Thực hiện Nghị quyết TW7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, trong những năm qua, tỉnh Quảng Bình đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hoàn thiện hạ tầng nông thôn, nâng cao mức sống cho người dân và giảm nghèo bền vững, đặc biệt là ở vùng đồng bào DTTS. Đến nay, các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa vùng dân tộc và miền núi đã có những chuyển biến tích cực; mạng lưới trạm y tế, nhà văn hóa, trường, lớp học, nhất là trường phổ thông dân tộc nội trú, phổ thông dân tộc bán trú được đầu tư xây dựng; đội ngũ y bác sĩ, giáo viên từng bước được tăng cường, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ; số trạm y tế, trường, lớp đạt chuẩn Quốc gia, tỷ lệ học sinh đi học đúng tuổi, học sinh tốt nghiệp, hộ dùng nước sạch và có nhà vệ sinh tăng; Phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được củng cố và mở rộng; tình hình an ninh chính trị giữ vững và ổn định, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo.

Để triển khai có hiệu quả các chính sách của Nhà nước đối với nông nghiệp, nông thôn vùng đồng bào DTTS, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn. Cụ thể, trong thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 tại vùng đồng bào DTTS, UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo Chương trình đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ và tăng cường tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững gắn với thực hiện các chính sách dân tộc. Đến nay, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh có số chỉ tiêu hoàn thành bình quân là 7,75 tiêu chí/xã, không còn xã dưới 05 tiêu chí, trong đó 03/16 xã vùng đồng bào dân tộc đạt 13 tiêu chí. Cùng với đó, một số địa phương đã chủ động học tập kinh nghiệm ở các tỉnh bạn, từ đó có nhiều cách làm sáng tạo, sát thực tiễn, đánh dấu một bước chuyển về chất lượng trong thực hiện Chương trình.

Về chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho hộ đồng bào DTTS nghèo và hộ nghèo, đời sống khó khăn, tỉnh đã triển khai hỗ trợ đất sản xuất cho 218 hộ, chuyển đổi nghề 71 hộ, hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán 14.222 hộ, nước sinh hoạt tập trung 15 công trình cho 426 hộ gia đình, đồng thời kết hợp với các chính sách khác hỗ trợ và làm nhà cho hơn 200 hộ đồng bào DTTS trên địa bàn. Bên cạnh đó, nhằm hỗ trợ cho hộ đồng bào DTTS di dân thực hiện định canh, định cư, tỉnh đã quy hoạch 11 điểm định canh, định cư tập trung, đầu tư xây dựng 15 ha ruộng lúa nước 02 vụ, 45 ha đất sản xuất cây lâm nghiệp, xây dựng 02 công trình nước sinh hoạt, nâng cấp hơn 16 km đường giao thông nông thôn đến bản và nội vùng, 07 km đường điện trung hạ thế, 02 công trình trường học tại các điểm định canh định cư, trồng mới hơn 20 ha cây lâm nghiệp. Nhờ đó, tình trạng du canh du cư trong những năm gần đây dần dần được khắc phục, đồng bào đã ổn định sản xuất, cuộc sống và an cư lạc nghiệp. Nhiều nơi trước đây thiếu ăn, nay đã đủ ăn, có một số hộ đồng bào DTTS đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu; việc trồng rừng kinh tế, trang trại chăn nuôi đã từng bước phát triển, hạn chế nạn phá rừng làm nương rẫy; đời sống văn hóa, xã hội đã có chuyển biến tiến bộ; những hủ tục lạc hậu đã được giảm bớt, an ninh và quốc phòng vùng DTTS, vùng biên giới được bảo đảm.

Mặt khác, thực hiện Chương trình 135, với tổng nguồn vốn từ năm 2008 - 2018 là 524.917 triệu đồng, tỉnh đã hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nhân rộng mô hình giảm nghèo, duy tu bảo dưỡng, nâng cao năng lực cho cộng đồng cùng cán bộ cơ sở; hỗ trợ văn hóa thông tin và trợ giúp pháp lý. Cùng với kết quả của các giai đoạn trước và giai đoạn 2016 - 2020, Chương trình 135 đã tạo cơ sở hạ tầng thiết yếu ở các xã đặc biệt khó khăn, biên giới và các thôn bản đặc biệt khó khăn như giao thông, thủy lợi, điện lưới, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa thôn bản... Nhờ hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ được xây dựng đã góp phần đổi mới bộ mặt cho các thôn, bản, tạo điều kiện thuận lợi cho bà con trong việc đi lại, hàng hóa thông thương và thúc đẩy sản xuất phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu Chương trình xóa đói giảm nghèo của địa phương. Thông qua nguồn vốn hỗ trợ sản xuất, đồng bào được hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thiết bị máy móc, công cụ sản xuất, xây dựng các mô hình giảm nghèo có hiệu quả như trồng rừng sản xuất (chủ yếu là cây keo, tràm); chăn nuôi bò sinh sản, dê nhốt chuồng... Các mô hình sản xuất đã giúp đồng bào có thêm kiến thức trong áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, góp phần nâng cao năng suất và sản lượng, đời sống Nhân dân từng bước được cải thiện, đặc biệt là đối với đồng bào DTTS.

Ngoài ra, từ nguồn lực Trung ương hàng năm, địa phương cũng thực hiện đầy đủ chính sách đối với người có uy tín, UBND tỉnh đã phê duyệt danh sách và cấp kinh phí cho Ban Dân tộc, UBND các huyện thực hiện chính sách người có uy tín trong đồng bào DTTS. Tính đến năm 2018, tổng kinh phí thực hiện chính sách đối với người có uy tín là hơn 2,4 tỷ đồng (ngân sách địa phương hơn 909 triệu đồng, Trung ương trên 1,5 tỷ đồng). Từ năm 2012 đến nay, tỉnh đã tổ chức 03 hội nghị phổ biến, cung cấp thông tin với 211 số lượt người có uy tín tham gia; hàng năm cấp Báo Dân tộc và Phát triển, Báo Quảng Bình cho người có uy tín theo quy định; tổ chức các hội nghị gặp mặt, biểu dương những người có uy tín có thành tích tiêu biểu; thăm và tặng quà cho 984 lượt người có uy tín nhân dịp lễ, tết; tổ chức 04 đợt với 84 đại biểu là người có uy tín đi thăm quan và học hỏi kinh nghiệm ở Hà Nội, một số tỉnh phía Bắc và phía Nam.

Có thể nói, sau 10 năm thực hiện Nghị quyết TW7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, bộ mặt nông thôn đồng bào DTTS đã có những thay đổi tích cực theo hướng văn minh, hiện đại và theo tiêu chí nông thôn mới. Đời sống vật chất và tinh thần của đa số đồng bào được cải thiện, hộ nghèo giảm, an ninh trật tự ổn định chính trị được giữ vững, tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, nguồn lực thực hiện các chính sách cơ bản không đáp ứng nhu cầu. Tình hình vùng dân tộc và miền núi Quảng Bình vẫn còn gặp nhiều khó khăn, bất cập như sản xuất chậm phát triển, nhất là về năng suất, chất lượng, hiệu quả còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của vùng. Tình trạng thiếu đất sản xuất, lấn chiếm đất rừng làm nương rẫy, khai thác lâm sản trái phép vẫn còn diễn ra ở một số nơi. Hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu ở địa bàn vùng sâu, vùng xa thiếu và thấp kém, nhất là về giao thông, thủy lợi. Tình trạng thiếu nhà ở, nhà ở xuống cấp, hư hỏng của đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh còn nhiều. Tỷ lệ hộ nghèo còn cao, nguy cơ tái nghèo lớn, công tác giảm nghèo chưa thực sự bền vững. Việc buôn bán, vận chuyển ma túy vẫn còn diễn biến phức tạp...

Để tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7, khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, trong giai đoạn từ nay đến năm 2020, Quảng Bình có một số đề nghị Trung ương xem xét bố trí nguồn vốn thực hiện các chương trình chính sách dân tộc và miền núi như: “Chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2017 - 2020”, “Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội các dân tộc thiểu số rất ít người giai đoạn 2016 - 2025”, “Hỗ trợ hoạt động bình đẳng giới vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2018 - 2025”, “Đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và tuyên truyền, vận động đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2017 - 2021” của Thủ tướng Chính phủ... Ngoài ra, tỉnh cũng kiến nghị Chính phủ xem xét, thẩm định, phê duyệt điều chỉnh bổ sung 02 xã Cao Quảng và Ngư Hóa (huyện Tuyên Hóa) từ xã khu vực II sang xã khu vực III và công nhận 02 xã trên là xã đặc biệt khó khăn được thụ hưởng chính sách của Chương trình 135 từ năm 2017 - 2020.

N.Quý