Theo báo cáo của Ban Dân tộc, thời gian qua, các chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa - xã hội đã thực sự góp phần bảo tồn, phát huy và phát triển giá trị văn hóa dân tộc, nâng cao đời sống văn hóa vật thể, phi vật thể của người dân trên địa bàn. Các thiết chế văn hóa ở cơ sở được duy trì và phát triển. Nhiều gia đình, thôn, bản, khu dân cư ở vùng dân tộc và miền núi được công nhận là gia đình văn hóa, đơn vị văn hóa. Tỷ lệ xã đạt chuẩn văn hóa ngày càng nhiều, thôn bản được đầu tư xây dựng mới ngày càng nhiều. Cùng với đó, công tác giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số, miền núi luôn được các cấp, ngành quan tâm đầu tư xây dựng mới. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã có một số trường tiểu học, trung học cơ sở ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi được công nhận là trường đạt chuẩn Quốc gia, tỷ lệ học sinh đi học đúng độ tuổi ngày một nhiều, 100% xã có trường tiểu học, mạng lưới trường học bán trú ngày một phát triển. Về y tế, công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho người dân vùng dân tộc thiểu số miền núi luôn chú trọng duy trì thường xuyên; công tác phòng, chống, kiểm tra dịch bệnh được tăng cường, quan tâm kịp thời. Trạm y tế đã được đầu tư xây dựng mới trên tất cả 64/64 xã vùng dân tộc và miền núi. Cùng với đó, hệ thống trạm y tế đạt chuẩn Quốc gia ngày càng cao, tỷ lệ xã có bác sỹ 100%; 100% thôn, bản có cán bộ y tế; tỷ lệ hộ dân tộc thiểu số sử dụng nước hợp vệ sinh cũng như nhà vệ sinh hợp vệ sinh đều tăng hàng năm. Đặc biệt, người dân vùng dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn và miền núi của tỉnh được cấp 100% Thẻ Bảo hiểm Y tế với các đối tượng cụ thể là người nghèo, người có công, người dân tộc thiểu số, người dân thuộc xã, thôn đặc biệt khó khăn, trẻ em dưới 06 tuổi... Mặt khác, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và đoàn kết dân tộc trong vùng cũng được đảm bảo. Đồng bào luôn phát huy truyền thống bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc góp phần giữ vững an ninh biên giới Quốc gia trên địa bàn.

Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thời tiết thất thường, thiên tai thường xuyên xảy ra, vì vậy, tình hình vùng dân tộc và miền núi trong năm 2018 vẫn còn gặp nhiều khó khăn, bất cập. Hoạt động sản xuất ở một số địa phương vẫn chậm phát triển, nhất là về năng suất, chất lượng, hiệu quả vẫn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của vùng. Tình trạng thiếu đất sản xuất, lấn chiếm đất rừng làm nương rẫy, khai thác lâm sản trái phép về cơ bản đã được hạn chế nhưng vẫn còn diễn ra ở một số nơi. Vấn đề thiếu nhà ở, nhà ở hư hỏng, xuống cấp của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh còn nhiều, đời sống của đồng bào gặp nhiều khó khăn nên chưa tự mình làm được nhà để ở. Bên cạnh đó, sự phối hợp trong quá trình triển khai chương trình, chính sách đôi lúc chưa được thống nhất. Đặc biệt, tình trạng di dân tự do trong đồng bào dân tộc vẫn còn xảy ra một số nơi; hoạt động buôn bán, vận chuyển hàng quốc cấm vẫn diễn ra trên dọc tuyến biên giới và Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo như ma túy, pháo… ngày càng tinh vi, phức tạp; một số phần tử xấu lợi dụng địa bàn hiểm trở đi lại khó khăn trình độ dân trí thấp nhằm lôi kéo dụ dỗ mua chuộc cũng như tuyên truyền đồng bào dân tộc thực hiện các mục đích xấu, mở rộng địa bàn nhằm chống phá, kích động tạo lòng tin trong đồng bào...

Để tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, đồng thời khắc phục những tồn tại trong thời gian qua, năm 2019, Ban Dân tộc tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu cho UBND tỉnh thực hiện quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc trên địa bàn tỉnh, chỉ đạo từng địa phương hoàn thành có hiệu quả các chương trình, chính sách và dự án đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách dân tộc; nắm bắt tình hình, tâm tư, nguyện vọng, nhu cầu thiết yếu của người dân, tham mưu kịp thời cho tỉnh hướng giải quyết. Cùng với đó, Ban Dân tộc cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành địa phương, sự hỗ trợ của Ủy ban Dân tộc trong việc triển khai thực hiện công tác dân tộc trong thời gian tới, góp phần đưa kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thoát khỏi tình trạng chậm phát triển, từng bước nâng cao mức sống của đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là chú trọng giải quyết tốt vấn đề về giáo dục, y tế, văn hóa...

Minh Huyền