Theo báo cáo của Sở Ngoại vụ, sau khi hai nước thống nhất gia hạn hiệu lực Thỏa thuận và Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định ban hành Kế hoạch thực hiện Thỏa thuận được gia hạn hiệu lực đến ngày 14/11/2019, ngày 23/3/2017, UBND tỉnh đã có Quyết định số 18/QĐ-UBND ban hành Kế hoạch thực hiện Thỏa thuận đã được gia hạn hiệu lực đến ngày 14/11/2019 trên địa bàn tỉnh thay thế cho Kế hoạch trước đây, đồng thời chỉ đạo các đơn vị, địa phương trong tỉnh tăng cường tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn, vận động nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức và các tầng lớp Nhân dân trong vùng biên giới Việt Nam - Lào về nội dung, mục đích, ý nghĩa của Thỏa thuận.

Bám sát Kế hoạch đã được ban hành, các đơn vị, địa phương trong tỉnh phối hợp chặt chẽ cùng các Bộ, ngành Trung ương để tranh thủ sự chỉ đạo, hướng dẫn. Hàng năm, UBND tỉnh còn phối hợp với Ủy ban Chính quyền các tỉnh Khăm Muộn, Sạ Vẳn Na Khệt luân phiên tổ chức các phiên đàm phán, thống nhất lộ trình triển khai hoạt động song phương để thực hiện tốt Thỏa thuận. Bên cạnh đó, địa phương cũng đã chú trọng tăng cường đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới đất liền, rà soát quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới của tỉnh; tập trung kêu gọi, thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư vào việc phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới. Đặc biệt, tỉnh đã giao trách nhiệm cho các ngành chuẩn bị về bố trí nơi định canh, định cư, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho người di cư tự do, kết hôn không giá thú do phía Lào trao trả trở về tái hòa nhập cộng đồng nơi cư trú, có việc làm, thu nhập ổn định theo Quyết định số 162/QĐ-TTg ngày 25/01/2016 của Thủ tướng Chính phủ; từng bước cải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân vùng biên giới, tạo nền tảng giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo quốc phòng - an ninh trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào, góp phần ổn định dân cử, ngăn chặn tái di cư tự do và di cư tự do mới.

Về công tác điều tra đơn phương tại tỉnh, tính đến tháng 12/2014, Tổ chuyên viên liên hợp của tỉnh Quảng Bình hoàn thành công tác điều tra đơn phương tại 05/05 huyện biên giới giáp Lào, tổng hợp số liệu về người Việt Nam di cư tự do sang Lào, người Lào di cư tự do sang Việt Nam và trường hợp kết hôn không giá thú trong vùng biên giới Việt Nam - Lào thuộc địa bàn báo cáo Bộ Ngoại giao vào cuối năm 2014. Trong hoạt động điều tra song phương, xác minh với các tỉnh Khăm Muộn, Sạ Vẳn Na Khệt - CHDCND Lào, Tổ chuyên viên liên hợp các tỉnh đã tổ chức nhiều đợt điều tra song phương người Lào di cư tự do, kết hôn không giá thú trong vùng biên giới tỉnh Quảng Bình tại các huyện Lệ Thủy, Quảng Ninh, Bố Trạch, Tuyên Hóa và Minh Hóa...

Chính nhờ những biện pháp triển khai đồng bộ đó, việc triển khai thực hiện Thỏa thuận tại tỉnh trong năm 2017 đã có những tác động, hiệu quả cụ thể như công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về biên giới Quốc gia nói chung và nội dung, mục đích, ý nghĩa của Thỏa thuận đã được các cấp, các ngành quan tâm triển khai thực hiện sâu, rộng cho cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân, đặc biệt là người dân trong vùng biên giới, giúp nâng cao nhận thức pháp luật, từ đó tôn trọng pháp luật, hạn chế vi phạm pháp luật. Trong quá trình thực hiện Thỏa thuận, khi tiến hành công tác điều tra, xác minh người di cư tự do và kết hôn không giá thú tại vùng biên giới, cơ quan, đơn vị, địa phương cũng đã kết hợp nắm bắt thông tin, tình hình đời sống vật chất, tinh thần, nhu cầu, nguyện vọng của người di cư tự do, kết hôn không giá thú nói riêng và bà con Nhân nhân dân trong vùng biên giới nói chung. Đặc biệt, việc thực hiện Thỏa thuận đã giúp những người dân ổn định nơi cư trú, được cấp các giấy tờ tùy thân để được hưởng những quyền công dân mà trước đây họ chưa từng được hưởng, được xã hội, cộng đồng thừa nhận, con cái được cấp Giấy khai sinh, đi học, hưởng các chế độ, chính sách của Đảng và Nhà nước. Từ đó, công tác quản lý Nhà nước về dân cư, về biên giới lãnh thổ Quốc gia, công tác phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, trật tự trong khu vực biên giới được thực hiện thuận lợi, chặt chẽ hơn.

Thời gian tới, Quảng Bình đề nghị Trung ương trao đổi với Trung ương Lào chỉ đạo tỉnh Khăm Muộn, tỉnh Sạ Vẳn Na Khệt chủ động triển khai quy hoạch, bố trí nơi cư trú, sản xuất nhằm tạo điều kiện cho người dân nói chung trong vùng biên giới giữa hai nước ổn định cuộc sống, đặc biệt là đối với số người Lào di cư tự do, kết hôn không giá thú trong vùng biên giới Việt Nam phải quay về Lào và những người Việt Nam di cư tự do, kết hôn không giá thú được phép ở lại Lào. Mặt khác, tỉnh cũng đề nghị Trung ương có ý kiến đối với Trung ương Lào để chỉ đạo chính quyền các tỉnh nhanh chóng triển khai cấp các loại thủ tục giấy tờ theo quy định của mỗi nước, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân được hưởng chế độ, chính sách của Nhà nước, đồng thời giúp cơ quan chức năng ở địa phương duy trì hoạt động về quản lý nhân hộ khẩu, bố trí ổn định dân cư, tránh trường hợp công dân chưa được chứng thực dễ phát sinh tình trạn di cư tự do, kết hôn không giá thú mới…

Minh Huyền