Theo báo cáo của Sở NN&PTNT, thời gian qua, cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi trên địa bàn có những chuyển biến tích cực; các giống cũ bị thoái hóa, chất lượng kém đã bị loại bỏ dần; nhiều giống mới có năng suất chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu được đưa vào sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, giá trị sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp đã tăng từ 1.459 tỷ đồng vào năm 2010 ước đạt 5.534 tỷ đồng vào năm 2018. Chất lượng giống cây nông nghiệp ngày càng được nâng cao, tình trạng người dân sử dụng lúa thương phẩm làm giống hạn chế. Tỷ lệ sử dụng giống xác nhận tăng nhanh, nhiều giống mới có năng suất cao được đưa vào sản xuất. Nhờ đó, sản lượng lương thực năm 2018 ước đạt trên 31 vạn tấn, bằng 122,05% so với năm 2010. Các chương trình cải tạo Zebu hóa đàn bò, nạc hóa đàn lợn được thực hiện có hiệu quả, nâng cao tỷ lệ bò lai, lợn ngoại, gia cầm thả vườn có chất lượng. Nhiều giống cao sản như bò thịt Brahman trắng, Drought Master, BBB; lợn siêu nạc Pietrain, Duroc… được đưa vào sản xuất đã góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả chăn nuôi. Tỷ trọng chăn nuôi của toàn tỉnh tăng từ 44,5% vào năm 2010 ước đạt 50,3% vào năm 2018. Bên cạnh đó, công tác quản lý giống nuôi trồng thủy sản ngày càng chặt chẽ, chất lượng con giống được nâng cao. Các cơ sở sản xuất giống thủy sản trong tỉnh hoạt động ngày hiệu quả, cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu con giống sạch bệnh cho phát triển sản xuất với sản lượng nuôi trồng thủy sản năm 2018 ước đạt 12.200 tấn, bằng 133,04% so với năm 2010.

Song song với đó, thực hiện Đề án Quy hoạch nguồn giống cây lâm nghiệp tỉnh đến năm 2020, các nguồn giống được quy hoạch xây dựng mới gồm keo tai tượng, keo lưỡi liềm, vườn cung cấp hom keo lai, hom keo lá tràm, hom phi lao TT2.6, TT2.7 nhằm chủ động nguồn giống có chất lượng tốt cho kế hoạch trồng rừng hàng năm và lâu dài trên địa bàn tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh cũng đã xây được rừng giống keo lưỡi liềm với diện tích 6,0 ha; rừng giống phi lao chuyển hóa 10 ha; lâm phần tuyển chọn cây bần chua 7,0 ha… đồng thời hỗ trợ xây dựng 03 vườn ươm cây giống lâm nghiệp tại các huyện Minh Hóa, Tuyên Hóa và Quảng Ninh; hỗ trợ cây giống nuôi cấy mô để xây dựng 05 vườn cây đầu dòng với diện tích 2,5 ha. Ngoài ra, công tác quản lý nâng cao chất lượng giống cây lâm nghiệp được chú trọng thực hiện, nhiều giống mới có năng suất cao như: Keo lai các dòng BV10, BV16, BV33, BV73, keo tai tượng nhập nội từ Úc… đã đưa vào sản xuất với tỷ lệ giống được kiểm soát tăng từ 20% vào năm 2010 lên trên 60% vào năm 2018.

Tuy nhiên, việc phát triển nâng cao chất lượng giống cây trồng, vật nuôi mặc dù đã đạt được những kết quả tốt nhưng hiệu quả vẫn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất. Ở một số địa phương, người dân không tiếp cận được các giống mới, giống tiến bộ kỹ thuật nên năng suất, chất lượng nông sản hàng hóa khó cạnh tranh trên thị trường. Tỷ lệ sử dụng giống xác nhận còn thấp, tình trạng sử dụng lúa, lạc thương phẩm làm giống vẫn xảy ra ở vài địa phương dẫn đến năng suất các loại cây trồng tăng chậm. Tỷ lệ bò lai, lợn ngoại, gia cầm chất lượng đạt thấp so với tổng đàn; việc nhân rộng kết quả nghiên cứu về các giống bò chuyên thịt vào sản xuất còn chậm; chất lượng đàn giống tại các địa phương có dấu hiệu thoái hóa. Công tác quản lý giống nuôi trồng thủy sản chưa được chặt chẽ, còn có những lô giống chất lượng thấp, không sạch bệnh len lỏi vào sản xuất làm ảnh hưởng đến tình hình sản xuất của người nuôi trồng. Chất lượng cây giống lâm nghiệp chậm, một vài địa phương còn tình trạng sử dụng cây giống không rõ nguồn gốc, tỷ lệ sử dụng cây giống nuôi cấy mô rất thấp đã ảnh hưởng đến năng suất gỗ rừng trồng...

Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc phát triển giống cây trồng, vật nuôi và thủy sản để tạo ra đột phá mới về năng suất, chất lượng sản phẩm, góp phần thực hiện tốt Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững. Các lĩnh vực được địa phương chú trọng, đó là: Tăng tỷ lệ sử dụng giống xác nhận, giống tiến bộ kỹ thuật; chấm dứt tình trạng người dân sử dụng lúa, lạc thương phẩm làm giống; tếp tục chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng theo hướng ngắn ngày, chất lượng; đẩy mạnh việc sử dụng loại giống vừa có năng suất, chất lượng cao đồng thời có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu nhằm phấn đấu đến năm 2020 tỷ lệ sử dụng giống chất lượng, giống tiến bộ kỹ thuật đạt trên 70%. Bên cạnh lĩnh vực giống cây trồng, tỉnh tiếp tục thực hiện tốt Chương trình Zebu hóa đàn bò theo hướng xã hội hóa, tăng nhanh số lượng, chất lượng đàn bò lai, phấn đấu đến năm 2020 tỷ lệ bò lai đạt trên 60% tổng đàn, tạo đàn bò mẹ phù hợp cho lai tạo với các giống bò chuyên thịt như: Brahman trắng, Drought Master, BBB để hình thành, phát triển nghề chăn nuôi bò thịt thâm canh; chuyển hướng chất lượng đàn lợn (không đòi hỏi siêu nạc) bằng giống có năng suất cao, chất lượng thịt tốt như: Landrace, Pietain, Duroc... chuyển đổi mạnh cơ cấu giống gà theo hướng giảm giống gà công nghiệp khó tiêu thụ, tăng nhanh giống gà thả vườn chất lượng cao, dễ tiêu thụ như gà Ri vàng rơm, Lương Huệ, Jdabaco... Mặt khác, tỉnh cũng sẽ triển khai việc quản lý chất lượng giống nuôi trồng thủy sản, nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ sở sản xuất, kinh doanh giống thủy sản trong tỉnh giúp chủ động nguồn giống tại chỗ, đảm bảo cung cấp con giống sạch bệnh, chất lượng cho sản xuất; đẩy mạnh việc nhân giống vô tính bằng nuôi cấy mô, dâm hom, tăng cường công tác quản lý Nhà nước để cung cấp đủ cây giống lâm nghiệp, đảm bảo chất lượng cho người dân phát triển trồng rừng…

Minh Huyền