lượng giáo dục; đầu tư tăng trưởng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cho các trường từ mầm non đến trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề; cung cấp ngân sách kịp thời để triển khai các hoạt động của công tác PCGD, XMC.

Mặt khác, huyện cũng sẽ ban hành các chính sách phù hợp cho những người làm công tác PCGD, XMC như chính sách với công tác điều tra, kiểm tra, phúc tra, xây dựng hồ sơ phổ cập; chính sách hỗ trợ đối với người dạy, người học và người làm công tác phổ cập...; đầu tư kinh phí hỗ trợ nơi ăn, ở cho học sinh những xã đặc biệt khó khăn theo hình thức lớp hoặc cụm lớp. Đặc biệt, học sinh trong độ tuổi phổ cập, nếu là nguồn lao động chính của gia đình sẽ có chính sách hỗ trợ vật chất, trong đó phân định trách nhiệm đóng góp của mỗi cấp, ngành, địa phương, tạo điều kiện cho con em có nơi ở, nơi học thuận lợi... Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp đó, huyện phấn đấu đến năm 2020 đạt chuẩn PCGD mầm non 05 tuổi, đạt chuẩn PCGD tiểu học mức độ 3, đạt chuẩn XMC mức độ 2 và đạt chuẩn PCGD THCS mức độ 3. 

N.Quý