Trong công tác tuyên tuyền các quy định trong khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nuôi trồng và chế biến thủy sản tiếp tục được các cấp, ngành và địa phương triển khai sâu rộng. Tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các huyện, thị xã, thành phố tuyên truyền quy định về chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) cho chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên trên tàu cá, cụ thể: Tổ chức 07 hội nghị tuyên truyền, phổ biến cho 1.029 chủ tàu ký cam kết không vi phạm khai thác IUU; chỉ đạo UBND các xã, phường tăng cường tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở, lồng ghép tuyên truyền trong cuộc họp thôn, xóm, khu dân cư, đoàn thể; cấp phát cho ngư dân hơn 2.000 tờ dán trên tàu cá, 500 Sổ tay pháp luật; phối hợp thực hiện phóng sự, tọa đàm, chuyên đề và nhiều tin, bài tuyên truyền về phòng, chống khai thác IUU; đồng thời tổ chức hướng dẫn nghiệp vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm soát nghề cá cho cán bộ quản lý thủy sản cấp huyện của địa phương ven biển và một số xã, phường có nghề cá trọng điểm...

Đối với việc tuyên truyền biển đảo, tỉnh cũng chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường tiếp tục phối hợp với các sở, ban, ngành, tổ chức, đoàn thể, địa phương trên địa bàn tỉnh tổ chức thực hiện nhiều hoạt động hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo năm 2018 với chủ đề “Cùng chung tay giữ màu xanh của biển”; Ngày Đại dương thế giới năm 2018 có chủ đề “Đại dương của chúng ta, tương lai của chúng ta” với các nội dung tuyên truyền thiết thực, hình thức phong phú đã huy động sự tham gia rộng rãi của cả hệ thống chính trị, tổ chức cộng đồng, kịp thời thông tin đến từng đối tượng. Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các sở, ngành liên quan tổ chức nhiều lớp tập huấn, tuyên truyền về quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về biển và hải đảo, tổ chức triển lãm Bản đồ, trưng bày tư liệu “Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam” nhằm tăng cường nhận thức của các cấp, ngành, cơ quan, tổ chức và Nhân dân, tạo sự chuyển biến cơ bản, bền vững, hiệu quả trong quản lý Nhà nước về biển, hải đảo, góp phần nâng cao ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật, phòng ngừa vi phạm pháp luật trong lĩnh vực biển, hải đảo.

Song song với đó, về công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của Nhân dân trong hoạt động kinh tế kết hợp với bảo vệ chủ quyền biển đảo, hàng năm, tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức hội nghị phổ biến cho các chủ tàu tham gia khai thác tại vùng biển xa theo Quyết định số 48/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quy định mới có liên quan, đồng thời vận động người dân thường xuyên tham gia đánh bắt khai thác tại vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa vừa khai thác tài nguyên vừa tham gia bảo vệ chủ quyền biển đảo. Địa phương cũng thành lập Ban Chỉ đạo Thực hiện Nghị định 30/2010/NĐ-CP và hàng năm tổ chức tuyên truyền, phổ biến đồng thời vận động tàu cá vừa tham gia sản xuất khai thác vừa sẵn sàng tham gia thực hiện bảo vệ chủ quyền biển đảo. Nhờ tích cực thực hiện công tác tuyên truyền nên nhận thức của cộng đồng ngư dân ngày càng được cải thiện, số vụ vi phạm chủ quyền biển, hải đảo trên vùng biển nước ngoài của người dân Quảng Bình, tình hình sử dụng xung điện, chất nổ, chất độc trong khai thác thủy sản, tàu giã kéo ngoại tỉnh khai thác sai tuyến đã giảm đáng kể.

Trong những năm qua, nhờ những chính sách hỗ trợ phát triển thủy sản của Trung ương và địa phương, số lượng tàu cá phát triển mạnh, trung bình hàng năm đóng mới, cải hoán từ 200 - 300 tàu cá khai thác xa bờ. Theo thống kê, hiện có 8.157 tàu cá với 24.100 lao động làm việc trên tàu cá, trong đó tàu có công suất từ 90 CV trở lên là 1.496 chiếc khai thác xa bờ. Đa số tàu cá xa bờ được trang bị đầy đủ ngư cụ, trang thiết bị khai thác phù hợp với ngư trường và 100% tàu cá xa bờ đã lắp máy thông tin liên lạc. Toàn tỉnh có 175 tổ đoàn kết với tổng số 887 tàu cá tham gia; 68 tổ hợp tác khai thác hải sản với 552 tàu cá tham gia. Các tổ đoàn kết, tổ hợp tác luôn hỗ trợ nhau sản xuất trên biển, nhất là trong các thời điểm vùng biển xa có diễn biến phức tạp. Công tác quản lý cấp, thu hồi và gia hạn Giấy phép khai thác thủy sản được thực hiện tốt với 100% tàu cá từ 20 CV trở lên được cấp phép. Nhằm phát triển bền vững, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tỉnh đã không cho phát triển số tàu công suất dưới 30 CV và không cấp phép đóng mới, cải hoán cho tàu hoạt động nghề giã cào.
Bên cạnh đó, tỉnh đã tập trung chỉ đạo khuyến khích đầu tư chuyển đổi, phát triển các nghề khai thác có hiệu quả, có tính chọn lọc, thân thiện với môi trường như câu khơi, vây rút, chụp mực, giảm áp lực khai thác ven bờ theo Đề án tái cơ cấu lại ngành Nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững giai đoạn 2018 – 2020; thực hiện chuyển đổi nghề, trong đó ưu tiên chuyển đổi từ nghề khai thác hải sản tầng đáy trong vùng biển từ 20 hải lý trở vào bờ sang nghề khai thác hải sản tầng nổi, nghề khác. Nhờ thực hiện tốt công tác chỉ đạo sản xuất khai thác, tuyên truyền và hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển sản xuất nên hoạt động khai thác từ chỗ chủ yếu ở vùng biển ven bờ, đến nay đa số đã mở rộng ngư trường vùng biển xa bờ và tập trung ưu tiên hỗ trợ chuyển đổi nghề khai thác hiệu quả như vây, câu khơi, chụp mực... mang lại thu nhập cao cho người dân, sản lượng hàng năm tăng lên đáng kể với kết quả 9 tháng đầu năm đạt 52.000 tấn, tăng 9,3% so với cùng kỳ.

Cùng với đó, hoạt động nuôi trồng thủy sản mặn lợ tại Quảng Bình chủ yếu là nuôi tôm trên vùng đồi cát ven biển và dọc các lưu vực sông, không có nuôi trồng thủy sản trên các đảo, vùng biển nước sâu. Công tác chỉ đạo nuôi trồng thủy sản được thực hiện ngay từ đầu vụ nuôi, hướng dẫn người nuôi tuân thủ thời vụ thả nuôi, quy trình cải tạo xử lý ao nuôi, quản lý nguồn cấp giống, thức ăn, thuốc, hóa chất xử lý môi trường. Toàn tỉnh đã sản xuất trên 2.250 triệu tôm giống, gần 50 triệu cá bột, 5,3 triệu cá giống. Nhìn chung, giống thủy sản sản xuất trên địa bàn cơ bản đáp ứng được số lượng và chất lượng cung ứng cho người nuôi. Hoạt động nuôi trồng thủy sản sau sự cố môi trường biển đến nay đã trở lại bình thường, sản lượng nuôi trồng thủy sản 9 tháng đạt 9.950 tấn, tăng 4,7% so với cùng kỳ. Các sản phẩm thủy sản từ hoạt động nuôi trồng và đánh bắt hải sản chủ yếu được chế biến thô để tiêu thụ chủ yếu tại thị trường nội tỉnh khoảng 50 - 60%, một số phục vụ khách du lịch và các tỉnh trong nước...

Ngoài các chính sách của Trung ương, hàng năm, UBND tỉnh cũng đã có chính sách về phát triển sản xuất nông nghiệp, kinh tế nông thôn để hỗ trợ một phần kinh phí chuyển đổi nghề, mua sắm trang thiết bị như máy dò cá giúp ngư dân bám biển sản xuất đặc biệt là tham gia khai thác tại các vùng biển xa nhằm bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc. Nhờ nguồn vốn từ các chính sách hỗ trợ nên ngư dân đã mạnh dạn đầu tư, nâng cấp trang thiết bị, phương tiện khai thác, đóng tàu mới để tham gia khai thác vùng biển xa, đạt sản lượng và hiệu quả khai thác cao, góp phần chuyển dịch mạnh cơ cấu sản xuất khai thác xa bờ của tỉnh.
Tuy nhiên, hiện nay, một số chính sách khác chưa đủ mạnh và phù hợp với tình hình thực tế, nguồn lực của địa phương còn hạn chế chưa đáp ứng nhu cầu quản lý, tạo đột phá trong phát triển kinh tế biển đảo của địa phương. Các vi phạm pháp luật về môi trường biển, bảo vệ nguồn lợi thủy sản vẫn xảy ra trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh những lý do khách quan, nguyên nhân của bất cập, hạn chế là do một số địa phương chưa thực sự quán triệt việc phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh; công tác phối hợp chưa thường xuyên giữa lực lượng chức năng, các cấp chính quyền với cơ quan chuyên môn và tổ chức, đơn vị liên quan; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan chưa cao, đặc biệt là ý thức của tổ chức, đơn vị tư nhân và người dân thường chỉ chú trọng đến lợi ích kinh tế, ít quan tâm đến đảm bảo quốc phòng, an ninh...
Thời gian tới, để triển khai Nghị quyết số 459/NQ-UBTVQH14 ngày 12/12/2017 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc “Tiếp tục thực hiện chính sách, pháp luật đối với cá nhân, tổ chức khai thác, nuôi trồng, chế biến hải sản trong phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh” đạt kết quả tốt hơn, tỉnh đề xuất một số kiến nghị như xem xét phê duyệt cơ chế đặc thù của địa phương để triển khai thực hiện danh mục các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nghề cá từ nguồn Formosa; rà soát sửa đổi Nghị định số 17/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 theo hướng duy trì mức hỗ trợ chính sách bảo hiểm, chi phí vận chuyển hàng hóa cho tàu thu mua thủy sản; đầu tư đóng mới tàu chuyên dụng trang bị cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ trên biển của tỉnh; đồng thời có chính sách đồng bộ và ưu đãi hơn về vay vốn, lãi suất, thuế… khuyến khích ngư dân tích cực đầu tư đóng mới tàu thuyền, mua sắm phương tiện, xây dựng tổ, đội đoàn kết, nghiệp đoàn nghề cá tham gia khai thác, đánh bắt xa bờ kết hợp với bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Cùng với đó, tỉnh cũng đề nghị Trung ương tạo điều kiện bố trí nguồn vốn hàng năm cho công tác xây dựng quy hoạch phát triển các ngành kinh tế biển, vùng biển, hải đảo; điều tra cơ bản tài nguyên môi trường biển; quy hoạch quản lý và quy hoạch sử dụng không gian biển; cân đối bố trí đủ nguồn vốn đầu tư cho các công trình hạ tầng kỹ thuật trọng điểm vùng biển, hải đảo ven biển, khu kinh tế; công nghiệp, khu đô thị ven biển; công trình phòng tránh thiên tai, đê kè chống sạt lở bờ sông, bờ biển; xây dựng các khu bảo tồn biển, khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản...

Minh Huyền