Trước thực trạng khó khăn chung của cả nước cùng với thực hiện chủ trương của Chính phủ về thắt chặt đầu tư công, tái cơ cấu đầu tư nên việc huy động nguồn vốn cho đầu tư phát triển từ ngân sách Nhà nước của tỉnh gặp nhiều khó khăn, do đó địa phương phải tập trung huy động nhiều nguồn lực ngoài ngân sách. Theo Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH đến năm 2020, giai đoạn 2011-2015, tổng nhu cầu vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của tỉnh là 47.000 tỷ đồng. Thực tế, tỉnh đã huy động được 30.200 tỷ đồng, đạt 64,3%, trong đó nguồn vốn ngân sách Nhà nước bố trí theo kế hoạch chỉ đạt 13.352,8 tỷ đồng gồm vốn cân đối ngân sách địa phương 5.332,5 tỷ đồng, vốn Chương trình mục tiêu Quốc gia 808,3 tỷ đồng, vốn Chương trình mục tiêu 3.840,5 tỷ đồng, vốn Trái phiếu Chính phủ 2.649,5 tỷ đồng và vốn nước ngoài (ODA) 722 tỷ đồng, còn lại là các nguồn huy động khác.

Thực hiện Chỉ thị 1792/CT-TTg ngày 15/10/2011 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý đầu tư từ vốn ngân sách Nhà nước và vốn Trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2011-2015, tỉnh đã chỉ đạo tăng cường quản lý, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, xử lý những khó khăn vướng mắc trong triển khai thực hiện; rà soát các công trình, dự án được bố trí vốn để thực hiện cắt giảm vốn từ công trình chậm tiến độ sang bố trí thanh toán nợ cho công trình còn thiếu vốn nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công cũng như giải ngân vốn. Năm 2011, UBND tỉnh đã cắt giảm, hoãn tiến độ 55 công trình với tổng số vốn cắt giảm là 97,86 tỷ đồng. Số vốn cắt giảm được bố trí cho chuẩn bị đầu tư, đền bù giải phóng mặt bằng, trả nợ các công trình hoàn thành, khu tái định cư, dự án trọng điểm đang trong quá trình thực hiện để đẩy nhanh tiến độ và giải ngân. Giai đoạn 2012-2015, tỉnh cũng chỉ đạo rà soát kỹ từng dự án, cân đối trong tất cả các lĩnh vực KT-XH để bố trí tỷ lệ vốn khởi công theo đúng quy định, nhất là đối với những công trình hoàn thành chuyển tiếp, công trình thực sự cần thiết, cấp bách...

Qua thực hiện cắt, giảm, đình hoãn, giãn tiến độ các dự án cho thấy tình trạng đầu tư dàn trãi được hạn chế, tiến độ thực hiện dự án trọng điểm đẩy nhanh, thời gian rút ngắn, sớm đưa công trình vào sử dụng, phát huy hiệu quả trong khai thác, sử dụng công trình, vốn bỏ ra trong đầu tư được phát huy tốt hơn, mang lại lợi ích cho nền kinh tế, tạo động lực phát triển KT-XH. Bên cạnh đó, cơ chế quản lý đầu tư Nhà nước đã được cải thiện theo hướng tăng cường trách nhiệm của lãnh đạo các địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu và tư vấn giám sát trong việc đảm bảo chất lượng, tiến độ công trình; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát đầu tư từng bước hoàn thiện; việc quản lý và phân bổ vốn đầu tư phát triển của tỉnh ngày càng chặt chẽ, tập trung; số lượng dự án bị chậm tiến độ do không bố trí đủ vốn và các dự án phải điều chỉnh vốn đã giảm qua các năm.

Có thể thấy, nguồn vốn huy động được tuy chưa đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương nhưng đã góp phần quan trọng trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng trên địa bàn tỉnh, trong đó hạ tầng kinh tế chiếm 72,7%, hạ tầng xã hội chiếm gần 27,3%. Nhờ vậy, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) bình quân giai đoạn 2011-2015 đạt 6,5%; giá trị sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp tăng 4,2%; công nghiệp 9,1%; dịch vụ 6,7%; tỷ lệ hộ nghèo bình quân hàng năm giảm 04%; số hộ nghèo toàn tỉnh cuối năm 2015 còn 4,93%. Trong 05 năm, toàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho 3,1 vạn lao động.

Bên cạnh đó, hệ thống kết cấu hạ tầng từng bước được hoàn thiện, trong đó tỉnh đã ưu tiên đầu tư các công trình quan trọng, có tính chiến lược, tạo đột phá trong phát triển KT-XH. Các công trình thủy lợi cũng được đầu tư đồng bộ, hiện đại hóa hồ chứa, đảm bảo cung cấp đủ nước cho sản xuất, sinh hoạt và tưới chủ động cho 95,5% diện tích lúa cả năm. Hệ thống cung cấp nước sạch, hợp vệ sinh cho khu đô thị, khu công nghiệp, khu dân cư tập trung được đầu tư, đến năm 2015 có 92% dân cư đô thị dùng nước sạch và 78% dân cư nông thôn dùng nước hợp vệ sinh. Kết cấu hạ tầng văn hóa - xã hội được quan tâm, năm 2015 có 99,8% số hộ dùng điện lưới; mật độ thuê bao di động đạt 82,78 thuê bao/100 dân, Internet đạt 3,26 thuê bao/100 dân; tỷ lệ địa bàn thu được tín hiệu Đài Phát thanh, Đài Truyền hình Việt Nam qua vệ tinh là 94%, thu được Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Bình qua vệ tinh 100%; 89 xã có điểm Bưu điện văn hóa xã, đạt 55,97%; 32% trường mầm non, 72% trường tiểu học, 45% trường trung học cơ sở và trường trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia. Toàn tỉnh có 132/159 xã, phường, thị trấn đạt chuẩn Quốc gia về y tế và 109/159 xã, phường, thị trấn đạt tiêu chí Quốc gia về y tế.

Mặc dù cơ sở hạ tầng KT-XH đã được đầu tư tương đối hoàn thiện, tuy nhiên hệ thống hạ tầng kỹ thuật xây dựng vẫn chưa hiện đại, quy mô nhỏ, nhất là hạ tầng kinh tế đô thị, các trục đường chính, hệ thống thoát nước, điện chiếu sáng, vỉa hè, cây xanh còn ít được đầu tư. Hệ thống giao thông qua các đô thị, trong nội thị và qua những vùng trọng điểm chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế; giao thông liên vùng chưa đảm bảo thông suốt, bị chia cắt trong mùa mưa nhất là ở các khu vực thường xuyên bị ngập lụt và khu vực miền núi. Các hồ chứa nước vẫn chưa được đầu tư hoàn chỉnh, cấp nước sinh hoạt còn thiếu nhất là khu vực nông thôn, miền núi. Cơ sở hạ tầng giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa thể dục - thể thao xuống cấp và chưa đồng bộ nhất là các tuyến cơ sở.

Theo Kế hoạch phát triển KT-XH giai đoạn 2016-2020 của tỉnh, tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến là 60.000 tỷ đồng, trong đó Kế hoạch trung hạn nguồn vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước là 12.171 tỷ đồng. Do nguồn lực giai đoạn này bị cắt giảm nhiều nên tỉnh sẽ thực hiện cơ cấu lại đầu tư công theo hướng đầu tư không dàn trải, tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm phát triển đến năm 2020; chuyển đổi hình thức đầu tư theo hướng giảm dần vốn ngân sách Nhà nước, tăng vốn đầu tư từ khu vực kinh tế tập thể và tư nhân, mở rộng tối đa phạm vi và cơ hội cho đầu tư tư nhân, nhất là tư nhân trong nước; khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư tư nhân phát triển hạ tầng, các ngành, sản phẩm có lợi thế, tiềm năng phát triển; đẩy mạnh kêu gọi và thu hút các dự án hợp tác công - tư (PPP), đặc biệt là theo hình thức BT, BOT để đẩy nhanh tăng trưởng hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hoàn thiện. Đối với các ngành, lĩnh vực cần cơ cấu lại đầu tư công đến năm 2020, tỉnh cũng xác định gồm: Nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch, văn hóa, xã hội và dịch vụ công cộng.

Để phục vụ đầu tư phát triển và cơ cấu lại đầu tư công, thời gian tới, tỉnh tiếp tục đưa ra một số giải pháp như: Đẩy mạnh công tác quy hoạch, đặc biệt là xây dựng, công bố điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH tỉnh Quảng Bình đến 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tạo tiền đề để huy động, thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến đầu tư tại tỉnh; tăng cường phát huy nội lực, huy động tối đa nguồn vốn của các thành phần kinh tế; đẩy mạnh xã hội hóa, kêu gọi doanh nghiệp như Tập đoàn Dầu khí, Ngân hàng Đầu tư phát triển... hỗ trợ để đầu tư cho giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa thông tin và thể dục - thể thao.

Mặt khác, địa phương cũng thực hiện việc lồng ghép các nguồn vốn để tạo sức mạnh tổng hợp và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn; tiếp tục phân cấp trong quản lý đầu tư, phù hợp với yêu cầu về cải cách hành chính, quy định của Nhà nước, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, đơn giản hóa thủ tục đầu tư; tạo môi trường thông thoáng... Ngoài ra, tỉnh cũng có những chính sách kêu gọi các tập đoàn kinh tế mạnh đầu tư vào địa phương để nâng cao sức cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế; xây dựng môi trường cạnh tranh minh bạch, công bằng, bình đẳng, thuận lợi đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân; có cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng cơ chế giám sát, quản lý và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư với từng dự án...

N.Quý